دلار یک روز بعد از ورود شبکه بانکی به بازار آزاد ارز گران شد

دام های ارز تک نرخی

بهای دلار یک روز بعد از بخشنامه جدید بانک مرکزی، که ابلاغ اجازه خرید و فروش ارز به نرخ بازار آزاد به شبکه بانکی کشور بود، افزایش پیدا کرد. صرافان بازار آزاد ارز روز گذشته بهای دلار را حدود 3545 تومان تعیین کردند که نسبت به روز یکشنبه افزایش 15 تومانی را نشان می داد. این اتفاق به نگرانی فعالان اقتصادی از نوسان افزایشی و ادامه دار نرخ ارز دامن زده است. مقام های دولتی می گویند این بخشنامه را در راستای سیاست تک نرخی شدن ارز صادر کرده اند.

  1. ۴ ماه قبل
  2. ۰
دلار
نوآوران -

در حال حاضر ارز به دو نرخ بازار آزاد و دولتی در اختیار فعالان بازار سرمایه قرار دارد. ارز به نرخ دولتی یا همان ارز مبادله ای برای واردات گروه خاصی از کالاها که لیست شان را دولت اعلام می کند، در اختیار تجار و بازرگانان قرار می گیرد. ورود شبکه بانکی کشور به بازار ارز به نوعی گام اول در راستای ساماندهی بازار سرمایه براساس نرخ بازار آزاد محسوب می شود، گامی که می تواند خطراتی را نیز به همراه داشته باشد. خطر اول، نوسان بهای ارز و هجوم سرمایه های سرگردان به این بازار است. تصمیم ماه گذشته شبکه بانکی مبنی بر کاهش نرخ بهره سپرده ها و تسهیلات، رکود چندین ساله صنعت و چاپ اسکناس بدون پشتوانه موجب شده است که حجم قابل توجهی از سرمایه در اختیار مردم قرار داشته باشد. خطر دوم، افزایش بهای مواد اولیه صنایع مختلف است که از خارج از کشور وارد می شوند. ارز تک نرخی از ارز دولتی گران تر است و هزینه های این دسته از تولیدکنندگان را افزایش می دهد. خطر سوم، افزایش خام فروشی در راستای فراهم شدن زمین امن برای مبادلات ارزی صادرکنندگان است. در صورتی که این خطرات احتمالی مدیریت شوند، نه تنها می توان بعد از سال ها در بازار ارز به ثبات رسید، بلکه یارانه دولتی به جای آنکه به واردکنندگان پرداخت شود، در اختیار تولیدکنندگان قرار می گیرد و سرمایه های ناشی از صادرات بیش از گذشته به کشور باز می گردد.

خیال راحت تجار

محمدعلی نشاطی، کارشناس اقتصادی در توضیح کارکرد بخشنامه اخیر بانک مرکزی به «نوآوران» گفت: تا پیش از ابلاغ بخشنامه بانک مرکزی، تجار و بازرگانان و صادرکنندگانی که در ازای فروش مواد خام یا کالا، ارز وارد کشور می کردند و این ارز را در اختیار صرافی ها قرار می دادند و از این مسیر دارایی های خود را تبدیل یا جابه جا می کردند، اما در حال حاضر می توانند ارزهای وارداتی را به صورت مستقیم از مسیر بانک های رسمی کشور تبدیل یا جا به جا کنند. حتی می توانند در بانک ها گشایش اعتبار داشته باشند و ارزشان را از مسیر شبکه بانکی وارد کشور کنند.

او در عین حال به سابقه حضور بانک ها در بازار آزاد اشاره کرد و گفت: بانک ها سابقا نیز به صورت غیرمستقیم و به واسطه صرافی های وابسته به خود در بازار ارز حضور داشتند، اما بخشنامه جدید بانک مرکزی به حضور آنها در بازار ارز وجهه قانونی می بخشد و با فراهم کردن شرایط امن برای تجار جهت مبادله ارز، زمینه را برای تک نرخی شدن ارز آماده می کند.

عضو کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق بازرگانی ایران با تاکید بر اینکه بانک ها در معامله با تجار، ارز را به قیمت بازار آزاد می خرند، گفت: این اقدام نباید روی قیمت ارز آزاد تاثیر بگذارد، اما اگر هم تاثیر گذاشت، کوتاه مدت خواهد بود و شرایط مجددا به حالت قبل باز می گردد و روند فزاینده گرانی ارز ادامه دار نمی شود. در واقع قیمت ارز تکان چندانی نخواهد خورد.

این فعال اقتصادی ادامه داد: صادرکنندگان تا پیش از این ارزهایشان را به صرافی ها می دادند، اما از این پس ارزها را به حساب های بانکی می ریزند و خیالشان از نقل و انتقال اموالشان راحت است.

نشاطی با اشاره به برنامه دولت برای تک رقمی شدن نرخ ارز در چند ماه آینده، تصریح کرد: هدف از بخشنامه جدید بانک مرکزی ایجاد آمادگی در ابزار است. با تک نرخی شدن بسیاری از مسائل تجار و صادر کنندگان حل می شود و می توانیم شاهد شکوفایی کشور باشیم. وقتی زمینه برای صادرات تسهیل شود و نرخ ارز نوسان کمتری پیدا کند، صادرکنندگان می توانند برای فروش خود در بلند مدت برنامه ریزی کنند. مثلا می توانند پیش بینی کنند ارز در 6 ماه آینده در چه وضعیتی قرار دارد.

تغییر جهت یارانه

مرتضی بیشه، یکی دیگر از اعضای کمیسیون بازار پول و سرمایه اتاق بازرگانی ایران در این باره به «نوآوران» گفت: ما در بخش های مختلف کشور به ثبات اقتصادی نیاز داریم، به خصوص در شرایط رکود اقتصادی گسترده که از دولت قبل به ارث رسیده است و تولید کشور را به طور کامل به کما برده است. بر اثر این رکود، بخش های مولد و اشتغالزایی در کشور به شدت ضربه خورده است. از طرفی قیمت واقعی دلار در حال حاضر نه 3500 تومان که بالای 5 هزار تومان است. با توجه به حجم نقدینگی و پول در اختیار مردم این امر کاملا امکان پذیر است و هر لحظه امکان دارد بازار ارز دستخوش چنین تحولی شود و بار دیگر شاهد شوک ارزی باشیم.

او با اشاره به حجم بالای نقدینگی و پول بدون پشتوانه در کشور، افزود: ما چاره ای جز تقویت صادرات غیرنفتی و تولید و اشتغالزایی نداریم. تک نرخی شدن ارز و ثبات اقتصادی به سود تولید خواهد بود. درست است که با این تصمیم، مواد اولیه تولید گران تر وارد کشور خواهد شد، اما می توان با ارزش افزوده ای که در کشور تولید می شود و همچنین ارائه تسهیلات به تولیدکنندگان این کاستی را جبران کرد. دولت با 2 نرخی بودن ارز به واردکنندگان یارانه می دهد، در حالی که این یارانه باید در اختیار تولیدکنندگان قرار بگیرد. به علاوه آنکه بسیاری از مواد خام اولیه در صنایع پتروشیمی و... در داخل کشور تولید می شوند.

این کارشناس اقتصادی تصریح کرد: در بخش هایی که خام فروشی وجود دارد، اگر بتوان باید امکان تولید در داخل کشور را به وجود آورد و از این طریق ارزش افزوده تولید کرد، اما سطح مواد خام اولیه ما از سطح قابلیت تولید مان بالاتر است و فروش مواد خام برای کشور ارزآوری به همراه دارد و دست کم در کوتاه مدت به سود کشور است. بنابراین باید به سمت ایجاد ظرفیت های تولید در داخل کشور حرکت کرد، اما در عین حال باید زمینه صادرات را نیز فراهم کرد.

این فعال اقتصادی با تاکید بر اثرات ضد رانتی تک نرخی شدن ارز و ایجاد فرصت برابر برای واردکنندگان، ادامه داد: افزایش قیمت دلار در پی صدور بخشنامه بانک مرکزی موقتی خواهد بود. بسیاری از صاحبان صنایع و تجار می دانند که دولت به دنبال تک نرخی کردن ارز است و این به معنای مبادله ارز به قیمت بازار آزاد است. من گمان می کنم این افزایش موقتی خواهد بود و اگر بانک ها ارز را به راحتی در اختیار واردکنندگان قرار دهند و صادرکنندگان نیز بدون دغدغه ارز را در اختیار بانک ها قرا دهند، قیمت ارز در نهایت در کشورمان ثبات پیدا می کند.