درخواست واگذاری برندهای ورشکسته به دو سازمان صنعتی

راه دشوار نجات ارج

مرتضی مدنی: مدیر پیشین سازمان مدیریت صنعتی روز گذشته در نامه‌‌ به وزیر صنعت درباره مرگ برندهای تولیدی ایرانی هشدار داده است. «رضا نیازمند» در این نامه پیشنهاد داده است که نجات کارخانه ارج و کفش ملی به سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران محول شود تا با کمک سازمان مدیریت صنعتی این دو کارخانه را نوسازی و سودآور کنند و به صاحبانش تحویل دهند.

  1. ۴ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
ارج
نوآوران -

سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و سازمان مدیریت صنعتی در دهه های گذشته تعدادی از کارخانه های در حال ورشکستگی را احیاء کردند. نیازمند در نامه به وزیر صنعت از کارخانه های نساجی اطلس بافت، صنایع فلزی ایران، چرم‌سازی خسروی، قند چناران و قند آبکوه نام برده که آنها را در سال های تصدی اش بر سازمان مدیریت صنعتی احیاء کرده است. «محمدرضا نعمت‌زاده»، وزیر صنعت در واکنش به این نامه در رابطه با کارخانه ارج دستور رسیدگی داده اما تاکید کرده است که کفش ملی را چندین سال قبل منهدم کردند. در حالی که یکی از مدیران صنایع در گفتگو با نوآوران کارنامه سازمان گسترش و نوسازی صنایع و سازمان مدیریت صنعتی در احیای کارخانه های در آستانه ورشکستگی را تایید می کند، دبیرکل کانون عالی کارفرمایان ایران به خبرنگار نوآوران گفته است این دو سازمان تاکنون کارایی لازم را نداشته اند.

شرح نامه

رضا نیازمند، مدیر پیشین سازمان مدیریت صنعتی که اکنون 95 ساله است در نامه به وزیر صنعت نوشته است: «چند روز است که روزنامه‌ها از ورشکستگی و احتمال تعطیلی شرکت ارج و کفش ملی خبر می‌دهند. این دو کارخانه سال‌ها از موفق‌ترین صنایع ایران بودند. هم اکنون که اینجانب مشغول نوشتن این نامه هستم، کولر 60 ساله ساخت ارج منزل ما را چنان خنک کرده که باید درجه آن را کم کنم. میز و صندلی آهنی ارج شصت سال است در حیاط خانه ما زیر برف و باران مقاومت کرده و هنوز کارآمد و قابل مصرف است.

کارخانه ارج اولین صنعت فلزی ایران را تأسیس کرد و کالاهای آن در تمام خاورمیانه فروش می‌رفت و آنچه از نیم قرن قبل باقی مانده هنوز قابل استفاده و کارآمد است.

کارخانه کفش ملی اولین صنعتی است که توانست کالای خود را به مقدار زیاد به کشورهای بزرگ صادر کند. زمانی که در شهر مسکو بودم و با راهنمای خود پیاده از خیابانی می‌گذشتم، یک صف بسیار طویل چهار نفره دیدم. از همراهم پرسیدم این‌ها برای چه صف کشیده‌اند. گفت امروز سه‌شنبه است، از ایران کفش ملی می‌آورند و مردم در انتظار خرید کفش ملی هستند. واقعاً‌ افتخار کردم. حالا بعد از گذشت بیش از نیم قرن روزنامه‌ها از ورشکستگی این دو کارخانه خبر می‌دهند.

ما دو مؤسسه تأسیس کردیم که در اینگونه موارد به داد صنایع برسند. یکی سازمان مدیریت صنعتی بود که  کارشناسان خود را به کارخانه می‌فرستاد تا با اصلاح مشکلات مربوط به تولید و فروش کارخانه را از ورشکستگی نجات دهد. در دوران مدیریت من در آن سازمان چندین کارخانه از ورشکستگی نجات یافتند، ولی اکنون با کمال شرمندگی به جای راهنمایی به صنایع مشغول فروش دیپلم دکترای مدیریت هستند.

مؤسسه دوم سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران بود که کارخانه‌های تعطیل و ورشکسته را در اختیار خود می‌گرفت، اصلاح و سودآور می‌کرد و به صاحبان اولیه تحویل می‌داد. همانگونه که من پنج کارخانه نساجی اطلس بافت، کارخانه صنایع فلزی ایران، کارخانه چرم‌سازی خسروی، کارخانه قند چناران و کارخانه قند آبکوه را اصلاح کرده سودآور و تحویل دادم.

استدعای من این است که مقرر فرمایید نجات کارخانه ارج و کفش ملی به سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران محول شود تا با کمک سازمان مدیریت این دو کارخانه را نوسازی و سودآور کنند و به صاحبانش تحویل دهند.»

ورطه بازار رقابتی

«محمدرضا عمادی»، فعال کارفرمایی در گفتگو با «نوآوران» در رابطه با واگذاری کارخانه های در حال ورشکستگی یا ورشکسته به سازمان گسترش و نوسازی صنایع و سازمان مدیریت صنعتی، بیان کرد: سابقه این دو سازمان در زمان خودش قابل تقدیر بوده است، اما واردات کالاهای خارجی در آن زمان مانند این روزها گسترده نبود. این دو سازمان زیر مجموعه دولت بودند و موفقیت هایشان مربوط به دوره ای بود که کارخانه ها درگیر بازار رقابتی نبودند. واردات دهه های پیشین با امروز قابل قیاس نیست. شرایط کنونی بازار در رابطه با قیمت ها و کیفیت محصولات تولید داخل به گونه ای است که به کالاهای خارجی مزیت می بخشد.

او ادامه داد: این دو سازمان می توانند امکان احیای کارخانه های در آستانه ورشکستگی را فراهم کنند، اما بعید می دانم توانایی احیای مجدد آنها در بازار رقابتی را داشته باشند؛ نهایت آنکه این کارخانه را به شکل نصفه و نیمه سرپا کنند و به صاحبان اصلی شان بازگردانند.

عمادی با اشاره به احساس خطر کارفرمایان از مشارکت سازمان های دولتی در اداره واحدهای تولیدی، گفت: دولت باید به کارفرمایان تضمین دهد که پس از سرپا شدن فلان کارخانه تولیدی، با کمک سازمان گسترش و نوسازی صنایع یا سازمان مدیریت صنعتی، آن را باز می گرداند. متاسفانه زمانی که دولت چیزی را می گیرد، به سختی آن را باز می گرداند.

او با اشاره به سابقه موفق دو سازمان یاد شده در پیاده سازی، کارگذاری و راه اندازی تجهیزات و ماشین آلات در صنعت سیمان، گفت: بازار رقابتی در حال حاضر امکان ابراز وجود از کارفرمایان داخلی را گرفته است چرا که هزینه های وارده بر تولید از جمله هزینه های انرژی و مالیات و... کمرشکن است.

این فعال کارفرمایی با تاکید بر ضرورت ورود کمیته هایی برای احیای صنایع پیش از خاموشی کامل خط تولید، گفت: اگر خط تولیدی کارخانه ای خوابید، تقریبا غیرممکن است دوباره راه اندازی شود. تجربه سالیان گذشته این را به ما می گوید. صنایع فعلی ما فرسوده هستند و بیش از 60 درصد تجهیزات آن یک عمر کار کرده اند. راه اندازی بسیاری از کارخانه های ورشکسته نیازمند نوسازی این تجخیزات است و در این شرایط کارفرمایان ترجیح می دهند که با وامی که برای احیای کارخانه اخذ می کنند، به دنبال برج سازی بروند که صد البته سودده تر است.

ابراز تردید

محمدرضا عطاردیان، دبیرکل کانون عالی کارفرمایان ایران اما در این باره ابراز تردید می‌کند. او می‌گوید: من سابقه ای از احیای کارخانه ها به دست سازمان گسترش و نوسازی صنایع و سازمان مدیریت صنعتی به خاطر نمی آورم. شاید بعضی وقت ها کارهایی که به آنها محول شده است را به نحوی به انجام رسانده باشند، اما در مجموع عملکرد موفقی نداشته اند.

او در عین حال می‌گوید: البته پیشنهاد اداره کارخانه های ورشکسته مانند کارخانه ارج توسط سازمان مدیریت صنعتی از احیای این کارخانه ها به دست مدیران گماشته شده دولتی بهتر است. مدیران دولتی در احیای کارخانه های در آستانه ورشکستگی کارنامه قابل قبولی ندارند.