سپرده‌گذاران موسسه ثامن‌الحجج چه می‌گویند

پریشان و معترض

«مگر ما آدم نیستیم؟ چرا هیچکس به فریاد ما نمی‌رسد؟ حتما باید جزو سپرده‌گذاران باشیم تا حرفمان را بشنوند؟ کارمندان بانک مگر آدم نیستند؟! ما باید حق و حقوقمان را از که بگیریم؟ یکساله فحش می‌خوریم.»

  1. ۴ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
ثامن الحجج
نوآوران -

این حرفهای یکی از کارمندان موسسه مالی اعتباری ثامن‌الحجج است که ۲۶ تیرماه به همراه تعداد دیگری از همکارانش مقابل بانک مرکزی تجمع کرده بودند. اما این کارمندان در برابر حداقل ۸۰۰ هزار سپرده‌گذاری که ماه‌هاست به دنبال پولشان می‌دوند و بار‌ها در برابر ساختمان‌های دولتی تجمع کرده‌اند به شمار نمی‌آیند.

داستان چطور شروع شد

مشکل ده ماه پیش به اوج رسید. در پی وقوع بحران مالی و ناتوانی در بازپرداخت وجوه سپرده گذاران، بانک مرکزی شهریور ۱۳۹۴ تعاونی اعتباری ثامن الحجج را غیرمجاز اعلام کرد.

در آن زمان موضوع ساماندهی این تعاونی در نشست‌های شورای پول و اعتبار مطرح و تودیع سپرده‌های مردمی با نظارت بانک مرکزی و همکاری قوه قضاییه و سایر نهادهای نظارتی آغاز شد.

این مساله در شرایطی شکل گرفت که این موسسه با نزدیک به یک دهه فعالیت در نظام پولی کشور توانسته بود حدود ۵۵۰ شعبه را در استان‌های مختلف کشور تاسیس و مبالغ کلانی را به عنوان سپرده جذب کند.

موسسه ثامن الحجج تا مدت‌ها یکی از موسسه‌های آسانگیر برای پرداخت تسهیلات به متقاضیان به حساب می‌آمد و با پرداخت نرخ سودهای بالا‌تر از شبکه بانکی که گاهی تا ۳۵ درصد نیز می‌رسید در افکار عمومی جا باز کرده بود اما به یکباره در شرایطی قرار گرفت که پیش‌تر موسسه میزان آن را تجربه کرده بود.

موسسه میزان خرداد ۱۳۹۴ ورشکسته اعلام و اموال و صورت‌های مالی آن به بانک صادرات ایران محول شد و هنوز روند محاسبه و تعیین تکلیف طلبکاران و بدهکاران این موسسه در بانک صادرات ادامه دارد.

سرانجام بانک مرکزی بهمن ماه پارسال عاملیت موسسه ثامن الحجج برای تعیین تکلیف سپرده گذاران، وصول مطالبات و تسویه حساب‌های مالی را به بانک پارسیان محول کرد تا‌‌ همان راهی که موسسه ورشکسته میزان در پیش گرفته بود، برای ثامن الحجج تکرار شود.

بانک مرکزی سوم تیرماه در اطلاعیه‌ای اعلام کرد تاکنون (از بهمن ۱۳۹۴) بیش از ۹۰ درصد حساب‌های تعاونی اعتبار ثامن الحجج تعیین تکلیف شده است و از بیستم تیرماه حساب‌های تعیین تکلیف نشده سپرده گذاران تعاونی اعتبار ثامن الحجج تا سقف یک میلیارد ریال به بانک عامل منتقل می‌شود.

۱۰ روز بعد بانک پارسیان نیز در اطلاعیه‌ای اعلام کرد تاکنون ۲۲ هزار میلیارد ریال به مشتریان تعاونی ثامن الحجج پرداخت و یک میلیون و ۳۵۰ هزار حساب آن تعاونی نیز با موفقیت تعیین تکلیف شده است.

هرچند بر پایه گفته‌های مسئولان قوه قضاییه، پیش دستی بانک مرکزی در پایان دادن به فعالیت تعاونی ثامن الحجج از ورود ۸۰۰ هزار پرونده به دستگاه قضایی جلوگیری کرد اما تعیین تکلیف حساب‌های باقیمانده با توجه به ارقام نجومی آن، همکاری بیشتر دستگاه قضا را می‌طلبد.

حرف معترضان

یکی از این سپرده گذاران معترض که هفته گذشته در نمایشگاه بورس، بانک و بیمه در غرفه پارسیان حضور یافته بود، مرد می‌انسالی بود که می‌گفت راننده بین شهری است و چند سال پیش برای خرید یک خودرو سنگین از ثامن الحجج وام گرفته است.

وی توضیح داد به دلیل اینکه ثامن الحجج برای پرداخت وام شرایط آسان تری نسبت به بانک‌ها دارد و سود بالاتری هم به حساب‌ها می‌داد، خود و خانواده‌اش ترغیب شدند نزد آن حساب باز کنند.

نمونه‌های از این دست بسیار است؛ سپرده گذارانی که در شرایط ناهمگون اقتصاد و سوددهی پایین دیگر بازارهای پولی و مالی مانند خودرو، مسکن، ارز، سکه، طلا و حتی بورس، به امید کسب سود بیشتر به این تعاونی روی آوردند و سود ۳۵ درصدی آنقدر به دیدگانشان بزرگ آمد که از پیگیری درباره مجاز بودن آن منصرف شدند.

یک زن می‌انسال خانه دار که به گفته خود رقم بالایی چند میلیارد ریالی در ثامن الحجج سپرده داشته است، درباره چرایی بی‌توجهی به غیرمجاز بودن آن به ایرنا گفت: وقتی یک موسسه در نقاط مهم و گرانقیمت شهر و حتی استان‌های مختلف شعبه دارد و سال‌ها بدون مشکل کار بانکی انجام می‌دهد مگر ممکن است از دید دستگاه‌های نظارتی پنهان مانده باشد؟

نسرین اینگونه ادامه داد: کاری که ثامن الحجج می‌کرد، زیرزمینی و خلق الساعه نبود؛ من سال‌ها در آنجا حساب داشتم و حتی یک مورد هم پیش نیامده بود که در اخبار از غیرمجاز بودن و تخلف آن خبری بشنوم.

گفته‌های این سپرده گذار گویای کوتاهی سیستم نظارتی در گذشته است. چگونه است که یک نفر برای تاسیس یک واحد صنفی خرد باید ده‌ها مجوز از نهادهای مختلف دریافت کند اما یک تعاونی اعتباری به صرف دریافت فعالیت در قالب تعاونی وارد شبکه پولی کشور می‌شود و حتی می‌تواند مصائب بزرگی چون خلق پول و اختلال در نظام پولی کشور را رقم بزند.

با این همه نمی‌توان غفلت سپرده گذاران را نیز نادیده گرفت که امروز افزون بر برگزاری تجمع‌های پراکنده در تهران و دیگر شهر‌ها، در فضای مجازی نیز به شدت فعالند و حتی برخی از آنان راه‌هایی چون تماس با شبکه‌های تلویزیونی خارجی را نیز در پیش گرفته‌اند.

راه حل بانک مرکزی

یکی از راهکارهای بانک مرکزی برای جلوگیری از هدررفت منابع محدود ثامن الحجج، ادغام ۱۳۰ شعبه آن بود که این اقدام بویژه برای واحدهای استیجاری و حتی ملکی تداوم می‌یابد.

راهکار دیگر، دادن فرصت به بانک عامل برای تبدیل دارایی‌های تعاونی به وجوه نقد برای بازپرداخت به سپرده گذاران است و از آنهایی که تا سقف یک میلیارد ریال سپرده دارند، خواسته شده است قراردادی را با بانک عامل درباره مطالبه نکردن وجوه حساب‌های خود در مدت تعیین شده منعقد کنند.

همچنین هفته گذشته موضوع اختصاص خط اعتباری ویژه از سوی بانک مرکزی به بانک پارسیان برای تعیین تکلیف سپرده گذاران مطرح شد که قائم مقام بانک مرکزی بدون رد یا تایید این خبر، توضیح داد: بانک مرکزی در جایی که لازم باشد از همه بانک‌هایی که دچار کمبود نقدینگی می‌شوند، حمایت می‌کند؛ البته بانک پارسیان تاکنون به طور عمده از منابع خود موسسه ثامن الحجج برای پرداخت مطالبات مردم استفاده کرده است.