حاشیه های سفر جفری ساکس به تهران

فشار تندروها سفر نماینده سازمان ملل به تهران را محرمانه کرد

قرار بود سه سال پیش در همان ماه‌های اول ریاست‌جمهوری حسن روحانی جفری ساکس به تهران بیاید. اما در آن زمان به دلایلی این سفر انجام نشد. جفری ساکس ماند تا در سال آخر دور اول ریاست جمهوری حسن روحانی مسافر تهران باشد.

  1. ۶ ماه قبل
  2. ۰
حضور ساکس در ایران
نوآوران -

نوآوران- قرار بود سه سال پیش در همان ماه‌های اول ریاست‌جمهوری حسن روحانی جفری ساکس به تهران بیاید. اما در آن زمان به دلایلی این سفر انجام نشد. جفری ساکس ماند تا در سال آخر دور اول ریاست جمهوری حسن روحانی مسافر تهران باشد.

«جفری ساکس»، مشاور ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در امور آرمان‌های توسعه پایدار 16 خرداد به تهران سفر کرد. این خبری کوتاه بود که حاشیه‌های بسیاری را با خود به همراه داشت.رسانه های مخالف دولت با اتهام سفر معاون جورج سورس به استقبال این سفر رفتند. با همه این شرایط ساکس در مدت اقامت خود در تهران در دانشگاه امیرکبیر و دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران سخنرانی کرده و با عباس عراقچی معاون بین الملل وزارت خارجه و معصومه ابتکار، رئیس سازمان محیط زیست نیز دیدار کرد.

ساکس استاد برجسته اقتصاد و مدیر "موسسه زمین" دانشگاه کلمبیای نیویورک بوده و در حال حاضر مشاور ویژه بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل در امور آرمان‌های توسعه پایدار است.

همکار سوروس در تهران!

خبرگزاری تسنیم سفر ساکس به تهران را با عناوان همکار سوروس و آن را تکمیل پروژه نفوذ خواند و سفر او به تهران را زیر سوال برد. بسیج دانشجویی دانشگاه امیرکبیر نیز با انتشار بیانیه‌ای ساکس را «عامل اصلی انقلاب‌های رنگی در کشورها و فردی که از هیچ تلاشی برای براندازی نظام جمهوری اسلامی مضایقه نکرده است نام برد. که پس از فروپاشی شوروی با سرمایهٔ سوروس، به کشورهای مختلف اروپای شرقی مسافرت کرده و اقتصادهای آنان را طراحی می‌کرد و با خریدهای بزرگ مجموعه‌های دولتی این کشورها سودهای سرشار نصیب خود می‌کرد» نام می برد. اما با این حال ساکس توانست به ایران بیاید و به سخنرانی بپردازد. ساکس در سخنرانی‌اش در دانشگاه امیر کبیر به بحث توسعه اقتصادی و توسعه پایدار و تمرکززدایی پرداخت. اخبار منتشر شده حکایت از تجمع بسیج دانشجویی این دانشگاه در مقابل محل برگزاری این سخنرانی می‌داد.

مهندس اقتصاد آزاد

منتقدان حضور جفری ساکس در تهران از او به عنوان نسخه اقتصاد آزاد برای ایران نام می‌برند که تلاش‌هایی را جهت آزادسازی اقتصاد کشورهای بلوک شرق داشته است. خبر گزاری فارس در این زمینه می‌نویسد«  نسخه‌های جفری ساکس، لهستان را از نعمت اصلاح اقتصادی و بازار آزاد برخوردار کرد. جفری ساکس، این همکار جورج سوروس، عامل انقلاب‌های رنگی که با پیشنهاد و تأمین مالی او راهی لهستان شده بود نسخه‌های مشابهی برای آنجا تجویز کرد. این طرح شامل حذف آنی کنترل قیمت‌ها و یارانه‌ها، حراج معادن، کارخانه‌ها، رفتن از کارخانه‌های صنعتی سنگین به تولید کالاهای مصرفی و… بود»

به اعتقاد منتقدان اگر فریدمن زمینه کودتاهای اندونزی و شیلی را با طراحی اقتصادهای پساکودتاهای خونین با کشتارهای میلیونی انجام داد، جفری ساکس دست به مهندسی اقتصاد بولیوی، لهستان و اکثر اروپای شرقی بعد از استقلال از شوروی و طراحی روسیه بعد از فروپاشی زد. همچنین به نظر آنان لهستان از جمله کشورهای رها شده از بلوک شرق ست که می‌توان نسخه‌های ساکس را در آن دید. حزب همبستگی (حزب کمونیست لهستان)این کشور که برای دفاع از حقوق کارگران به قدرت رسیده بود، با نسخه‌های جفری ساکس، پا به ورطه نابودی گذاشت. 

در واقع بیشتر اعتراض مخالفان دولت از سفر ساکس به تلاش او جهت ایجاد بازار آزاد و حذف روابط چپ گرایانه در سیستم سیاسی این کشورها بوده است.

انتقاد اصولگراها به حضور ساکس بسیار زیاد بود. از جمله رضا سراج، که خود را کارشناس مسائل استراتژیک می‌داند در خصوص حضور این شخص در دانشگاه امیرکبیر به خبرنگار خبرگزاری دانشجو می‌گوید: «ارگان‌‌های اطلاعاتی و مسئولان باید نسبت به این تحرکات هوشیاری و رصد دقیق‌‌تری داشته و این موضوع را پیگیری کنند؛ باید دلیل آمد و رفت این افراد، پشت صحنه دلیل حضورشان و برآیند انگیزه آنها برای حضور در کشومان را مورد بررسی قرار دهند. من معتقدم غربی ها در حال ارزیابی فضای سیاسی کشورمان هستند. چنانچه نتوانند فضای داخلی را آنطور که مدنظرشان است تغییر دهند و پروژه شان با شکست مواجه شود، شاید بخواهند با ارزیابی ملموس از وضعیت ایران، با یک لولا قضیه را تغییر بدهند»

وقتی میزبان از مهمان چیزی نمی داند!

فشارهای شدید در اعتراض به سفر ساکس به دانشگاه امیر کبیر نیز کشیده می‌شود. معتمدی رئیس دانشگاه امیرکبیر درباره سفر ساکس به تهران می گوید« وی به نیابت از رئیس سازمان ملل، مشاور بوده و مسئولیت دارد؛ این افراد اتفاقا نقش تصمیم گیری و تصمیم سازی دارند. وی با بیان اینکه ساکس با شخصیت حقوقی به ایران دعوت شده است، گفت: این افراد دارای دو شخصیت هستند؛ البته من از سابقه وی چیزی نمی‌دانم»

دربولیوی چه گذشت؟

منتقدان ساکس از شکست پروژه نسخه شوک درمانی او در بولیوی می‌گویند در حالی که ساکس در سال 1985 اقتصاد ورشکسته این کشور را در طی 17 روز نجات داد در ان سو رسانه های مخالف دولت از تبدیل تورم 30درصدی بولیوی به تورم 35 درصدی انتقاد می کنند دستمزدِ حداقل هرگز ارزش پیشین را نیافت و دوسال پس از شروع برنامه، دستمزد حقیقی 40 درصد افزایش یافت ساکس با حقوق و دستمزدها برای مطابقت با قیمت مواد غذایی و بنزین مخالفت کرد و در عوض از ایجاد یک صندوق اضطراری برای کمک به آسیب پذیرترین اقشار جامعه جانبداری کرد. درست دو سال پس اجرای تئوری  ساکس در مهار تورم بولیوی، تنها35000نفر از بخش های مختلف تجارت مواد مخدر در این کشور کسب درآمد می کردند و وابستگی به تجارت مواد مخدر به صورت چشم گیر کاهش یافت.

ساکس سالها بعد گفت «به نظر من تجربه بولیوی واقعا نخستین آمیزه اصلاحات دموکراتیک و تغییرات نهادی اقتصادی بود. تجربه بولیوی خیلی بهتر از شیلی ( برنامه شوک درمانی پس از کودتای پینوشه) نشان داد که آزادسازی سیاسی و دموکراسی را می‌توان با آزاد سازی اقتصادی در آمیخت. کارکرد توأمان این دو و قوت یافتن هر یک از دیگری، آموزه‌ای بی نهایت حائز اهمیت است».

وزارت خارجه و سفر ساکس،ماجرای محرمانه

با وجود دعوت رسمی دفتر نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک در سفر ساکس به تهران پیگیری‌های نوآوران برای بدست آوردن اظهار نظر رسمی از این سفر و نیز متن سخنرانی او در دفتر مطالعات وزارت خارجه در تهران بی نتیجه ماند به نظر می‌رسد فشارهای رسانه‌ای مخالفان دولت باعث عقب نشینی و محرمانه شدن این سفر به تهران شده است. تا جایی که دکتر زهرایی مسئول دفتر مطالعات وزارت خارجه با غیرقابل توضیح دانستن این مساله، حاضر به گفتگو با نوآوران در این زمینه نشد. با توجه به سمت رسمی جفری ساکس در سازمان ملل و شخصیت حقوقی او پنهان کردن ابعاد این سفر به علت جوسازی‌های رسانه‌های مخالف دولت امری غیر طبیعی جلوه می‌کند. 

نوشتارهای مرتبط

تازه های اقتصاد کلان