سیف از تداوم کاهش سود بانکی تا مرز تک‌رقمی خبر داد

آرزوی بعید

پس از گذشت چند هفته از اعلام کاهش نرخ سود بهره و سود تسهیلات بانک مرکزی به دنبال ارائه راهکارهایی برای تداوم تحول در نظام بانکی کشور است.در همین راستا  رئیس کل بانک مرکزی در آخرین اظهار نظر خود گفته است که کاهش نرخ سود بانکی تا حد فعلی رها نخواهد شد و هدف بانک مرکزی کاهش و رساندن این نرخ به مرز یک رقمی و همسو با نرخ تورم است.

  1. ۴ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۰
بانک مرکزی
نوآوران -

این در حالیست که کارشناسان اقتصادی معتقدند با توجه به حجم بالای بدهی های بخش دولتی و خصوصی به بانکها این امر بعید به نظر می رسد.هادی لاری کارشناس اقتصاد مالی در خصوص صحبت های اخیر رییس بانک مرکزی در گفتگویی به نوآوران می گوید: اگر مجموعه بانک مرکزی به دنبال پایین آوردن نرخ بهره و کاهش سود تسهیلات است باید راهکاری هم برای کاهش رقابت بین بانکهارائه کنند و جلوی تک روی های برخی موسسات مالی و اعتباری را در این خصوص بگیرند.

و تسهیلات تداوم کاهش نرخ سود

گام اول در اجرای برنامه های بانک مرکزی در خصوص کاهش نرخ سود سپرده و تسهیلات اگرچه در ماه گذشته برداشته شده اما به گفته کارشناسان اقتصادی تدوام وضع موجود تنها با کنترل و افزایش نظارت های بالادستی بر فعالیت بانک ها قابل تداوم و کاهش بیشتر است. در همین حال ولی الله سیف با اشاره به برنامه‌های بانک مرکزی در سال جاری گفته است، تک نرخی کردن ارز از اولویت‌های بانک مرکزی در سال جاری است که قرار است تا پایان سال محقق شود.

این در حالیست که ریس کل بانک مرکزی، چند روز گذشته و در یک مصاحبه تلویزیونی آماری را در خصوص وضعیت نظام بانکی و وضعیت نقدینگی بانکها ارائه کرد که نشان می داد ، حدود 17 درصد از نقدینگی مربوط به بدهی های بانکی دولتی و 44 درصد شامل  مطالباتی می شود که بانکها از  بخش خصوصی و مردم طلبکارند. بخش دیگری از نقدینگی نیز مربوط به مطالبات اصطلاحا نقد ناشو یعنی زمین و ساختمان بانکها می شود که در اظهارات ریس کل بانک مرکزی به آن اشاره شده است. کارشناسان اقتصادی معتقدند با توجه به این مسئله نظام بانکی در حال حاضر با 39 درصد از نقدینگی در حال فعالیت است و این مسئله سطح رقابت بین بانکها راب ه میزان گسترده ای افزایش داده است در این میان مشخص نیست استراتژی بانک مرکزی برای تک رقمی کردن نرخ سود و تک نرخی کردن ارز چیست.

بی برنامه گی بانک مرکزی

هادی لاری کارشناس اقتصادی و تحلیلگر مالی در خصوص اظهارت اخیر مدیرکل بانک مرکزی می گوید:موضوعاتی که از سوی بانک مرکزی مطرح شده چندان موضوع تازه ای نیست. حداقل در ارتباط با تک نرخی شدن ارز مدتهاست که این بحث مطرح است. طبیعی است که در چنین شرایطی رقابت برای جبران عقب ماندگی های ناشی از نقدینگی در بانکها شدت می گیرد.آنها در این رقابت تلاش می کنند تا با جذب نقدینگی به تعهداتشان در قبال مشتریان عمل کنند.

او با اشاره به سهم 39 درصدی بانکها از نقدینگی می گوید:در واقع اگر مجموعه بانک مرکزی به دنبال پایین آوردن نرخ بهره و کاهش سود تسهیلات هست باید راهکاری هم برای کاهش رقابت دارند ارائه کنند. اینکه مثلا گفته شده دارایی های نقد ناشو باید از طریق ورود به بازار نقد شوند، قابل توجه است اما باید این را هم در نظر بگیریم که بازار کشش این حجم از دارایی را ندارد.شرکتهای ساختمانی بانکها چند هزار میلیارد تومان دارایی ساختمانی دارند که قرار بوده طی یک بازه زمانی سه ساله نقد شود. اینکه نقد نشده به این دلیل است که بازار کشش جذب این دارایی ها را نداشته و قیمت ها هم به طور جدی پایین نیامده است.

این کارشناس اقتصادی ادامه می دهد: به نظر من سوالی که بانک مرکزی باید نسبت به آن پاسخگو باشد این است که با توجه به چه سازوکاری قرار است رقابت بین بانکها بر سر جذب نقدینگی پایین بیاید تا ما شاهد کاهش نرخ سود و تسهیلات و تک رقمی شدن آن باشیم. این سیگنالی است که بانکها باید از سوی بانک مرکزی برای متعادل شدن وضعیتشان دریافت کنند.

لاری در خصوص ادامه دار شدن وضعیت موجود در خصوص تک نرخی شدن ارز میگوید: در مورد نرخ ارز هم وضعیت به همین شکل است. ما ابتدا باید یک نقطه تعادلی را در نظر بگیریم. اینکه مبنا باید کجا باشد البته قابل بحث است. مثلا سال 90-91 را مبنا بگیریم که قیمت دلار3500تومان بود. از سال 91 که قیمت دلار 3500 تومان بود نرخ ارز ایالات متحده یعنی دلار تقریبا سالی 2درصد تورم داشته و نرخ ارز ما یعنی ریال تقریبا سال 35 ،17 و 12 درصد تورم داشته است.این مسئله مهمی است. یعنی اگر همین سال 91 را مبنای نقطه تعادلی در نظر بگیریم از آن سال تاکنون ما بالای 20درصد بین ریال نسبت دلار اختلاف  تورم داشتیم.معنی این مسئله این است که ما به همین میزان به وارد کننده سوبسید داده ایم و به همین میزان نیز به صادر کننده ضربه وارد کرده ایم.

او ادامه می دهد: وقتی می گوییم  می خواهیم به نقطه تعادلی برسیم این تورم ها را چگونه قرار است پوشش دهیم.آیا قرار است  این موارد را نادیده بگیریم و بازار را گول بزنیم.سوال بعدی این است که آیا اساسا بازار گول خوردنی است یا خیر. به هرحال این تورمی که انباشته شده باید تکلفش مشخص شود. اتفاقاتی که چند سال پیش افتاد و باعث جهش ناگهانی دلار در سال 90 شد  ناشی از همین انباشتگی تورم و جمع شدن فنر تورم بود که بانک مرکزی از پس آن برنیامد و به یکباره ما با جهش وحشتناک قیمت دلار مواجه شدیم.

لاری در خصوص استراتژی بانک مرکزی برای کاهش پلکانی سود سپرده و تسهیلات می گوید: اینکه قرار است نرخ سپرده پله پله پایین بیاید و نرخ سود تسهیلات هم به موازات آن به صورت پلکانی کاهش پیدا کند تا به این شکل تعادل حفظ شود به نظر من این کار کار ساده ای نخواهد بود. مگر اینکه بانک مرکزی بتواند طبق توافقی همه جانبه این کاهش رقابت را به همه بخش ها تسری دهد.

نقص های موسسات مالی و اعتباری

او به کژکارکردی رقابت در بخش هایی از نظام بانکی اشاره می کند و می گوید:بانک مرکزی تنها در صورتی می تواند این مسئله را حل کند که موسسات مالی و اعتباری را هم همراه کند و کنترلش را روی آنها بیشتر کند.این موسسات در حال حاضر حدود 25درصد از نقدینگی را در اختیار دارند که اگر کنترل روی آنها بیشتر شود می توان در جهت کاهش بیشتر نرخ بهره حرکت کرد.

لاری به تک روی های موسسات مالی و اعتباری اشاره می کند و می گوید: بخش عمده نگرانی ها مخصوص همین موسسات است.اگر بتوان جلوی تک روی این موسسات را گرفت مسئله تا حدودی تحت کنترل خواهد بود. اگر این اتفاق بیفتد شاید بتوان نرخ بهره را پایین تر از حد فعلی آورد اما در خصوص نرخ تسهیلات بعید به نظر می رسد اتفاق خاصی بیفتد.چون رقابت بین مردم بالاست و تسهیلات کم است. در این رقابت پروژه هایی که نرخ بالاتری ارائه می دهند می توانند منابع را در اختیار بگیرند و به این شکل نمی شود به آینده کاهش نرخ تسهیلات امیدوار بود.

این کارشناس اقتصادی می گوید: اگر واقعا می خواهیم این اتفاق بیفتد باید از کمک موسسات اعتبار سنجی استفاده کنیم که در همه جای دنیا از انها استفاده می شود ولی به دلیل تحریم ها تاکنون موفق به بهره برداری از تجربیات این موسسات نشدیم.مکانیسم عمل این موسسات اعتبار سنجی به این شکل است که هر شرکتی با توجه به سطح ریسکی که دارد نرخی از تسهیلات را پرداخت کند.در این شرایط شرکت های پرریسک و با سطح ریسک پایین شناسایی می شوند و تکلیف مردم هم برای خرید اوراق مشخص تر می شود.

ذات رقابت پذیربانکها

او در خصوص برخی از تخلفات بانکی که در زمینه کاهش نرخ سود اتفاق افتاده و ریس بانک مرکزی هم به آنها اشاره کرده می گوید: برای جلوگیری از تخلفات بانکی که آقای سیف به آن اشاره کرده است باید بگویم الان چون شرایط خاصی است باید مکانیسم های خاصی رابرای مهار آن در نظر بگیریم در غیر اینصورت ذات نظام بانکی بر رقابت پذیر بودن آن است و این اصلا موضوع بدی نیست.مسئله آنجایی بد می شود که بانکها نتوانند در قبال رقابت پذیر بودنشان پاسخگو باشند.

لاری چند پیشنهاد هم به بانک مرکزی دارد. او می گوید: به نظر من موسات اعتبار سنجی باید فعال شوند و سطح ریسک ارائه تسهیلات را مشخص کنند.این موسسات باید معتبر باشند و وابستگی مالی به گروه خاصی نداشته باشند.یک موضوع دیگری که باید مورد بررسی ویژه قرار گیرد این است که ما باید به دنبال تدوین یک قانون ورشکستگی قابل پیگیری باشیم که تکلیف موسسات ورشکسته و تعهدات آنها در قبال مشتریان باشیم.درحال حاضر نه قوه قضاییه دانش درستی از ورشکستگی دارد و نه بخش مالی.چون اگر نظام ورشکستگی قاتبل ارجاعی در کشور وجود نداشته باشد همان بهتر که بانکها دولتی اداره شوند و بانکهای خصوصی غیرپاسخگو برچیده شوند.به نظر می رسد تنها در صورت اصلاح این موارد می توانیم شاهد تحول در نظام بانکی باشیم.