کودتا مرزهای زمینی و هوایی ایران و ترکیه را مختل کرد

دردسرهای ارتش دیوانه

مرتضی مدنی: تنها دقایقی از روز شنبه (۲۶ تیر ماه) گذشته بود که کودتای بخشی از ارتش علیه دولت اردوغان در ترکیه در سر خط اخبار رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی قرار گرفت.

  1. ۴ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۰
کودتا ترکیه
نوآوران -

ارتش ساعاتی پیش از روشنایی روز شکست خورد، اما لحظاتی بعد از انتشار خبر کودتا، پرواز هواپیماهای ایرانی به ترکیه لغو و مرز زمینی این دو کشور بسته شد. بدین ترتیب تجارت ایران و ترکیه تا اطلاع ثانوی متوقف شده است، اگرچه با توجه به شکست زودهنگام ارتش به نظر نمی‌رسد که این توقف برای مدت زمان طولانی ادامه داشته باشد.

فعالان اقتصادی ایرانی با ابراز نگرانی از اتفاقات بامداد شنبه در ترکیه نسبت به پیامدهای زیان‌بار اقتصادی کودتا هشدار می‌دهند. «محمد لاهوتی»، رئیس کنفدراسیون صادرات با یادآوری اینکه کل ترانزیت کالاهای صادراتی ایران به مقصد کشورهای اروپایی از ترکیه انجام می‌شود، تاکید کرده است شرایط کنونی ترکیه بر صادرات ایران تاثیر منفی می‌گذارد. به گفته لاهوتی، مرز دریایی با امارات و مرز زمینی با ترکیه مهم‌ترین مرزهای ایران در حوزه مبادلات تجاری است. این فعال اقتصادی در گفتگو با ایرنا تصریح کرد: «در حال حاضر تجارت ما با ترکیه متوقف و کل مرزهای ما بسته است. به نظر می‌رسد این روند در حالت خوش بینانه چند روزی ادامه داشته باشد تا شرایط امنیتی ترکیه به روال گذشته بازگردد و بتوانیم همکاری‌هایمان را ادامه دهیم.»

چه خبر از مرز

دولت ایران در واکنش به کودتای ارتش ترکیه دستورالعملی را در رابطه با شرایط حمل ‌و نقل و مسائل مربوط به ترانزیت کالا به این کشور صادر کرده است. براساس این دستورالعمل، کلیه مرزهای هوایی ایران و ترکیه و مرزهای زمینی «بازرگان» و «سرو» و همچنین کلیه ترانزیت‌ها از طریق منطقه آزاد ماکو تا رسیدن به وضعیت ثبات سیاسی و مشخص شدن وضعیت عبور و مرور بسته خواهد بود. این دستورالعمل در شرایطی صادر شده است که «پرویز تقوی»، ناظر گمرکات آذربایجان غربی می‌گوید به دلیل کودتای دیشب در ترکیه، این کشور مرز خود را به طور یک طرفه با ایران بسته است. از سویی تمام پرواز‌ها به مقصد ترکیه، و نه فقط فرودگاه آتاتورک که ساعاتی به تسخیر ارتش درآمده بود، لغو شدند. مسئولان هواپیمایی ایران می‌گویند پرواز‌ها به مقصد ترکیه احتمالا امروز از سر گرفته می‌شوند.

«جلال ابراهیمی»، دبیرکل شورای مشترک بازرگانی ایران و ترکیه در این باره می‌گوید که صادرات ایران به ترکیه در پی اتفاقات و کودتای شب گذشته در این کشور متوقف نشده است، اما در حال حاضر به دلیل حفظ امنیت کامیون‌ها و امنیت بار، مرزهای زمینی و هوایی با ترکیه تا رسیدن به وضعیت ثبات بسته خواهند بود.

لغو سفرهای اقتصادی

ظاهرا قرار بوده که روز سه‌شنبه این هفته، هیات کشاورزی ایران به ریاست وزیر جهاد کشاورزی به آنکارا عزیمت کند تا ملاقات‌ها و مذاکراتی را با اتاق‌های بازرگانی ترکیه و همچنین صاحبان صنایع کشاورزی این کشور داشته باشند، اما با توجه به شرایط پیش آمده، سفر این هیات متوقف شده و به زمان دیگری موکول شده است. دبیرکل شورای مشترک بازرگانی ایران و ترکیه با اعلام این خبر گفته است که همیشه در چنین وضعیتی تا تثبیت شرایط سیاسی، عبور و مرور متوقف می‌شود.

این فعال اقتصادی می گوید: بیشترین صادرات ایران به ترکیه شامل نفت و گاز، کالاهای پتروشیمی و محصولات کشاورزی است و در مقابل، ایران از ترکیه ماشین آلات، قطعات ماشین آلات و مواد شیمیایی وارد می‌کند. این کالا‌ها تحت لیسانس کشورهای اروپایی در ترکیه تولید می‌شود و ایران با توجه به کوتاهی مسافت، نیاز خود را از این کشور تامین می‌کند.

ابراهیمی با بیان اینکه مراودات ایران و ترکیه پیوسته ادامه دارد، ادامه می دهد: این روند گاهی کم و زیاد می‌شود اما هیچگاه قطع نشده است، زیرا ایران و ترکیه بخشی از نیازهای یکدیگر را از دو کشور تامین می‌کنند. علاوه بر این، با ترکیه همکاری‌های اقتصادی گسترده‌ای داریم. به طور نمونه در شمال غرب کشور شاهد سرمایه گذاری ترک‌ها هستیم، اگرچه آن‌ها در خراسان و خوزستان نیز سرمایه گذاری کرده‌اند. ما نیز در زمینه صنایع معدنی در ترکیه سرمایه گذاری کرده‌ایم، به ویژه در زمینه سرب و روی با آن‌ها همکاری داریم.

نفع ایران از ثبات ترکیه

محمدقلی یوسفی، اقتصاددان و استاد دانشگاه:

۲ کشور ایران و ترکیه به دلایل مختلف اعم از جغرافیایی، تاریخی و اجتماعی به هم وابسته و مرتبط‌اند. البته در شرایط امروز جهانی شدن اقتصاد، کشور‌ها همگی به یکدیگر مرتبط‌اند. بنابراین طبیعی است که هرگونه نوسان سیاسی در ترکیه برای اقتصاد ایران تبعات زیانباری را به همراه داشته باشد. هر چقدر اوضاع باثبات باشد و شفافیت بیشتری در روابط سیاسی و اقتصادی ایران و ترکیه وجود داشته باشد، هر دو کشور راحت‌تر می‌توانند توسعه اقتصادی را دنبال کنند. در واقع امنیت و ثبات سیاسی، پیش شرط حرکت به سمت توسعه اقتصادی به شمار می‌روند.

ثبات پدیده‌ای کوتاه مدت نیست، بلکه در بلند مدت معنا می‌یابد و زمانی ثبات بر کشور حاکم می‌شود که دموکراسی در آن کشور در جریان باشد و امنیت و آزادی توامان برقرار شود. ترکیه هر چقدر از این مولفه‌ها فاصله بگیرد، به تبع ایران نیز زیان می‌بیند.

دولت اردوغان باید شرایطی را فراهم کند که مخالفان آزادانه اظهار نظر کنند. این کودتا هشداری به او بود که صبر مخالفان در برابر تکروی‌های او حدی دارد. ترکیه به هر میزانی که آزادی بیان را محدود کند و فضای سیاسی را ببندد، مخالفان مسلح به سمت کودتا و و مخالفان سیاسی به سمت براندازی خواهند رفت.

اگر کودتاگران پیروز می‌شدند، به صورت مشخص معلوم نبود که روابط اقتصادی ایران و ترکیه به کدام سو می‌رفت. تا حد فابل توجه به این موضوع بستگی داشت که چه کسی قدرت را به دست می‌گرفت و چه سیاستی را دنبال می‌کرد. برای ایران از همه چیز مهم‌تر ثبات اقتصادی است. هر چقدر رشد و پیشرفت اقتصادی در ترکیه بیشتر باشد، ایران بیشتر منتفع می‌شود و البته دود نامنی، جنگ و کودتا در کشورهای همسایه به چشم ایران می‌رود، همانطور که تجربه تاریخی در افغانستان و عراق نشان داده است.