رسانه ملى به کجا می‌رود؟

یک وظیفه مهم رسانه‌ها پرسشگرى است. به عبارت دیگر باید مسؤولین را به پاسخگویى دعوت کنند. اگر پاسخگویى خوب و ضرورى است، رسانه‌ها نیز به عنوان یک نهاد اجتماعى به طریق اولی خودشان نیز باید پاسخگو باشند.

  1. ۴ ماه،۱ هفته قبل
  2. ۰
فساد « خودی » و « غیرخودی »
نوآوران -

اتفاقا باید بهتر از سایرین پاسخگو باشند تا براى آنان درس باشد. رسانه ملى نیز به دلیل این که یک نهاد عمومى است باید پاسخگوتر باشد. از این رو از مدیریت این رسانه درخواست مى شود براى یک بار هم که شده شهامت به خرج دهند و به مفاد این یادداشت پاسخى دهند، تا بلکه مردم و سایرین نیز از خط‌ مشى این رسانه آگاه شوند.

قضیه از این قرار است که چندى پیش برنامه صبحگاهى «حالا خورشید» شبکه سوم سیما، نامه‌اى را به تصویر مى کشد که طى آن مراحل درخواست وام از یک مقام ادارى و پاراف‌هاى کنار این درخواست را نشان می‌دهد که برداشت بیننده از این نامه به طور طبیعى ضدیت با دولت و فساد موجود در آن را به ذهن متبادر می‌سازد؛ ولى مشکل اینجاست که از اساس نامه مذکور واقعى نبوده، بلکه در واقع طنز است و با کوچک‌ترین دقتى مى توان فهمید این نامه واقعى نیست و حداقل هشت نشانه بر غیر واقعى بودن آن در متن خود نامه وجود دارد که در این مجال ما صرفاً دو مورد را مورد بررسى قرار مى دهیم.

مسأله مهم این است که مجرى برنامه، نامه را براى شنوندگان خود با آب‌ و تاب توضیح مى دهد، اما تیتر نامه و تاریخ و نام اداره و رئیس مربوطه را حذف کرده و مى گوید کارى به آن نداریم! در حالى که این نامه طنز مربوط به سال ١٣٩١ است و خطاب به رئیس وقت سازمان تأمین اجتماعى یعنى آقاى سعید مرتضوى نوشته شده است. روشن است که اگر این دو مشخصه گفته مى شد، کل برداشت‌هاى مخاطبان تغییر مى کرد، ولى با حذف آن ها، به طور طبیعى این نکته به شنونده القا شده است که نظام ادارى در دولت موجود یعنى کابینه حسن روحانى چنین رفتاری داشته است.

اگر پنج سال پیش سند قطعى بر تخلف همین سازمان تأمین اجتماعى به یکی از برنامه‌هاى تلویزیون ارائه مى گردید، به احتمال زیاد از انتشار آن سر باز مى زدند. آن زمان سیاست برخلاف امروز بود، یعنى مى شد هر مطلبى را به نفع آن دولت منتشر کرد و حتى دروغ سر هم کرد و گفت، ولى الآن چه شده است که یکى از مجریان آن رسانه دو اشتباه عمدى یا غیر عمدى مرتکب مى شود. دو اشتباهى که اگر در سال ١٣٩١ یعنى سال نگارش این نامه فقط یکى از آن ها رخ مى داد، براى اخراج وى از صدا و سیما کفایت مى کرد.

اولین اشتباه فاحش و عجیب این است که نامه‌اى جعلى را به جاى نامه‌اى واقعى معرفى کرده‌اند، در حالى که هر عقل سلیمى متوجه مى شود این نامه ساختگى است و باید به عنوان یک طنز به آن نگاه کرد. طنزنویس نیز به نحوى آن را تنظیم کرده تا برای یک مخاطب عادى روشن باشد که این مطلب صرفاً طنز است و واقعى نیست.

اشتباه یا تقصیر دوم که آگاهانه و عامدانه است، حذف تاریخ و عنوان و فرد مخاطب نامه است که نشان مى دهد آن نامه در نقد مقامات دولت پیش رخ داده است. اگر اشتباه اول، اشتباه حرفه‌اى و ناشى از بى اطلاعى و نداشتن فهم عرفى بوده، این کار اخیر را نمى توان چنین توصیف کرد، بلکه آگاهانه قلب واقعیت کرده‌اند تا علیه دولت مطلب پخش کنند. در واقع اگر نامه واقعی بود با این کار نیمی از واقعیت را پنهان و نیم دیگر را آشکار کرده اند.

ولی پرسشى که خطاب به مسؤولین رسانه ملى مى توان طرح کرد این است که اولاً، در برابر این کار زشت و غیر حرفه اى چه اقدامى انضباطى علیه دست‌اندرکاران برنامه اعمال و اجرا شده است؟ آیا یک رسانه کارش به جایى رسیده که از موضع‌ گیری صریح و دقیق و عذرخواهی اجتناب می‌کند؟ آیا مجرى خطا کار را نباید مجازات ادارى کرد؟ آیا کار صدا و سیما به جایى رسیده که وقوع چنین خطاهایى در آن عادی است و نیازمند هیچ نوعى واکنش یا تنبیهى نیست؟ اگر یک از رسانه غربى چنین خطایى را مرتکب مى شد، رسانه مزبور چه واکنشى نشان می‌داد؟ ظاهراً از نظر مردم و مسؤولین صدا و سیما وقوع این مسائل در آن جا به امرى عادى تبدیل شده است؟

پرسش دوم شاید مهم‌تر باشد. چگونه ممکن است که مجریان آن رسانه، تا این حد درک عرفى از جعلى و صورى بودن این نامه نداشته باشند؟ اگر درک داشته‌اند و آن را در برنامه پخش کرده‌اند که واویلا و اگر فاقد چنین درکى بوده‌اند باید گفت یا درک ضعیفى دارند یا آن که فضاى عمومی حاکم بر رسانه ملی به گونه‌اى است که این گونه مطالب را بدون تأمل و تفکر مى پذیرند و با دستکاری عامدانه علیه دولت استفاده می‌کنند. به نظر مى رسد که این اشتباه و قصور یا تقصیر بیش از این که ناشى از ضعف فهم و شعور مجریان باشد ( که این هم هست و نمی‌توان انکار کرد) به دلیل فضاى ضد دولتى این رسانه است. این فضا خودش را در همه بخش‌ها و برنامه‌هاى این رسانه بازتاب مى دهد و تا وقتى این فضا اصلاح نشود، امیدى به بهبود وضع این رسانه نیست و همه مجریان آن نیز در گرداب این فضا غرق می‌شوند و اعتبار اندک خود را نیز از دست مى دهند..