بررسی مشکلات اکران فیلم‌های سینمای کودک

سینمای کودک همچنان یک بام و دوهوا است

زهرا نجفی: اواخر سال 93 زمانی که رئیس سازمان سینمایی خبر از تشکیل شورای سیاستگذاری و راهبردی سینمای کودک و نوجوان داد، اهالی سینمای کودک گمان بردند که بالاخره مدیری آمده که قصد دارد به دوران رکود و مهجوریت سینمای کودک پایان ببخشد. سینمای کودک مدت‌هاست که در گوشه‌ای رها شده،‌ هر از چندگاهی مدیری تازه از راه رسیده به نگرانی‌ها و مشکلات فعالان سینمای کودک گوش می‌سپارد و نیت می‌کند که در راه رفع این مشکلات قدمی بردارد.

  1. ۵ ماه،۱ هفته قبل
  2. ۰
سینمای کودک همچنان یک بام و دوهوا است
نوآوران -

اما این‌که چه اتفاقی در ادامه راه می‌افتد که این تلاش‌ها به نتیجه نمی‌رسند؟! سوالی است که همچنان بی‌پاسخ مانده و به نظر می‌رسد حتی شورای سیاستگذاری و راهبردی سینمای کودک و نوجوانی که حجت‌الله ایوبی آن را به راه انداخته بعد از یک سال و اندی نتوانسته برایش پاسخی بیابد. گویی که سینمای کودک همچنان باید در انتظار توجه مدیران به خواب برود تا که شاید در این خواب رویای شیرین اواخر دهه شصت و اوایل دهه هفتاد را ببیند. دوران طلایی سینمای کودک که با همکاری مسئولان سازمان سینمایی، آموزش و پرورش و کانون فکری کودکان و نوجوانان توانسته بود جمعیت عظیم دهه شصتی‌ها را طوری با سینما مانوس کند که امروز آنها می‌توانند با کلید واژه «یادت می‌آ‌ید...» درباره یک خاطره جمعی مشترک با هم حرف بزنند. اتفاقی که کودکان و نوجوانان دهه هفتاد به بعد در آن سهمی نخواهند داشت. شاید که مساله اکران فیلم‌های کودکان و نوجوانان با ضرورت قابل بحث‌تری پیچیده‌تر از اکران فیلم‌های هنر و تجربه است که مسئولان رده بالای سینمایی هنوز برای آن نتوانسته اند کاری چشمگیر انجام دهند. عزم جدی برای رفع مشکلات اکران فیلم‌های کودک وجود ندارد

محمدعلی طالبی هم که این روزها در حال تدوین چهاردمین فیلم سینمایی‌اش «پایان رویاها»ست، نمی‌داند چرا مسئولان به سینمای کودک توجهی نشان نمی‌دهند؛ «تا به امروز چندین شورا برای به سر و سامان رسیدن سینمای کودک شکل گرفته است که هیچ‌کدام از آنها در اجرا نتوانستند موفق باشند. خود من عضو یکی از همین شوراها بودم که قبل از شورای راهبردی سینمای کودک در زمان مدیریت محمدرضا جعفری‌جلوه در بنیاد سینمایی فارابی تشکیل شده بود.» آنطور که خودش به «نوآوران» می‌گوید او به همراه چند نفر دیگر همچون وحید‌ نیکخواه و غلامرضا رمضانی در این شورا نزدیک به سه الی چهار ماه مشغول فعالیت و بررسی وضعیت سینمای کودک بوده اند، برنامه‌هایی هم برای رفع مشکلات مشخص کرده بودند و قرار بود آنها اجرایی شود که به ناگاه مدیر بنیاد سینمایی فارابی عوض شد و پشت سر این تغییر، این شورا هم منحل شد؛ «تمام اعضا را کنار زدند، با رفتن محمدرضا جعفری‌جلوعه همه چیز بهم ریخت. شورای دیگری گذاشتند، همین شورای راهبردی و البته از هیچ‌کدام از اعضای شورای قبلی دعوتی صورت نگرفت تا در این شورای جدید حضور داشته باشند. واقعیت این است که عزم جدی وجود ندارد تا اتفاقی در این زمینه بیافتد.»

می‌خواستیم سالن‌های متروک و از کار افتاده

کارگردان فیلم اکران نشده«قول» درباره تصمیماتی که در آن شورا قرار بود به نتیجه برسد، بیان می‌کند: «قرار بود بخش خصوصی کارهایی انجام دهد و چند نفر از کارگردانان و تهیه‌کنندگان خودشان دست به کار شده بودند تا سالن‌هایی را مخصوص سینمای کودک درست کنند.» او ادامه می‌دهد: «بسیاری از سالن‌های سازمان‌های مختلف مانند آموزش و پرورش وجود دارند که همانطور متروک و از کار افتاده باقی ماندند. ما تحقیقاتمان را برای پیدا کردن این سالن‌ها شروع کرده بودیم تا آنها را احیا کنیم و به عنوان سالن‌های مخصوص سینمای کودک از آنها استفاده کنیم ولی به یک باره شورا منحل شد.»

فیلمسازان حوزه کودک، امپرسیونیسم‌های امروز سینمای ایران هستند

طالبی با اشاره به این‌که سالی دو فیلم برای بچه‌ها می‌سازد، درباره این که چرا با وجود اکران نشدن فیلم‌هایش همچنان به ساختن فیلم‌هایی در حوزه کودک ادامه می‌دهد، می‌گوید: «فکر می‌کنم حتی اگر این فیلم‌ها امروز اکران نشوند بالاخره روزی دیده می‌شوند. من دیگر هیچ انتظاری از مسئولان یا حتی مخاطبان سینمای کودک ندارم،‌ بارها شده با مشکلات مالی شدیدی دست و پنجه نرم کردم اما باز هم به ساختن فیلم‌های کودک ادامه داده ام. شکایتی هم ندارم. همین فیلم «ویلونیست» که ساختم خودم تهیه‌کنندگی آن را برعهده داشتم.»  او معقتد است وضعیت امروز فیلمسازان حوزه کودک شبیه به وضعیت امپرسیونیسم‌هاست؛ «آنها هم در فقر و بدبختی به خلق آثار هنری ادامه می‌دانند. ما هم مانند آنها کار می‌کنیم. من حتی نمی‌توانم برای فیلم‌هایم تبلیغات کنم. چون صدا و سیما هزینه هنگفتی می‌خواهد. اگر هم بخواهم با شبکه‌های ماهواره ای فارسی‌زبان کار کنم، ممنوع الکارم می‌کنند. چه کاری از دستم برمی‌آید تا تماشاگران را برای دیدن فیلم‌هایم ترغیب کنم؟!»

وضعیت سینمای کودک مربوط به دولت قبل است

سعید خانی تهیه‌کننده فیلم‌های«من» و «ارادتمند؛ نازنین، بهاره، تینا» در گفت‌وگو با یکی از خبرگزاری‌ها گفته است منتظر بازگشت سرمایه این دو فیلم است تا روی فیلمی کودکانه و موزیکال که یک کارگردان اولی می‌خواهد آن را بسازد، سرمایه‌گذاری کند. به نظر می‌رسید او از اوضاع اکران فیلم‌های حوزه کودک بی‌خبر است که سعی دارد برای تهیه‌کنندگی سومین فیلمش به سراغ سینمای کودک برود اما او به «نوآوران» می‌گوید: «به نظرم آن شرایط بیشتر به دولت قبل برمی‌گشت که بودجه‌ها در اختیار افراد خاص و خودی بود. آنها پول بیت‌المال را هزینه می‌کردند، جشنواره‌ کودکی برای خودشان به راه می‌انداختند و به این آثار جایزه می‌دادند و بعد آنها را بدون هیچ دلسوزی در گوشه‌ای رها می‌کردند. چون هزینه ای از خودشان نکرده بودند که نگران بازگشت آن باشند.»

جوانان باید به سینمای کودک وارد شوند

البته دغدغه‌های سعید خانی فقط به تهیه‌کنندگی اش ختم نمی‌شود او دغدغه‌های پدرانه ای هم برای پسر 9 ساله اش دارد؛ «من با پسرم فیلم و انیمیشن می‌بینم و می‌فهمم که چقدر برای او و هم سن و سالانش قصه مهم است. به پیشکسوت‌های این حوزه احترام می‌گذارم اما فکر می‌کنم بچه‌های امروز را ما بهتر می‌شناسیم.  از طرف دیگر خود من هم تولید‌کننده هستم و هم پخش‌کننده. بنابراین به نظرم می‌توانم از عهده این پروسه معیوب سینمای کودک یعنی اکران فیلم هایش بهتر عبور کنم.» او در ادامه می گوید: «با احترام به پیشکسوتان فکر می‌کنم وقت آن رسیده که جوانان وارد این حوزه شوند و کمی هم بودجه‌ها در اختیار آنان قرار بگیرد. البته لازم است که سازمان‌هایی مانند بنیاد سینمای فارابی به آنها اعتماد کند.» او قصد دارد فیلمی به کارگردانی حسام فرهمند تهیه‌کنندگی کند؛ «این فیلم قرار است از دسته فیلم‌های برای کودک باشد نه درباره کودک و فکر می‌کنم می‌تواند خوب بفروشد.»

نجات سینمای کودک به همت عمومی نیاز دارد

ابراهیم فروزش کارگردان سینما هم در این‌باره به «نوآوران» گفت: «ما نزدیک به 30 میلیون جمیعت کودک و نوجوان داریم، اهمیت ندادن به این گروه سنی بسیار مهم است و مدیریت بخش سینما باید آنطور که شایسته است به آن توجه کند.» او به تولید اندک فیلم های کودک در سال اشاره می‌کند و تاکید می‌کند که؛ «تعداد فیلم‌هایی که در زمینه کودک ساخته می شوند بسیار کم شده، به خاطر این‌که فیلم‌های حوزه کودک اکران نمی شوند و در نتیجه سرمایه‌ تهیه‌کنندگان آنها برنمی‌گردد تا آنها را ترغیب به ادامه راه کند.» کارگردان فیلم«بچه‌های نفت» معتقد است همه نوع فیلم در سینمای کودک باید مورد حمایت قرار بگیرند از انیمیشن تا فیلم‌های زنده؛ «سینماهایی باید مخصوص سینمای کودک به راه بیافتند تا والدین بدانند در کدام سینماها همیشه فیلم کودک نمایش داده می‌شود. آموزش و پرورش در این مورد می‌تواند نقش اثرگذاری داشته باشد.» به گفته فروزش نجات سینمای کودک به همت عمومی نیاز دارد. همه باید فعالیت کنند تا این سینما از رویای شیرین اواخر دهه شصت و اوایل دهه هفتاد بیدار شود و رویای جدیدی را ببینید. دوران طلایی جدید سینمای کودک.