بررسی مجموعه تازه رضا عطاران و مهران غفوریان

بازگشت بهروز خالی بند و خشایار مستوفی به تلویزیون

زهرا نجفی: خبر این بود رضا عطاران با مجموعه«زیر آسمان شهر» به تلویزیون بازمی گردد. آنهم عطارانی که پنج سال از آخرین همکاری او با رسانه ملی می‌گذرد. البته فراموش نکنیم که آخرین کارگردانی عطاران به تاریخ عقب‌تری یعنی به ماه رمضان سال 87 برمی گردد که او سریال «بزنگاه» را روی آنتن شبکه سه سیما برده بود. سریالی که در زمان پخشش با انتقادات شدیدی مواجه شد به طوری که در اواسط پخش «بزنگاه» شورای نظارت بر برنامه‌های صداوسیما دستور توقف آن را صادر کرد.

  1. ۵ ماه قبل
  2. ۰
بازگشت بهروز خالی بند و خشایار مستوفی به تلویزیون
نوآوران -

بعد از آن بود که عطاران دیگر کارگردانی هیچ‌ مجموعه تلویزیونی را برعهده نگرفت. اما حالا به گفته مهران مهام، تهیه‌کننده پرکار و قدیمی تلویزیون عطاران قرار است به همراه مهران غفوریان به تلویزیون بازگردد. هر چند که او بازهم در نقش مشاور و طراح در این مجموعه همکاری خواهد کرد و غفوریان کارگردانی فصل چهارم«زیرآسمان شهر» را مانند دوره های قبلی این سریال برعهده خواهد داشت. با این حال به نظر می‌رسد مدیران تلویزیون چند وقتی است که به کارگردانان قدیمی سریال‌های طنز روی خوش نشان می‌دهند و قصد دارند اتفاق تازه ای را رقم بزنند.

ساخت سری چهارم زیر آسمان شهر بعد از سیزده سال

دنباله‌سازی در تلویزیون زودتر از سینما آغاز شد و البته رسانه ملی در این زمینه موفقیت‌های بیشتری نسبت به سینما داشت.  موفق‌ترین مجموعه‌ای که در دهه هفتاد به فصل دوم رسید سریال اپیزودی «ساعت خوش» در سال‌های 1373 و 1374 به کارگردانی مهران مدیری است که از شبکه دو سیما پخش می‌شد اما دیگر سریال‌های دهه 70 مانند خانه سبز، زیر آسمان شهر و کاکتوس که حتی بعضی از آن‌ها به فصل سوم هم رسیدند نتوانستند مورد استقبال مخاطبان قرار بگیرند. اما سریال‌های دهه 80  و 90 در این زمینه موفق‌تر عمل کردند، سریال‌هایی مانند کلانتر، خوش غیرت (خوش رکاب)، کارآگاه علوی(کارآگاه)، تصمیم نهایی (شلیک نهایی)، مرد دو هزار چهره (مرد هزار چهره)، هوش سیاه، 125، پایتخت، ستایش و... توانستند با واکنش‌های بهتری رو به رو شوند. حالا مهران غفوریان که آخرین تجربه کارگردانی‌اش در تلویزیون به ساخت آخرین سری «زیر آسمان شهر» در سال 81 و سریال«ورود ممنوع ممنوع» درسال 82 برمی گردد قصد دارد تا سری چهارم این مجموعه را کارگردانی کند.

بازگشت مهران غفوریان به تلویزیون

مهران مهام در رابطه با ساخت سری چهار«زیر آسمان شهر» به «نوآوران» می گوید: «ما فعلا در حال طراحی شخصیت‌های این مجموعه تلویزیونی هستیم و چند جلسه ای هم در این رابطه با هم گذاشتیم تا ببینیم قرار است چه کاری انجام دهیم. قطعا قصه ما متفاوت از قصه سری قبلی«زیر آسمان شهر» خواهد بود چون مسائل امروز جامعه ما با آن دوران متفاوت است اما در تلاش هستیم تا اگر امکانش باشد از یکی دو شخصیت محبوب «زیر آسمان شهر» مثل خشایار مستوفی و بهروز خالی‌بند در این مجموعه استفاده کنیم. اگر نتوانیم این شخصیت‌ها را به قصه بازگردانیم دیگر نام این مجموعه را «زیر آسمان شهر» نخواهیم گذاشت.  آنطور که او می‌گوید پیشنهاد ساخت سری جدید از سوی غفوریان مطرح شده است؛ «مهران غفوریان دوست داشت با من کار کند و پیشنهاد داد که مجموعه دیگری در ادامه«زیر آسمان شهر» بسازیم.»

دلایل عدم موفقیت مجموعه سوم «زیر آسمان شهر»

مهام در پاسخ به این سوال که با وجود عدم موفقیت سری سوم «زیر آسمان شهر» چرا به سراغ ساخت سری دیگری از این مجموعه رفته اند توضیح می‌دهد: «اگر نگاه دقیق‌تری به سه سری «زیر آسمان شهر» بیاندازیم متوجه می‌شویم که بعد از سری اول کم کم افرادی از مجموعه جدا شدند و به نظرم این از دلایل عدم موفقیت سری سوم بود. مثلا رضا عطاران که طراح اولیه کار بود از سری دوم رفت و حمید لولایی که نقش خشایار مستوفی را بازی می کرد هم از سری سوم مجموعه رفت. درکنار این‌ها مهران غفوریان در سری سوم علاوه بر کارگردانی و بازی، تهیه‌کنندگی کار را هم برعهده گرفت. بنابراین زمانی که یک نفر به تنهایی بخواهد همه کارها را به دست بگیرد، اتفاقی نظیر آنچه در سری سوم پیش آمد،‌ می‌افتد.»

بازگشت رضا عطاران به تلویزیون اتفاق مهمی است

او در ادامه به بازگشت عطاران به تلویزیون اشاره می‌کند، البته مهام که از تهیه‌کنندگان پر کار تلویزیون است و بسیاری از مجموعه‌های عطاران همچون «خانه به دوش»، «ترش و شیرین»، «بزنگاه»، «متهم گریخت» را تهیه‌کنندگی کرده است قبلا در گفت‌وگویی درباره لزوم بازگشت کارگردانانی نظیر عطاران و مهران مدیری تاکید کرده بود؛ «کارگردان‌هایی که طنز می سازند محدودند. در خود هالیوود که صنعت فیلمسازی را از آنجا وارد کرده ایم چند طنزپرداز پیدا می‌شود؟ با این حال ما کسانی را مثل رضا عطاران و مهران مدیری رها کرده ایم. چرا نباید از این افراد در تلویزیون استفاده کنیم؟ اینها نشان داده اند که در ساخت مجموعه‌های طنز موفق هستند. باید برای جامعه‌ای که به ساخت آیتم‌های طنز نیاز دارد، این افراد را به تلویزیون برگردانیم.» و حالا این تهیه‌کننده درباره بازگشت کارگردان فیلم «درآکولا» می‌گوید: «رضا عطاران در کنار پروژه ما هست و این اتفاق بزرگی است. گامی رو به جلوست. هنرمندانی مانند عطاران را مردم دوست دارند و می‌خواهند که کارهایشان را ببینند، آنها بچه‌های تلویزیون هستند و به هر دلیلی که از تلویزیون رفتند باید کمک کنیم تا برگردند.»

اقبال بیشتر مردم به هنرمندان دستمزدشان را بالا می برد

مهام به ماجرای دستمزد عطاران هم اشاره می کند، دستمزد بازی عطاران که آخرین بار حدود 500 میلیون تومان گفته شده بود؛ «از زمانی که ماجرای فیش‌های نجومی در جامعه سر و صدا به پا کرده، مردم حساسیت بیشتری روی دستمزد‌ها پیدا کرده اند. البته آنها از قبل روی دستمزد بازیگران سینما و تلویزیون و حتی بازیکنان فوتبال حساسیت داشتند. اما به نظرم با شفاف‌سازی‌ها می‌شود جلوی این اتفاقات را گرفت تا اتفاقات ناگواری نیافتد و حرف‌های حاشیه‌سازی پخش نشود نظیر متنی که من در اینترنت درباره دستمزد مهران مدیری خواندم. » او ادامه می‌دهد که؛ «در هر صورت روال معمولی که درباره حرفه‌های دیگر وجود دارد در هنر نمی‌تواند وجود داشته باشد. یعنی در همه دنیا شما می‌توانید استعلام حقوق مشاغل را بگیرید اما در مورد دستمزد هنرمندان اینطور نیست. چرا که هنرمندان تکرار شدنی نیستند یعنی ما دو تا رضا عطاران یا دو محمدرضا شجریان نداریم که من از اولی درباره دستمزد دومی سوال بپرسم.» به گفته تهیه‌کننده «دردسرهای عظیم» میزان دستمزد هنرمندان را اقبال مردم به آنها مشخص می‌کند؛ «هر چقدر مردم هنرمندی را بیشتر مورد اقبال قرار دهند ما مجبور هستیم با نرخ گران‌تری آن هنرمند را بیاوریم.»

هنرمندانی نظیر رضا عطاران و اکبر عبدی تکرار ناپذیر هستند

او با بیان این‌که به نظرش مهران مدیری ظرفیت بیشتری از اجرای برنامه ای همچون «دورهمی» را دارد و البته فکر می‌کند اتفاقی که برای سری سوم «زیر آسمان شهر» افتاد یعنی جدا شدن اعضای تیم سری اول که در نهایت به عدم موفقیت آن ختم شد برای تیم مدیری هم افتاده است می‌گوید: «سازمان صدا و سیما باید این اتفاقات را مدیریت کند. با این حال چون ما در تلویزیون با تعویض سلیقه ای مدیران مواجه بوده ایم. این اتفاقات هم از توابع آن است. چون یکی از مدیران بودن این هنرمندان را لازم می داند و دیگری برایش فرق چندانی ندارد. در حالی که اگر من مدیر فرهنگی بودم سعی می‌کردم ارتباطم را با هنرمندان حفظ کنم و حداقل ماهی یک بار با آنها جلسه بگذارم، حرف‌هایشان را بشنوم و به آنها بگویم که ازشان چه انتظاری دارم.» مهام تاکید می‌کند که؛ «زمانی که این اتفاقات در تلویزیون نمی افتد بخش خصوصی به سراغ این ماجرا می‌رود. اما مگر ما چه تعداد از این هنرمندان داریم؟ تقریبا هر بیست یا سی سال کمدین‌هایی نظیر اکبر عبدی و رضا عطاران به وجود می‌آیند که جایگزین کردن آنها بسیار سخت است. ما باید آثار بیشتری از آنها تولید کنیم و برای آرشیوهایمان نگه‌داریم. مثلا من امروز می‌بینم که مجموعه‌هایی که با عطاران کار کردیم قابلیت پخش بسیاری دارند. شاید نزدیک به بیست بار بازپخش شده اند و هنوز می‌توانند مخاطب داشته باشند و آگهی بپذیرند.»

مدیران تلویزیون باید پاسخگوی بی رمقی شبکه‌های داخلی باشند

طهماسب صلح‌جو، منتقد تلویزیون و سینما معتقد است که تا زمانی که مجموعه«زیر آسمان شهر4» ساخته نشود نمی‌شود درباره آن نظر داد اما استفاده از کمدی‌سازی های قدیمی تلویزیون که امتحان خودشان را پس داده اند اتفاق مثبتی است؛ «اما باید دید آنها در اجرا چقدر می‌توانند مخاطبان را راضی کنند. به نظرم هر سریالی این قابلیت را دارد که ادامه پیدا کند آنهم از سمت چهره‌هایی که به خاطره تبدیل شده اند و مردم از آنها خاطره خوبی دارند. با این حال بازهم به ذوق و خلاقیت سازندگان برمی‌گردد که این مجموعه بتواند موفق باشد. مثلا سریالی مانند «هزاردستان» علی حاتمی را بارها و بارها می‌شود تماشا کرد و با گذشت زمان این مجموعه جذاب‌تر می‌شود.»

البته او به نقش مدیران صدا وسیما هم اشاره می‌کند و می‌گوید: «در مورد بازگشت کمدین‌سازان موفق به تلویزیون باید به سراغ مدیران رسانه ملی رفت و از آنها پرسید که چرا شبکه‌های داخلی در مقابل شبکه‌های ماهواره‌ای رنگ باختند، نفس ندارند و تماشاگرانشان را از دست دادند؟ چرا آنها تلاش بیشتری نمی کنند تا اوضاع بهتر شود؟ آنها باید به این سوالات جواب دهند. مردم دوست دارند ساعاتی از شب را با فیلم‌ها و سریال‌ها بگذارنند و اگر تلویزیون این خوراک را تهیه نکند آنها وقت‌شان را جور دیگری می‌گذارنند. بنابراین کسی که باید به فکر این موضوعات باشد خود مدیران هستند وگرنه برای تماشاگران فرقی نمی کند که هنرمندان محبوبشان را در تلویزیون ببیند یا در سینما یا در شبکه نمایش‌خانگی. برای آنها همین که به هنرمندان محبوبشان دسترسی داشته باشند کافی است.»