جدال بر سر پرونده پزشکی عباس کیارستمی

«حقیقت» یا «حفظ آبروی نظام پزشکی»

تنها 9 روز از درگذشت عباس کیارستمی،‌ کارگردان مطرح سینمای ایران می‌گذرد اما هنوز مساله پرونده پزشکی او همچون کلاف سردرگمی میان خانواده‌اش، سازمان نظام پزشکی و مسئولان فرهنگی می‌چرخد و در نهایت در پاسخ به این همه «های و هوی» کسی پاسخ روشنی برای دوستداران کیارستمی ندارد.

  1. ۴ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۰
«حقیقت» یا «حفظ آبروی نظام پزشکی»
نوآوران -

پزشکان گفتار هنرمندان و فرزندان کیارستمی را «ناصواب» می‌خوانند و وزیر ارشاد و رئیس سازمان سینمایی از «کوتاه نیامدن در کشف حقیقت» سخن می‌گویند، اما معلوم نیست آن پزشکانی که برای پخش سریال‌هایی همچون «حلقه سبز»،  «اغما»،‌ «ساختمان 85»، «تا ثریا»، «ساختمان پزشکان»، «در حاشیه» دست به نوشتن نامه‌های اعتراض‌آمیز بلند بالا می‌زدند و تحصن می‌کردند هم اکنون کجا هستند و چرا مسئولان بالا رتبه پزشکی دائما از «خواسته پسران کیارستمی برای بررسی پرونده پزشکی پدرشان» گلایه می‌کنند؟!

*جلسه بررسی پرونده پزشکی عباس کیارستمی بدون حضور خانواده اش

در این که پزشکان ایرانی از قدیم الایام در جهان صاحب نام بوده اند شکی نیست. نمونه اش «بوعلی سینا»ی بزرگ که نام و آوازه اش در نظام پزشکی غیرقابل انکار است. اما امروزه شاهد آن هستیم که برخی از پزشکان سوگند خود را فراموش کرده و اخلاقیات را کنار می‌گذارند و تنها به درآمدی که از این راه به دست می‌آورند فکر می‌کنند. اگر چند باری از وسایل حمل و نقل عمومی استفاده کرده باشید،‌ کم نمی‌شنوید که مردم در گفت وگوهای روزمره شان از جملاتی همچون «خدا نکند پای‌تان به بیمارستان باز شود.» یا «بیمارستان‌ها پول خونتان را می‌گیرند.» البته بعد از درگذشت عباس کیارستمی کاربران فضای مجازی با هشتگ #خطای پزشکی اقدام به انتشار تجربیاتشان درباره خطاهای پزشکی کردند که برای خودشان یا نزدیکانشان اتفاق افتاده بود؛ خطاهایی که امکان رسانه‌ای شدن آن برای مردم عادی امکان ندارد. طبق خبرهای رسمی منتشر شده قرار است علیرضا زالی رییس سازمان نظام پزشکی روز شنبه ۲۶ تیر ماه، جلسه ای را برای بررسی پرونده پزشکی زنده یاد عباس کیارستمی با محمد بزرگ نیا رییس کانون کارگردانان، حجت الله ایوبی رییس سازمان سینمایی برگزار می کند، جلسه ای که بدون دعوت از نماینده خانواده این هنرمند برگزار می شود.

*ایوبی: هیچ کس کوتاه نخواهد آمد. مطمئن باشیم. و صبوری کنیم

حجت‌الله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی یادداشتی درباره روند درمانی کیارستمی منتشر کرد، از فروردین ماه امسال که متوجه بیماری کیارستمی شده بود و قرار گذاشته بودند خبر بیماری اش کاملا محرمانه باقی بماند؛ «روز چهارم فروردین از فرودگاه یک راست به بیمارستان رفتم. بیمارستان ها در روزهای تعطیلات نوروزی اما به شدت خلوت است. بیمارستان جم هم از این قاعده جدا نیست.  یک راست به بخش وی آپی منتقل شدم. عباس آقا سرحال بود. برایم از عملش گفت و اینکه حالش خوبِ خوب است. یکی از پزشک ها آمد و از کارهای انجام شده گزارش داد. برای اولین بار در چهره کیارستمی می شد نگرانی را دید. البته نگرانی و نه ترس. یکی از پرکارترین هنرمندان جهان نگران کارهایش بود. از عکاسی هایش گفت و از کارهایی که مدتی پیش با هم در منزلش دیده بودیم. به عنوان خبر خوش مژده داد که فیلم تازه اش پایان یافت.»

 او درباره شروع نگرانی‌های عمیق تر درباره بیماری عباس کیارستمی این‌چنین می‌نویسد: «از سیف الله صمدیان و بهمن کیارستمی هم خبر بدی نرسید. روز دوازدهم فروردین اما دیدارمان باز هم در بیمارستان جم بود. اما این بار در اوج ناامیدی. چند نفری از بستگان در شگفتی و حیرت در لابی بیمارستان جمع بودند. کیارستمی بیهوش و ظاهرا در کما بود. خبرها خیلی بد بود. دیگر جای درنگ نبود. شب از نیمه گذشته بود. به وزیر فرهنگ جناب آقای جنتی خبر دادم. بی درنگ دست به کار شد. احساس کردم کار از کار گذشته. پزشک ها ناامید بودند. عفونت بیرحمانه پیش می رفت. حمله میکروب ها به قلب سینمای ایران بی امان ادامه داشت. تنها عشق به زندگی بود که می توانست موج بیماری و مرگ را پس بزند. آقای جنتی هرجوری بود دکتر هاشمی را پیدا کرد. کمی بعد خبر داد که تیم پزشکی در راه است. تیم توانای دکتر هاشمی چون فرشته نجات ساعتی پس از نیمه آن شب غمگین از راه رسیدند. سید رضا میرکریمی را هم خبر کردم...تیم وزارت بهداشت با سرعت وارد شدند و اوضاع را سر و سامان دادند. پس از دوسه ساعت پایین آمدند و گزارشی از کارها دادند. آنها با مهارت توانسته بودند روزنه ای از امید به زندگی بگشایند. گفتند  اگر عباس آقای ۴۸ ساعت مقاومت کند امکان برگشتش به زندگی هست. دو روزی که سخت و سنگین گذشت. دکتر هاشمی شخصا معالجات را برعهده گرفت. پس از دو روز تلاش بی وقفه ورق برگشت. از آن روز تا سفر به پاریس شش بار وزیر بهداشت بر بالین بزرگ مرد سینمای ایران حاضر شد. وزیر فرهنگ و وزیر بهداشت پیوسته در تماس بودند. تصمیم به سفر اما «ناگهانی» بود.»

ایوبی در پایان یادداشتش تاکید می‌کند که؛ «یقین دارم جامعه پرتلاش پزشکی هم مانند همه ما بلکه بیشتر در انتظارند تا بدانند که حقیقت چیست؟ هیچ کس کوتاه نخواهد آمد. این خواست مردم و فرمان دولت است. اطمینان می دهم که هیچ کس کوتاه نخواهد آمد. مطمئن باشیم. و صبوری کنیم...»

*کیارستمی: اساس کار نظام پزشکی ما بر «معرفت» است و اولین اولویت آن حفظ آبرو

اما بهمن کیارستمی با خواندن این یادداشت و دیدن کلمه «ناگهانی» تاب نیاورد و یادداشتی در پاسخ به رئیس سازمان سینمایی منتشر کرد؛ «خواندن یادداشت دقیق و مستند شما باعث دلگرمی است و خوشحالم که شما وقایع فروردین ماه را همان طور که بودند دقیق به خاطر سپردید و عینا بازگو کردید. هرچند به نیمه متن که میرسم جای یک سکانس طولانی را خالی می بینم و از خواندن این جمله که «تصمیم به سفر اما ناگهانی بود» متعجب می شوم. صندلی ناگهان تغییر نکرد. پس از اقدامات کارساز وزیر محترم بهداشت تا تصمیم به سفر حدود سه ماه طول کشید. سه ماهی که اگر آن را ضرب در بیماری کنید نمی دانم چند سال می شود. اما در این سه ماه چه گذشت؟ پس از کنترل عفونت در نیمه فروردین چه برنامه ای برای ادامه روند درمان اندیشیده شد و چه اقدامات موثری برای کنترل بیماری انجام شد؟» او معتقد است یادداشت رئیس سازمان سینمایی بسیار هم‌سو با دست‌اندرکاران بیمارستان جم است؛ «اطمینان دارم اگر امروز از سخنگوی بیمارستان جم هم بخواهیم گزارشی بر روند درمان کیارستمی در این بیمارستان بنویسند تفاوت چندانی با این گزارش نخواهد داشت و پر خواهد بود از بندهایی مشتمل بر زحمات شبانه روزی پرسنل بیمارستان.»

 پسر کوچک‌تر کیارستمی که از روز‌های آغازین نسبت به پزشکان ایرانی به خاطر این‌که اطلاعاتی در اختیارش نمی‌گذاشتند،‌ بدبین شده بود تا اندازه ای که صحبت‌های آنان را ضبط می‌کرد نوشته است؛ «امروز تصویری دیدم که به این متن ضمیمه اش می کنم و یادآور تنها توصیه ای است که بنده در طول آن سه ماه از تیم وزارتخانه شنیدم. در اتاقی که مرحوم پدرم در آن دوران بیماری را سپری می کرد عکسی به دیوار بود از مجموعه «سپید برفی» او، منظره ای سپید و برفی که توصیه شد با منظره ای رنگی از کوهسار یا آبشار جایگزین شود تا در روحیه بیمار تاثیر مثبتی بگذارد. بنده جز این، توصیه ای نشنیدم اما می دانم که به پرستار هم توصیه هایی درباره مارک بگ ایلئوستومی شد. دیگر ما بودیم و همان پزشک معالجی که امروز لیست بلند بالایی از اتهاماتش منتشر شده و البته پزشک مشاوری که از دوستان معتمد خانوادگی بود و اگر نبود مرحوم کیارستمی تا تیرماه هم دوام نمی آورد.»

بهمن کیارستمی خطاب به رئیس سازمان سینمایی نوشته است؛ «آقای ایوبی، اگر بپرسید چطور قصورات پزشک معالجی که تا آخرین روز بر روند درمان نظارت داشت و تا پای آمبولانس هوایی عازم پاریس حاضر بود، تا امروز پوشیده ماند و صلاح دیده شد که خود او به عنوان پزشک معالج بماند و جایگزین نشود، خواهم گفت به دلیل تفاوت فاحشی که میان نظام پزشکی ما با نظام سینمایی ما وجود دارد. اساس کار نظام پزشکی ما بر «معرفت» است و اولین اولویت آن حفظ آبروی همکاران و بدنه نظام آن است. آنجا همه پشت هم اند و هوای هم را دارند. حتی اگر دست جراحی بلرزد و خطایی رخ دهد باید برای حفظ جان بیمار و حفظ آبروی طبیب به یک میزان کوشید.» او که حالا بیش از پیش به جامعه پزشکی بدبین است می‌گوید؛ «اما چرا وزارت بهداشت ترجیح داده امروز پرده از اسرار بیاندازد و تند تند و حتی بدون طرح شکایت، جلسه برگزار کند و پزشک معالج را به عنوان متهم ردیف اول معرفی کند؟ چون کار بالا گرفته و تا خونی ریخته نشود و کسی دراز نشود قائله ختم نمی شود. خلاصه اول کار را یک خودی خراب کرده و آخر کار را هم یک غیر خودی. اول و آخر را هم که شما با واژه «ناگهان» به هم دوخته اید و جامپ کات زده اید، اما اگر خواستید تصویری از آن سکانس طولانی حذف شده را ببینید به آرشیو ما مراجعه کنید، مستندات آن سه ماه موجود است. مستنداتی که داوری این پرونده را سهل تر می کنند.»

*توصیه رئیس دانشگاه علوم پزشکی به بهمن کیارستمی

لبته تاکنون وزیران بهداشت و ارشاد سهم خطای پزشکی را نپذیرفته اند و حتی دکتر سیدجواد حاج میر اسماعیل، رئیس دانشگاه علوم پزشکی ایران در نامه ای به بهمن کیارستمی توصیه کرده است؛ «طی مدتی که مرحوم کیارستمی در بیمارستان بستری بودند، پزشکان، پرستاران و کادر درمانی باتوجه به علاقه‌ای که به او داشتند، بدون هیچ انگیزه شخصی، خدمات فراوان و ارزشمندی به پدر شما ارائه کردند و پس از آن حادثه تلخ، چون فرزندی در غم از دست دادن ایشان اشک ریختند؛ جا داشت حداقل از آن‌ها تشکر می‌کردید به جای آنکه نمک بر زخمشان بپاشید.»