راه‌اندازی خوار و بار فروشی 8 درصد رشد کرد

امپراطوری سوپرمارکت‌ها

لیلا رزاقی: مرکز آمار ایران روز گذشته گزارشی را منتشر کرده که نشان دهنده رشد 8 درصدی خواروبار فروشی هاست. در گزارش مرکز آمار ایران آمده است  تا پایان اردیبهشت ماه سال 1395، صنف خواربارفروشان با بیش از170هزار (8درصد) واحد بیشترین فراوانی را به لحاظ تعداد واحدهای صنفی به خود اختصاص داده اند .

  1. ۵ ماه قبل
  2. ۰
سوپرمارکت
نوآوران -

طبق این گزارش دفاتر مشاوران املاک و مستغلات با حدود 117هزار (5.5درصد) و آرایشگاه های بانوان با بیش از 68 هزار واحد(3.2درصد) از کل واحدهای صنفی در رده های بعدی قرار دارند.

وسوسه سوپرمارکت

چند سالی است که تب باز کردن برخی واحدهای صنفی واسطه ای مثل سوپرمارکت ها داغ تر شده است. این روزها تقریبا سر تمام کوچه پس کوچه های شهرهای بزرگ یک سوپرمارکت دیده می شود که اهالی محل را بی نیاز از پیمودن مسافت طولانی برای خریدهای خرد می کند. اما حتما شما هم می دانید که دلیل زیاد شدن تعداد سوپرمارکت ها تنها به خاطر بهره بردن مردم به اقلام روزمره نیست. شاید شما هم بارها این جمله را در بین دوستان و اقوامتان شنیده باشید که "هیچ کاری مثل سوپر مارکت نون نداره" یا این جمله که" چرا سوپرمارکت نمی‌زنی؟ کم کمش شبی 1 تومن کاسبی".

خوشبینانه است اگر فکر کنیم این حجم تمایل برای تاسیس مشاغل واسطه ای ریشه دربرنامه ریزی برای بهره مندی شهروندان از امکانات قابل دسترس دارد. محسن ایزدخواه تحلیل گر بازار کار در گفتگو با نوآوران معتقد است، ریشه های اصلی رشد بی رویه مشاغل خدماتی و واحدهای صنفی واسطه ای را می توان به مسائل عمیق تری نسبت داد که ریشه در رکود تولید و وضعیت نابسامان صنعت دارد. به عقیده او تا زمانی که چاره ای برای بالارفتن حجم بیکاران اندیشیده نشود، نمی توان جلوی رشد مشاغل ناپایدار را گرفت.

محسن ایزدخواه تحلیلگر بازار کار در خصوص چرایی رشد بالای فعالیت واحدهای صنفی خدماتی به نوآوران می گوید: می‌توان ازچند منظر به این مسئله پرداخت. نکته اول حجم بالای افراد بیکار است که بیش از چند میلیون نفرشان دیگر امیدی به پیدا کردن شغل مناسب ندارند و سرخورده شده اند و برای اینکه ادامه حیات بدهند و امیدی برای زندگی داشته باشند در واقع وارد کارزار مشاغل واسطه ای چون خوار و بار فروشی و دلالی املاک و مستغلات و امثالهم شده اند.

نتیجه رکود تولید

او ادامه می دهد: نکته دوم این است که گسترش خدمات بی ضابطه ای از این دست نشان می دهد که رونق تولید در الویت برنامه های مدیریت کلان کشور قرار ندارد. موانع و فضای کسب و کار آنقدر پیچیده و زیاد است که افراد به راحتی نمی توانند در چرخه های تولید قرار بگیرند و بتوانند کارگاههای تولیدی ایجاد کنند که مستلزم سرمایه های زیاد است و هم پیچیدگی های خاص خود را دارد.

ایزدخواه به مورد سومی هم اشاره می کند که ریشه در عدم ردیابی واحدهای صنفی واسطه ای توسط واحدهای نظارت بر مشاغل دارد. او در این باره می گوید: بخش مهمی از واحدهای صنفی ما یا جواز ندارند یا جواز موقت دارند. به همین دلیل مانند یک کارگاه ثابت تولیدی ردیابی نمی شوند و اغلب هم به این دلیل که سرمایه های زیادی نیاز ندارند به راحتی صاحب سوپرمارکت و بنگاه املاک می شوند.

این کارشناس بازار ادامه می دهد: در واقع به راحتی می توانید با حداقل سرمایه مثل برخورداری از ملک و مغازه مناسب و همچنین در مورد اخیر با استفاده از تعدادی بازنشسته اقدام به فروش املاک و مستغلات یا خوار وبار فروشی کنید. در نتیجه برخلاف کارگاههای تولیدی نیاز به سرمایه های زیاد ندارد و به دلیل سیال بودنشان درگیر مسائل مالیاتی و پولی نمی شود.

در واقع یکی از دلایل اصلی این است که این مشاغل اصولا نیاز به تخصص و مهارت خاصی ندارد.

نسل جدید آرایشگرها

در میان مشاغل خدماتی که ذکر آن رفت، تاسیس واحدهای صنفی چون آرایشگاههای زنانه هم تقریبا به سمت همه گیر شدن پیش می رود.حداقل در بین قشر مجاز به فعالیت در آرایشگاههای زنانه که در ایران شامل زنان می شود، تاسیس آرایشگاه و اصطلاحا "سالن داری" به یکی از دغدغه های کاسبی در فضای کسب و کارهای خدماتی تبدیل شده است. کسب و کاری که امروز دیگر فقط دغدغه ی یک قشر خاص نیست.موسسین آرایشگاههای زنانه طیف های مختلفی را دربرمی گیرند از هنرمند مشهور سینما گرفته تا نا مربوطی مانند استاد دانشگاه.

                                                                                                             

ایزدخواه در ادامه گفتگو با نوآورن به وضعیت تاسیس آرایشگاهای زنانه و چگونگی رشد بی رویه آنها هم اشاره می کند و از ورود نسل جدیدی از موسسان آرایشگاههای زنانه خبر می دهد ومی گوید: در ارتباط با آرایشگاههای بانوان در حال حاضر بیش از دو میلیون آرایشگاه وجود دارد. تا پیش از این تصور بر این بود که دلیل ازدیاد آرایشگاه های زنانه مشکلات اقتصادی گروه خاصی از زنان است. مثل اینکه برخی از اینها زنان بد سرپرست یا بی سرپرست و یا زنانی هستند که به دلایل مختلف متارکه کرده اند و درگیر مشکلات اقتصادی و معیشتی هستند و به همین دلیل برای امرار معاش از هنر و تخصصشان در آرایشگری استفاده می کنند و به همین دلیل اقدام به تاسیس آرایشگاه می کنند.اما مسئله این است که در حال حاضر تاسیس آرایشگاههای زنانه تنها محدود به طیف خاصی از زنان که سرپرست خانوار هستند نمی شود.ما در حال حاضر با گروهی از زنان موجه هستیم که فارغ التحصیلان بیکار هستند که جذب آرایشگاههای زنانه می شوند و یا اقدام به تاسیس آرایشگاه حتی به صورت خانگی می کنند.

ایزدخواه اضافه می کند: این روزها مواردی زیادی را می بینیم که به دلیل اینکه این کار هم نیاز به سرمایه هنگفتی ندارد،بسیاری از آرایشگاههای زنانه به یک تابلو روی درب منازل کفایت می کنند و به همین ترتیب هم این مدل آرایشگاهها بدون گرفتن جواز از طریق تبلیغات نفر به نفر فعالیتشان را ادامه می دهند.

به گفته او یکی از مهمترین دلایل ازدیاد مشاغل واسطه ای غبار آلود بودن فضای کسب و کار و تولید است.

ایزدخواه می افزاید: دلیل دیگر فشار زیادی است که قشر بیکار در حال تجربه کردن آن هستند. انها مجبورند جهت تامین حداقل هزینه های امرار معاششان از این مشاغل واسطه ای و خدماتی  استفاده کنند. این روزها حتی اگر به روستاها هم مراجعه کنید می بینید که افرادی که ملکی نبش خیابان یا کوچه ای دارند آن را تبدیل به مغازه خواروبار فروشی و مشاغل خدماتی دیگر می کنند تا به این وسیله دور ماندنشان از چرخه تولید جبران شود.این کارها نیاز به سرمایه زیادی ندارند. در حالیکه تولید نیاز به سرمایه دارد و پیچ و خم های خود را دارد و نیاز به تخصص و مهارت دارد اما این مشاغل به هیچکدام اینها نیاز ندارد و با یک سرمایه اندک می توان به کارهای خدماتی پرداخت به همین دلیل تا زمانی که رونقی د رتولید و در صنعت کشور وجود نداشته باشد شاهد رشد تعداد این مشاغل هستیم.

مشاغل ناپیدار

این تحلیلگر بازار کار در بخش پایانی گفته هایش به ناپایداری مشاغل واسطه ای هم اشاره می کند و می گوید: بحث پایداری این مشاغل هم مطرح است. باید توجه کنیم این مشاغل تا چه حد پایدارند. واقعیت این است که بسیاری از مشاغل واسطه ای و خدماتی با رشد مراکز صنعتی و تولیدی بزرگتر عملا از چرخه بازار حذف می شوند ویا به حاشیه رانده می شوند.مثالی که می توانم در این مورد بزنم،احداث فروشگاههای زنجیره ای و تاثیر آنها بر وضعیت واحدهای صنفی مثل خوار وبار فروشی ها و سایرین است.این ها به دلیل تخفیفات و فرئش های ویژه ای که دارنند در صورتیکه تعدادشان زیاد شود شماغل واسطه ای خرد را تحت تاثیر قرار می دهند.خیلی از مشاغل دیگر مانند املاک و مستغلات هم به همین شکل هستند.به عنوان مثال می بینیم که رکودی که در بازار مسکن به وجود آمده عملا این بنگاههای معاملاتی را در حاشیه قرار داده و کسب و کارشان را راکد کرده و نمی توانند کارکرد سابقشان را داشته باشند.

تنوع کالاها در فروشگاههای زنجیره ای باعث می شوند مردم به سمت این مال ها کشیده شوند واین مسئله باعث می شود تعداد این سوپرمارکت ها حذف می شوند.به همین دلیل است که می گویم این مشاغل پایدار نیستند و نمی شود با توجه به اوضاع پرنوسان اقتصادی کشور روی آنها حساب کرد.معمولا افراد از سر اجبار به این مشاغل روی می آورند.

او در ادامه به راهکارها برای کنترل مشاغل واسطه ای اشاره می کند و می گوید:راهکار این مسئله این است که باید شغل ایجاد شودو مهارت آموزی و تخصص گرایی در الویت قرار گیرد و سرمایه های ارزان در اختیار واحدهای تولیدی قرار بگیرد تا افراد به سمت تولید برود و نه به سمت خرده فروشی و گسترش کالاهای واسطه ای چون هرچه این اتفاق بیفتد و تعداد واسطه گران بیشتر شود دود تند هزینه تمام شده کالاها و خدمات به چشم مردم خواهد رفت.