کافه نو آوران 4

اخوان شاعر شکست

  1. ۳ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۰
مهدی وزیربانی
نوآوران -

1.

کودتای 28 مرداد را نمی توان به سادگی از یاد برد کودتایی که نه تنها در بخش سیاسی بلکه در بدنه ی فرهنگی جامعه ی ایران تحولات متفاوتی را ایجاد کرد. درست مدتی پس از اینکه «نیما یوشیج» از درک دقیقی که از جامعه داشت به این واقعیت رسید که باید از سمت سنت به دروازه ی مدرنیته حرکت کند و رفرم متفاوتی در قالب ادبیات برای جامعه ایجاد کند و شعر ما با ظهور شاعران بزرگی چون «اخوان ثالث» ،«شاملو» ، «فروغ» و تنی دیگر به سمت رویای تحقق مدرنیسم در قالب جامعه پیش می رفت و در این رویکرد ادبیات داستانی ما نیز با این تحرک جریان قالب ادبی را در پیش گرفته بود و این در ساحت قلم نویسندگانی چون «غلامحسین ساعدی»، «بزرگ علوی» و دیگران شکلی بسیار متفاوت به خود گرفته بود که در این مقال کمتر به آن می پردازم و جریان داستان نویسی ما پس از کودتا را در شرایطی دیگر جستجو می کنم. کودتا رفتار منطقی ادبیات ما دچار یک استحاله ی معکوس کرد و چنان که «محمد مختاری» در کتاب «چشم مرکب» می نویسد مردم و قالب جامعه با بروز کودتا به پستوهای خود خزیدند و بصیرتی که جامعه به لحاظ هنری داشت به آن نزدیک می شد دچار سکته ای نابهنجار شد اما این نکته ای بود که شعر ما را پس از کودتا از حال انسجام خارج کرد و بسیاری از شاعران که آنها را شاعران بزرگ و خالق آثار متفاوت می دانستیم با قبول شکست به پستو خزیدند و تبدیل به یک روضه خوان محض پس از شکست شدند که مثال بارز آن مهدی اخوان ثالث است که پس از آن به «شاعر شنی» یا «شاعر شکست» مشهور شد و نتوانست در کنار بدنه ی روشنفکری جامعه راه را آن طور که باید پیش ببرد و خودش را یک مغموم گمشده در تن سنت یافت اما ما شاعران متفاوتی چون احمد شاملو را داشتیم که هرگز شکست را نپذیرفت و با سرایش اشعاری که در نقد عامل قدرت و پایه های کودتا بود مردم را به سویی دیگر فراخواند و او به اعتقاد منتقدان بزرگ ما شاعر حماسی بزرگی است که می دانست چگونه باید با بزنگاههای سیاسی رفتار کند و نبوغ او در شناخت مسائل سیاسی چیزی نیست که حتا قدرتهای حاکم بتوانند از آن چشم پوشی کنند. به هر حال امروز سالگرد کودتای ننگین 28 مرداد است که ادبیات ما بسیار به آن پرداخته است و شاعران ما بعد از کودتا بود که شرایط متفاوت خودشان را بروز دادند و مشخص شد چه کسانی در کنار مردم ماندند و چه کسانی از مرحله پرت افتادند.

احمد شاملو.

2.

28 مرداد رویداد دیگری را در تقویم تاریخی ادبیات ما نشان می دهد و آن سالمرگ بانوی غزل ایران «سیمین بهبهانی» است، بانویی که نمی توان او را به هیچ وجه از تاریخ نویسی غزل ایران کنار گذاشت و در ترکیب بندی و ساختار مدرن غزل معاصر ایران نقش بسیاری داشت و پس از حافظ او تنها شاعر بزرگ قالب غزل ما بود که چند وزن عروضی را از خود به یادگار گذاشت و به تاریخ غزل ایران تقدیم کرد. سیمین بهبهانی از ارکان مهم کانون نویسندگان ایران بود که تا روزهای پایانی عمرش به فعالیت در این کانون ادامه داد. سیمین بهبهانی را نمی توان در یک بند کوتاه از یک یادداشت هفتگی بررسی کرد و به زوایای مختلف زندگی و آثارش پرداخت اما می توان این نکته را یاد آور شد که جامعه ی ادبی و نسل امروز شعر ایران هرگز بزرگان خودش را فراموش نمی کند و در این راستا حتا گزیده ای از یک یادداشت می تواند ادای دینی به نام بزرگ تاریخ غزل ایران یعنی سیمین بهبهانی باشد. زنی که آبرو دار غزل مدرن فارسی بود و در کنار حسین منزوی ساختاری متفاوت را در این قالب بوجود اورد تا تنها نفس های باقیمانده ی این قالب به طرز با احترامی کشیده شود. عبدالجبار کاکایی و آقا یوسفعلی میرشکاک و بسیاری از شاعران متفاوت از نحله های دور از روشنفکری ایران همواره سیمین بهبهانی را می ستایند و حتا یوسفعلی میرشکاک شعر بسیار مهمی را در ستایش این بانوی غزل ایران سروده است که نشان از ارادت کامل جامعه اندیشمند ایران به سیمین بهبهانی بوده است. من در آخرین سالهای زندگی او افتخار داشتم که در چند مورد در منزل او حضور داشته باشم و با او گپ و گفتهایی داشته ام و تا زمانی که او را ندیده بودم هرگز فکر نمی کردم چنین انسان بزرگ و شگرفی را در میان خود داریم و در همان سالها بود که رفتارهای متولیان امور فرهنگی ایران مثل سابق با این بزرگ قابل بیان نبود و تنها می توان گفت تاسف بسیاری از این بابت می خوریم که هنرمندان خودمان را با هر کنش و منشی که دارند در نمی یابیم. در سالهای آخر عمر بانوی غزل ایران این علی بهبهانی فرزند خلف او بود که همواره در کنار مادر زیست کرد و او را تیمار می کرد که جا دارد اینجا از او تشکر کنیم و امیدواریم در قالب غزل راهی را سیمین و حسین منزوی ایجاد کردند توسط جوانان خوش قلمی که سیمین به آنها اعتقاد داشت ادامه پیدا کند.

3.

صفحه ی شعر روز نامه ی نو آوران هر هفته روزهای پنجشنبه منتشر م شود و این صفحه متعلق به نمام نحله های شعر ایران است و شما می توانید با ارسال آثارتان در این صفحه حضور داشته باشید. ارسال عکس با کیفیت از شاعر به همراه شعر الزامی است. شما می توانید شعرهایتان را به آدرس:

[email protected]

ارسال کنید و با ما همراه باشید.