در گفت‌وگوی نوآوران با صاحبنظران درخصوص خروج سیاسیون از حوزه فرهنگ صورت گرفت

نقد سخنان وزیر ارشاد در گفت‌وگو با صاحبنظران

فرهنگ مجموعه‌ای از باورها، آیین‌ها، آداب، سنت‌ها، رسوم و دین است که هویت هر جامعه انسانی را شکل می بخشد و از دیگر جوامع متمایز می‌سازد. بسیاری از اندیشمندان بر این باورند که موجودیت و هویت هر جامعه و تمدنی از استقلال فرهنگی آن جامعه بر می‌خیزد و خاستگاه استقلال در هر حوزه دیگری را باید در استقلال فرهنگی جست.

  1. ۲ هفته قبل
  2. ۰
کله
نوآوران -

فرهنگ مجموعه‌ای از باورها، آیین‌ها، آداب، سنت‌ها، رسوم و دین است که هویت هر جامعه انسانی را شکل می بخشد و از دیگر جوامع متمایز می‌سازد. بسیاری از اندیشمندان بر این باورند که موجودیت و هویت هر جامعه و تمدنی از استقلال فرهنگی آن جامعه بر می‌خیزد و خاستگاه استقلال در هر حوزه دیگری را باید در استقلال فرهنگی جست. اهمیت ساختار فرهنگی تا جایی است که جامعه شناسانی چون پارسونز ساختار فرهنگی را مهمترین  ساختار نظام در سیستم اجتماعی می داند. برای پارسونز، نظام فرهنگی حتی بیشتر از ساختارهای نظام اجتماعی اهمیت دارد؛ تا جایی که باید گفت نظام فرهنگی بر تارک نظام کنش پارسونز جای دارد. برای همین او به استقلال فرهنگ و ساختار فرهنگی بسیار اهمیت می دهد.

متأسفانه چندی است به طرز نگران کننده ای مشاهده می کنیم نهادهای فرهنگی در جامعه ما با اعمال فشار در ورطه سیاسی کاری می غلتند. یکی از ویژگی های جوامع توسعه نیافته تفکیک نشدن وظایف و موازی کاری است. امروزه حوزه فرهنگ کشور به شدت از این موازی کاری و عدم تفکیک نقش ها در حال لطمه دیدن است تا جایی که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در نشست تخصصی مدیران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که دیروز برگزار شده بر یکی از موضوعاتی که تاکید کرده بود همین عدم استقلال و وارد کردن نظام فرهنگی کشور به بازی های سیاسی است.

به راستی اگر فرهنگ که به تنهایی می تواند مهمترین نقش را در پیشبرد جامعه به سمت توسعه داشته باشد از استقلال به دور باشد چگونه می تواند مسیر کشور را برای توسعه فراهم کند.

برای توسعه یافتگی نیازمند استقلال تمامی ساختارهای اجتماعی، سیاسی، ‌اقتصادی و فرهنگی هستیم. برای همین مدیران و سیاست گذاران کشور باید نسبت به ملعبه دست شدن فرهنگ توسط بازی های جناحی و سیاسی تاملی بیشتری کنند تا این ساختار نیمه جان را جانی تازه بخشید و چه فرخنده روزی است که نظام فرهنگی کشور بتواند وظیفه برنامه ریزی و سیاست گذاری در این حوزه را به دور بازی ها و جریان سازی های سیاسی اجرا کند، هنرمندان در فراغ و آسایش به تولید محصولات فرهنگی مشغول شوند، صنعت چاپ و انتشار به دور از هرگونه ممیزی سویه دار به تولید فکر و اندیشه بپردازد.

در رابطه با همین مهم، خبرنگاران نوآوران با تنی چند از صاحبنظران به گفت‌و‌گو نشسته‌اند که تقدیم مخاطبان ارجمند می‌گردد.

        صادق زیباکلام، استاد دانشگاه:

مشکلات امروز ناشی از رفتارهای سیاسی فرهنگیون است

صادق زیبا کلام استاد دانشگاه تهران در رابطه با دخالت گرایش‌ها‌ی سیاسی مدیران کشور در انجام وظایفشان گفت: غالب مردم جامعه و مسؤولان به این صورت هستند که کم و بیش گرایشات سیاسی منحصر به فرد خود را دارند. حوزه فرهنگ و مدیران فرهنگی از این قاعده مستثنی نیستند و کم و بیش دیدگاه سیاسی مورد علاقه خود را دارند. گرایش سیاسی همچون کتی نیست که یک مدیر در زمان ورود به وزارت ارشاد بتواند از تنش جدا کند و بعد وارد وزارتخانه ارشاد شود. منتهی مسأله‌ای که در این بین اهمیت دارد این است که این گرایشات بر رفتار و کردار مدیران فرهنگی کشور تأثیر نگذارد.

وی با اشاره به سابقه دخالت عقاید سیاسی بر رفتارهای مدیران فرهنگی عنوان کرد: متأسفانه در سال‌های قبل به خصوص در زمان هشت سال ریاست‌جمهوری آقای احمدی‌نژاد گرایشات سیاسی کاملاً روی تصمیمات فرهنگی کسور تأثیر گذار بوده است و حتی این گرایشات سیاسی به مراکز فرهنگی کشور کشانده شد و سبب شد تا در دانشگاه‌ها که باید کار علمی و فرهنگی انجام شود گرایشات سیاسی مدیران به محیط دانشگاه‌ها آسیب وارد کند. علاوه بر این مباحث دیگری همچون موسیقی، سینما، تأتر، کتاب، مطبوعات و نشریات نیز در این سال‌ها از رفتارهای سیاسی در امان نماندند و در نهایت شاهد فضای خفقان فرهنگی در این سال‌ها در کشور بودیم.

این استاد دانشگاه در خصوص سیاسی کاری مدیران سازمان صداوسیما اظهار داشت: حتی سازمان‌هایی که متولی امر فرهنگی در کشور هستند همچون سازمان صدا‌و‌سیما نیز با این گرایشات سیاسی مدیران تحت تأثیر قرار گرفتند و نتیجه‌اش این شد که کارنامه رسانه ملی به صورتی شود که شخص رئیس‌جمهوری از آن به عنوان «رسانه میلی» یاد کند و بازخورد جامعه‌ای آن نیز هم اکنون قابل مشاهده است و می‌بینیم که مردم بیش از هر زمانی به سمت شبکه‌های ماهواره‌ای کشانده شده‌اند. از دیگر تبعات بلندمدت سیاسی شدن رفتارهای فرهنگی مسؤولان نیز می‌توان به افزایش طلاق، رشد فساد، مسأله حجاب و ... اشاره کرد.

        محمدعلی وکیلی:

اجازه ندهیم فرهنگ به ضدفرهنگ تبدیل شود

محمدعلی وکیلی، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون فرهنگی پارلمان به نوآوران گفت: این‌که گفته می‌شود، سیاسیون از زمین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید خارج شوند، هم حرفی درست و هم نادرست است.

وی همچنین افزود: درست از این منظر که اگر فرهنگ در زیر سایه سیاست قرار گیرد، آسیب‌های زیادی را متوجه این حوزه خواهد کرد و به نوعی این فرهنگ است که سیاست‌زده می‌شود.

این نماینده مجلس معتقد است که سیاست‌زده شدن فرهنگ و قرار گرفتن این حوزه ذیل مباحث سیاسی می‌تواند فرهنگ را به ضدفرهنگ تبدیل کند.

وکیلی در توضیح چرایی نادرست بودن این سخن که سیاسیون از زمین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید خارج شوند، ادامه داد: از حرفی که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی آن را بیان کرده نباید مفهومی غیر از آن‌چه را که شامل می‌شود، برداشت کرد.

وی گفت: اگر به اشتباه این‌گونه برداشت کنیم که فرهنگ باید خالی از سیاست باشد، این به معنای سکولاریزه کردن فرهنگ است که در نهایت منتج به نتیجه‌ای ناموفق خواهد شد.

این نماینده مجلس با اشاره به اظهارات رضا صالحی امیری، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی کشورمان بیان کرد: قطعاً منظور وزیر فرهنگ و ارشاد این بوده که نباید کاری کنیم حوزه فرهنگی کشور سیاست زده شود و بالعکس باید تلاش کنیم تا فرهنگ از ذیل سایه سیاست بیرون بیاید.

این عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی معتقد است که به جای آن‌که فرهنگ سیاسی شود باید سیاست فرهنگی شود.

وی در توضیح بیشتر افزود: نباید اجازه دهیم فرهنگ به عنوان ابزار سیاست مورد سوء استفاده عده‌ای قرار گیرد و از این طریق این عرصه را از ویژگی‌های اصلی خود تهی کنیم.

وکیلی چنین مفهومی را درست به دولت دینی بودن تشبیه کرد و اظهار کرد: دولتی درست و مطلوب است که دینی باشد، نه دینی که به عنوان ابزار دست دولت به کار گرفته شود.

این نماینده مجلس نتیجه برخورد سیاسی با فرهنگ را تبدیل شدن این عرصه به عنوان ابزار و ناجی قدرت و سیاست دانست و گفت: بدترین حالت سیاسی شدن فرهنگ این است که اهالی فرهنگ نردبان اهالی سیاست و قدرت قرار بگیرند و این چیزی است که باید از تحقق آن جلوگیری کرد.