کاهش نرخ سود بانکی همچنان منتفی است

نرخ بالای سود بانکی ریشه در ساختارها دارد

در زمینه ارتباط میان نرخ سود بانکی و نرخ تورم دو دیدگاه تولیدی و اقتصادی مطرح است. به‌نظر دیدگاه تولیدی، نرخ سود بانکی یکی از اقلام هزینه‌های تولید است که با کاهش قیمت آن قیمت تمام شده محصول و در نتیجه قیمت محصول کاهش می‌یابد و از این طریق منجر به کاهش سطح عمومی قیمت‌هاو نرخ تورم می‌شود.

  1. ۲ ماه،۱ هفته قبل
  2. ۰
1
نوآوران -

دیدگاه اقتصادی ضمن قبول هزینه بهره به‌عنوان یکی از هزینه‌های تولید، معتقد است که نرخ بهره از نرخ تورم انتظاری متأثر است. یعنی نرخ تورم باعث بالا و پایین رفتن  نرخ بهره می‌شود. از این منظر برای کاهش نرخ بهره باید نرخ تورم را کاهش داد و برای مقابله با تورم و کاهش آن به یک رقم مهم‌ترین اقدام کاهش نرخ رشد نقدینگی متناسب با نرخ رشد اقتصادی از طریق کاهش نرخ رشد بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی است.

بالا بودن نرخ سود اسمی بانکی در ایران دلایل ساختاری دارد و بدون تغییرات ساختاری و ثبات کلان‌اقتصادی نمی‌توان انتظار داشت از طریق کاهش نرخ سود اسمی میزان سرمایه‌گذاری، رشد اقتصادی و تورم را آن‌ گونه که به ‌طور شهودی پیش‌بینی می‌شود تغییر داد.

        کاهش سود بانکی از بین برنده رکود است

 محمد ربیع‌زاده کارشناس مسائل بانکی در گفت و گو با نوآوران در خصوص نقش سود بانکی در توسعه اقتصادی کشور عنوان کرد: نرخ بهره عاملی است که از یک‌طرف پس‌اندازها را تجهیز می‌کند و از طرف دیگر پس‌اندازهای تجهیز شده را به نحو‌کارا به مصارف مختلف تخصیص می‌دهد. نتایج تجربی در اغلب کشورهای توسعه یافته و برخی از کشورهای در حال توسعه حاکی است که بین نرخ بهره و پس‌انداز(عرضه منابع مالی) رابطه مستقیم و بین نرخ بهره و سرمایه‌گذاریرابطه معکوس وجود دارد. به‌این معنی که با افزایش نرخ بهره عرضه‌کنندگان منابع مالی اقدام به عرضه بیشتر منابع خود به بانک ها می‌کنند و از طرف دیگر تقاضا‌ کنندگان منابع مالی، که سرمایه‌گذاران هستند، تقاضای خود را برای دریافت منابع مالی کمتر می‌کنند. بنابراین در اقتصادهای مبتنی بر سازوکار بازار نرخ بهره از تقاطع عرضه و تقاضای وجوه قابل استقراض در بازار پول به‌دست می‌آید. به‌این ترتیب در چنین اقتصادهایی نرخ بهره می‌تواند به‌عنوان یک ابزار قوی نقش مؤثری در سیاستگذاری اقتصادی ایفا کند، همان طوری که در اقتصادهایی نظیر اقتصاد آمریکا یا کشورهای صنعتی اروپایی و ژاپن چنین نقشی را ایفا می‌کند. برای مثال فدرال رزرو آمریکا برای مقابله با رکود اقتصادی سال‌های 2002 و 2003 میلادی اقدام به کاهش پی‌در‌پی نرخ بهره و رساندن آن به حدود 5/1 درصد کرد. اثرات چنین کاهشی از طریق بازار سرمایه به بخش واقعی اقتصاد تسری پیدا کرد و موجب بهبود رشد اقتصادی آمریکا شد.

یعنی با کاهش یا افزایش نرخ سود بانکی آیا می‌توانیم متغیرهای واقعی اقتصاد نظیر سرمایه‌گذاری، رشد اقتصادی، مصرف بخش خصوصی و غیره را تحت تاثیر قرار دهیم؟ در این مقاله تحقیقی تلاش شده است بر اساس نتایج به‌دست آمده از تحقیقات انجام شده در این زمینه و همچنین نظرات کارشناسان اقتصادی ، اثرات کاهش نرخ سود بانکی بر برخی متغیرهای کلیدی اقتصاد مانند پس‌انداز و سرمایه‌گذاری تبیین شود.

        روند اشتباه پس انداز در ایران

در کشورهای توسعه یافته، که بازارهای پول و سرمایه گسترده و توسعه یافته‌ای دارند و همچنین نرخ تورم روندی بین صفر تا سه درصد دارد، قدرت انتخاب پس‌اندازکنندگان بسیار بیشتر از کشورهایی است که بازارهای مالی ضعیفی دارند و نرخ تغییر قیمت‌ها دو رقمی است. در ایران، به دلیل محدود و ضعیف بودن بازار سرمایه و امکان نداشتن خرید و فروش اوراق قرضه در بازار سرمایه، پس‌انداز‌کنندگان بیشترین انتخاب خود را از بین دارایی‌های منقول وغیر منقول و طلا و ارز و سپرده بانکی انجام می‌دهند. از این‌رو پس‌انداز‌کنندگان ایرانی برای تبدیل وجوه پس‌انداز خود به انواع دارا‌یی‌ها به دو متغیر نرخ تورم و نرخ سود سپرده‌های بانکی توجه می‌کنند و بر اساس الگوی ریسک‌پذیریشان دست به انتخاب می‌زنند. انتظار می‌رود که اگر سود سپرده‌های بانکی در سطح پایین‌تر از نرخ تورم قرار گیرد، این امر موجب جهت‌گیری پس‌اندازهای مردم به سمت خرید کالاهایی که قادر به حفظ ارزش پول آن‌ها باشند، شود. چرا‌که افزایش سطح عمومی قیمت‌ها نه تنها قدرت خرید سود سپرده‌های بانکی را کاهش می‌دهد، بلکه قدرت خرید اصل سپرده‌ها را نیز تحلیل می‌برد.

        لزوم تغییر در ساختار بانکی کشور

وی با اشاره به بالا بودن نرخ سود بانکی بر سرمایه گذاری داخل کشور گفت: یکی از متغیر‌های مهم در تصمیم‌گیری برای سرمایه‌گذاری متغیر نرخ بهره است که با سرمایه‌گذاری رابطه معکوس دارد؛ یعنی افزایش نرخ بهره موجب کاهش سرمایه‌گذاری می‌شود. سرمایه‌گذاران منابع مالی مورد نیاز خود را به‌طور کلی از دو منبع آورده  شخصی و استقراض تأمین می‌کنند.

در اقتصاد‌هایی مانند اقتصاد ایران به دلیل این‌که بازار سرمایه توسعه نیافته و محدود است، بازار استقراض بانک محور است؛ یعنی بنگاه‌ها و سرمایه‌گذاران برای تأمین منابع مالی مورد نیاز خود امکان برقراری ارتباط مستقیم با پس‌انداز‌کنندگان از طریق فروش سهام یا اوراق قرضه را ندارند. لذا تنهامحل تأمین منابع برای سرمایه‌گذاران در بازار رسمی،  بانک ها هستند و اگر بانک ها نتوانند وجوه مورد نیاز آن‌ها را تأمین کنند، تنها گزینه ممکن برای سرمایه‌گذاران بازار غیررسمی، استقراض با بهره بیشتر است.

در موقعیت فعلی به دلیل رکود شدیدی که بر بازار حکم فرمایی می کند بهتر بود با توجه به تجربیات کشورهای توسعه یافته هر چه سریع‌ تر سود بانکی خود را به نرخ تورم نزدیک می کرد تا در وحله اول کارآفرینان بتوانند با دریافت تسهیلات قدرت خود و در نتیجه اشتغال کشور را بالا ببرند و در گام بعدی بانک ها بتوانند با تسویه عقب ماندگی ها، خود را از وضعیت شبه ورشکستگی کنونی دور سازند. در ضمن بالارفتن کارمزد بانکی که در شورای پول و اعتبار به تصویب رسید نیز می تواند درآمد از دست رفته بانک ها را تا حد زیادی باز گرداند.


خبرنگار: امیرحسین چرایی