جدال بر سر اکران فیلم «رستاخیز» احمدرضا درویش همچنان ادامه دارد

از اینجا مانده، از آنجا رانده

زهرا نجفی: شاید اگر شما هم خبرها و اظهارنظرهایی که در خصوص اکران فیلم«رستاخیز» می‌شود را دنبال کنید برایتان این ابهام به وجود بیاید که بالاخره سرنوشت اکران این فیلم عاشورایی به کجا ختم خواهد شد؟! مساله‌ای که آنقدر کش آمده که برای یافتن سر منشاء ماجرا باید حداقل به یکی دو سال قبل مراجعه کنید. به زمانی که این فیلم برای نخستین بار در سی و دومین جشنواره فیلم فجر (93) به نمایش در آمد.

  1. ۲ ماه قبل
  2. ۰
رستاخیز
نوآوران -

البته به نظر می‌رسد وزیر ارشاد و رئیس سازمان سینمایی هم همچون مخاطبان حسابی سردرگم مانده‌اند و نمی‌دانند باید به ساز کدام یک از منتقدانشان برقصند تا دیگر کسی از آنها ایراد بنی‌اسرائیلی نگیرد. چرا که یک روز(5 مهر ماه) وزیر ارشاد درباره اکران«رستاخیز»می‌گوید: «ما اخیراً به آنها اعلام کرده‌ایم که شما اگر می‌خواهید به هر صورتی که مایل هستید، فیلم را نمایش دهید.» پس از علی جنتی هم رئیس سازمان سینمایی(در 6مهر ماه) از حمایت قوه قضائیه در خصوص اکران این فیلم صحبت می‌کند و به ایسنا می‌گوید: «این حمایت به طور کلی باعث خوشحالی ما است، فضای جدیدی ایجاد شده است.» اما دیروز 12 مهر ماه باردیگر ایوبی به ایسنا گفت: «در فضای فعلی که وجود دارد، خیلی بعید می‌دانم که بتوان به اکران فوری فیلم «رستاخیز» بر خلاف امید گذشته‌ام، فکر کرد.»  

*اکران رستاخیز تنها برای چند سانس در تیر 94 اتفاق افتاد

شاید اگر اتفاقات پیش روی اکران فیلم«رستاخیز» به کارگردانی احمدرضا درویش را مرور کنیم آنقدر هم اظهارات متناقض وزیر ارشاد و رئیس  سازمان سینمایی برای مخاطبان متناقض به نظر نرسد. با نمایش فیلم«رستاخیز» در جشنواره فیلم فجر سی‌ و دوم، غوغایی به پا شد. مراجع یکی پس از دیگری با اکران این فیلم مخالفت کردند؛ به دلیل چند اختلاف نظر بر سر روایت واقعه عاشورا و البته مهم‌تر از همه نمایش چهره حضرت عباس ع. آن زمان بود که بحث‌ها و جدال‌های بسیاری بر سر نمایش چهره‌های مذهبی پیش آمد. عده‌ای معتقد بودند تنها باید از نمایش چهره‌ چهارده معصوم پرهیز کرد و دیگر شخصیت‌های مذهبی شامل چنین قانونی نمی‌شوند. مخصوصا که ما هر ساله در تعزیه‌ها شاهد بازی کردن افراد مختلف در نقش این شخصیت‌ها بدون پوشاندن چهره‌هایشان هستیم. به هر صورت حجت‌الله ایوبی، رئیس سازمان سینمایی به دیدار مراجع رفت، فیلم را برای برخی به نمایش گذاشت و خلاصه هر چه در توان داشت انجام داد تا این قائله را ختم به خیر کند. به نظر می‌آمد مساله حل شده و فیلم در تیرماه 94 به اکران درخواهد آمد. البته «رستاخیز» در 20 تیرماه 94 در گروه سینماهای پردیس«آزادی» اکران شد و در همان چند سانس هم با استقبال بسیاری رو به رو شد اما به یک‌باره مراجع با اکران این فیلم مخالفت کردند.

*راه حل پیشروی سازندگان«رستاخیز» برای اکران

در نهایت وزارت ارشاد از درویش خواست تا افکت‌های نور بر چهره حضرت عباس ع قرار دهد تا بدین ترتیب «رستاخیز» اکران شود. اما درویش زیر بار این خواسته نرفت. او معتقد بود که همه زندگی‌اش را وقف این فیلم کرده و «رستاخیز» حاصل 10 سال تلاش او برای امام حسین ع است؛ « به شهادت رییس سازمان امور سینمایی و ریاست محترم کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، فیلم «رستاخیز» با فتاوای مراجع عظام مطابقت داشته و همه‌ مجوزهای قانونی را کسب نموده است. ایجاد پرسش، ابهام و تردید در افکار عمومی نسبت به مسئولان فرهنگی کشور و ساحت محترم مراجع تقلید، اختلال در ساز و کارهای اکران فیلم «رستاخیز» در ایران و عرصه‌ بین‌المللی و فرار از مسئولیت‌پذیری، از نتایج این تصمیم شتابزده است؛ که لاجرم خسارت‌های معنوی و مادی آن بر عهده‌ی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی خواهد بود.» (متن منتشر شده استعفای احمدرضا درویش از شورای عالی سینما در آذرماه 94)البته درویش مدتی هم به نشانه اعتراض سکوت کرد و از مصاحبه خودداری کرد.

*وزارت ارشاد 40 میلیارد تومان به «رستاخیز» بدهکار شد

 تا این‌که با شکایت سازندگان «رستاخیز» از وزارت ارشاد به بهانه جبران ضرر و زیان ناشی از اکران نشدن فیلم در دیوان عدالت و صدور رای به نفع سازندگان بازهم جنجال‌ها بر سر اکران این فیلم آغاز شد. مخصوصا که طبق حکم دیوان عدالت اداری ارشاد محکوم به پرداخت 40 میلیارد تومان خسارت به سازندگان«رستاخیز» شد. وزیر ارشاد اعلام کرد ما مخالفتی با اکران این فیلم نداریم؛ « آنها (سازندگان فیلم رستاخیز) از ما به جهت آنچه خسارت‌های مالی ناشی از تعلل وزارت ارشاد در تصمیم‌گیری در اکران این فیلم عنوان کرده‌اند، شکایت کرده‌اند. ما هم تقاضای جدید نظر کرده‌ایم، پس باید در این مرحله، پرونده مورد رسیدگی قرار گیرد. آنها ادعا کرده‌اند در اثر اکران نکردن فیلمشان از طرف ما، خسارت دیده‌اند. خُب آنها می‌خواستند حضرت ابوالفضل (ع) را با چهره باز نمایش دهند و ما هم بارها گفته‌ایم که چهره را باید بپوشانند. حالا تفاوت میان این دو موضوع، چقدر است و آیا اصلاً مشمول خسارت می‌شود یا نمی‌شود، موضوعی است که در دادگاه مشخص می‌شود. اما ما اخیراً به آنها اعلام کرده‌ایم که شما اگر می‌خواهید به هر صورتی که مایل هستید، فیلم را نمایش دهید.» به نظر می‌آید علی جنتی حسابی از این ماجرای کش آمده خسته شده، از این همه جدال و حاشیه که در نهایت هم خسارتش را باید وزارت‌خانه تحت مدیریت او پرداخت کند. آنهم برای فیلمی که نه در دوران او ساخته شده و نه شخص او مخالف اکرانش به هر نحو بوده است.

*وزیرارشاد در میان دو گروه سرگردان ماند

 اما به محض آن که وزیر ارشاد چنین اظهار نظری کرد، و در ادامه رئیس سازمان سینمایی هم اعلام کرد که مجوز این فیلم هنوز اعتبار دارد و آنها مخالفتی با اکران شدن «رستاخیز» ندارند. بازهم صدای مخالفان آنطرفی بلند شد که چرا وزیر ارشاد کوتاه می‌آید و به سازندگان این فیلم اجازه می‌دهد با نظر مراجع تقلید مخالفت کنند. حتی برخی مخالفت سازندگان«رستاخیز» با تغییرات پیشنهادی را «عجیب و غیرمعقول» خواندند. همه این اتفاقات منجر شد به اظهارنظر دوباره ایوبی در خصوص اکران این فیلم؛ «مسئله اصلی این است که به هر حال فیلم یک سال است اکران نشده، تعلیق شده، صاحبان فیلم (بیشتر صاحبان ایرانی فیلم) معتقدند که قبل از اکران باید یک سری مسائل این فیلم از قبیل مسائل حقوقی، مسائل مالی یا خسارت‌های وارده به فیلم حل شود. پله اول این است. ما در مورد پله اول هنوز به یک جمع‌بندی نرسیدیم که بخواهیم به مسائل بعدی فکر کنیم. به تازگی با صاحب و مالکان خارجی فیلم و کارگردان محترم تلفنی صحبت کردم و در فضای فعلی که وجود دارد خیلی بعید می‌دانم که بشود به اکران فوری فیلم «رستاخیز» بر خلاف امید گذشته‌ام، فکر کرد.» اظهارنظری که با تیتر «عقب نشینی جدید دوباره ایوبی» مورد توجه برخی رسانه‌ها قرار گرفت. سخنگوی وزارت ارشاد، حسین نوش آبادی هم روز دوشنبه درباره انتشار نقل قول برخی رسانه‌ها مبنی بر این که رهبر معظم انقلاب فیلم رستاخیر را دیده اند، گفت: «این موضوع صحت ندارد و معظم له این فیلم را مشاهده نکرده اند. تاکنون خبر موثقی که تاییدکننده این ادعا باشد دریافت نشده و لذا هرگونه مصاحبه و اظهارنظری در خصوص این که ایشان فیلم رستاخیر را دیده اند، تکذیب می شود.» به نظر می‌رسد وزیر ارشاد و رئیس سازمان سینمایی در مخمصه‌ای گرفتار شدند که انگار قرار نیست به پایان برسد. آنها در میان دو گروه مخالف ایستاده‌اند و در تلاش هستند همه را راضی کنند؛ اتفاقی که در این دو سال و چند ماه نیافتاده و بعد از این هم با این میزان مخالفت به نظر نمی‌رسد امکان پذیر باشد.

*فرید: بعید است به این زودی‌ها مساله «رستاخیز» حل شود

مهرداد فرید کارگردان و تهیه‌کننده سینما در خصوص این ماجرا به نوآوران می‌گوید: «واقعیت این است که فقط فیلم‌های مذهبی نیستند که در معرض چنین اتفاقاتی قرار دارند. همه ما این‌گونه هستیم. اصولا انجام کار فرهنگی در مملکت ما پر از خطر است. چون هیچ‌وقت نمی‌توانید پیش بینی کنید با شما و اثرتان چه برخوردی خواهد شد.» او ادامه می‌دهد که؛ «دلیلش هم روشن است. ما یک مرجع یا مرکز تصمیم‌گیری نداریم. همه کسانی که صاحب نفوذ و قدرت هستند و به نوعی می‌توانند به دولت فشار بیاورند، خودشان را صاحب حق می‌دانند که در امور مختلف دخالت کنند. به خصوص در مورد دولت و وزارت ارشاد.» آنطور که فرید می‌گوید وزیر ارشاد هر چقدر هم که مقتدر باشد بازهم دربرابر این فشارها نمی‌تواند مقاومت کند و مجبور به تمکین است؛ «بعید است مساله رستاخیز به این زودی‌ها حل شود. من این روزها در حال ساخت فیلم هستم اما این را می‌دانم که همه ما در معرض خطر هستیم. چون نمی‌دانیم حتی با رعایت کردن تمام شرایط، قوانین و موازین بازهم چه اتفاقی می افتد.» او تاکید می‌کند؛ « ظاهر قضیه این است که وزارت ارشاد مجوز می‌دهد اما این پایان ماجرا نیست. در نهایت همیشه این پروانه نمایش است که فاقد ارزش و اعتبار است. چون محل اتکا برای هنرمندان نیست. این است که ما همیشه سرگشته و سردرگم هستیم.»