تقویت حضور یارانه نقدی با افزایش درآمدهای نفتی

چاه بی‌انتهای یارانه

اجرای برجام و رفع تحریم ها منجر به افزایش صادرات نفتی و غیرنفتی ایران شده است. افزایش 23 درصدی صادرات غیرنفتی در 4 ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته و افزایش یک میلیون بشکه ای فروش روزانه نفت، دو نمونه از برنامه های افزایش درآمد دولت از زمان اجرای برجام به شمار می روند. در این میان تدوین مدل جدید قراردادهای نفتی از جمله برنامه هایی است که دولت برای افزایش درآمدهای ارزی خود تعقیب می کند.

  1. ۴ ماه،۱ هفته قبل
  2. ۰
یارانه
نوآوران -

چنین شرایطی یادآور چند سال قبل است. زمانی که افزایش قیمت نفت، درآمد ارزی کشور را به ناگهان بالا برد، اما دولت وقت درآمد به دست آمده را صرف پرداخت یارانه های نقدی به مردم کرد؛ صرف نظر از پول هایی که سرنوشت‌ شان تاکنون معلوم نشده است. این دام در برابر دولت یازدهم نیز قرار دارد. دولت می‌تواند کماکان به پرداخت مستقیم پولی ناچیز به مردم ادامه دهد یا بر خلاف مشی دولت احمدی‌نژاد، درآمدهای نفتی را به ابزاری برای تولید تبدیل کند.

عطش پول پروژه های عمرانی

«هادی حق شناس»، نماینده سابق مجلس در این باره به «نوآوران» گفت: واقعیت این است که ما قبل از تحریم حدود 2 میلیون بشکه در روز نفت می فروختیم، آنهم در شرایطی که قیمت نفت دو برابر قیمت فعلی بازار جهانی بود. در حال حاضر قیمت هر بشکه نفت ایران در بازارهای جهانی 40 دلار است، اما قیمت هر بشکه نفت ایران آن زمان به طور میانگین 80 دلار بود، اگرچه در برخی سال ها به 100 دلار، 130 دلار و 140 دلار هم رسید، اما به صورت میانگین دو برابر قیمت فعلی بود. بنابراین اگرچه هم اکنون حجم فروش نفت به شرایط گذشته رسیده است، اما درآمد دولت یازدهم از هر منظری کمتر از دولت های نهم و دهم است.

او ادامه داد: همین حالا براساس برآوردهای مختلف دولت، اتمام پروژه های نیمه کاره کشور به قیمت روز بالغ بر 450 هزار میلیارد تومان پول نیاز دارند، در حالی که هزینه های عمرانی کشور در بودجه سالانه حداکثر 40 هزارمیلیارد تومان پیش بینی شده است و مقداری که محقق می شود، نصف این مبلغ است. در 3 اخیر دولت یازدهم، بودجه عمرانی کشور به دلیل محدودیت منابع محقق نشده است. بنابراین اگر فروش نفت افزایش می یابد، باید این نکته را به یاد داشته باشیم که پروژه های نیمه کاره فراوانی داریم و اگر پولی به دست دولت رسید، باید صرف پروژه های عمرانی شود، چرا که ما در زمینه زیرساختی به شدت دچار کمبود هستیم. مثلا، پروژه های زیادی در بخش راه آهن تعریف شده است، اما بخاطر کمبود اعتبار نیمه تمام ماندند. در زمینه بزرگراه ها، جاده ها، صنایع، کشاورزی و... نیز از این مشکل رنج می بریم. بنابراین دولت باید پروژه های نیمه کاره کشور را به اتمام برساند و تا زمانی که زیرساخت ها به اتمام نرسد، نمی توانیم انتظار داشته باشیم کشور در مسیر توسعه قرار بگیرد، اشتغالزایی انجام بگیرد و رونق اقتصادی ایجاد شود.

این اقتصاددان افزود: دولت بخاطر کمبود اعتبار می تواند بستری را فراهم کند که هم سرمایه های خارجی را جذب کند و هم نقدینگی بخش خصوصی را به سمت تولید و فعالیت های مولد هدایت کند. هیچ دولتی کشور را صرفا با اتکاء به درآمدهای عمومی اداره نمی کند، بلکه از سرمایه های خارجی و بخش خصوصی به عنوان 2 منبع تامین اعتبار استفاده می کنند. مثلا، بخش قابل توجهی از سرمایه در گردش عربستان و امارات به عنوان کشورهای همسایه ایران توسط خارجی ها تامین می شود.

هزینه اشتغالزایی                                                           

حق شناس با انتقاد از پرداخت یارانه نقدی به گروه های پردرآمد جامعه، تصریح کرد: یارانه به منزله بخشی از هزینه های جاری کشور است، یعنی پولی که در انتها مولد نیست. شغل پایدار چه میزان هزینه دارد؟ مثلا، ایجاد شغل در یک واحد پتروشیمی ممکن است 500 میلیون تومان هزینه دربر داشته باشد، اما کسی که ماشین می خرد و در شهر مسافرکشی می کند، حداکثر 30 میلیون تومان هزینه می کند. با این تفاسیر می توانیم فرض کنیم هزینه ایجاد یک شغل ثابت 100 میلیون تومان است. اگر بنا را بر این فرض بگذاریم، دولت از آذر ماه سال 89 تا ابتدای سال 95 بیش از 200 هزار میلیارد تومان یارانه پرداخت کرده است. اشتغالزایی، تکمیل پروژه های عمرانی کشور و جلوگیری از اتلاف منابع انرژی از جمله مهم ترین اهداف دولت سابق از اجرای قانون هدفمندی یارانه ها بود، هدف هایی که قرار بود با پولی که از محل آزادسازی قیمت حامل های انرژی تامین می شود، محقق شود.

این کارشناس اقتصادی تاکید کرد: اگر این 200 هزار میلیارد تومانی که تا ابتدای سال جاری به مردم پرداخت شده است، صرف اشتغالزایی می شد، یا صرف اتمام پروژه های عمرانی کشور می شد، یا صرف پرداخت یارانه به تولید می شد، امروز بیش از 2 میلیون شغل پایدار در کشور ایجاد شده بود. اگر همان زمان به خانواده ها گفته می شد بین ایجاد یک شغل پایدار برای یکی از اعضای خانواده و دریافت یارانه یک کدام را انتخاب کنند، شاید ایجاد شغل را انتخاب می کردند، اما...

انتخاب مردم دریافت یارانه است

حق شناس ادامه داد: اقشار ضعیف جامعه باید یارانه دریافت می کردند و در این شکی نیست. اما یارانه به بخش دیگری از جامعه که به کمک دولت نیاز نداشت، اما این پول را حق خودش می دانست، پرداخت شد. این امر باعث شد آمار پنهان بیکاری کشور به 7، 8 میلیون نفر برسد. بنابراین براساس ارزیابی امروز باید بگوییم این قانون نه تنها به اهدافش نرسید، بلکه اتلاف منابع کماکان صورت می گیرد. اتلاف منابع پیش از اجرای قانون هدفمندی یارانه ها به شکل اتلاف انرژی و قاچاق سوخت انجام می گرفت و امروز به صورت پولی که در اختیار مردم قرار می گیرد و صرف فعالیت های مولد نمی شود. پول یارانه ها بیش از 2 برابر پولی است که در این مدت برای کارهای عمرانی یا فعالیت های مولد هزینه شده است. بنابراین اگرچه پرداخت یارانه به اقشار مستضعف جامعه ضرورت دارد، اما باید پالایشی صورت بگیرد و یارانه خانواده هایی که 40 هزارتومان بخش ناچیزی از درآمدشان را تشکیل می دهد و در واقع این مبلغ برایشان هیچ است، قطع شود.

این نماینده سابق مجلس با اشاره به بی اعتمادی مردم به دولت در زمان اجرای طرح هدفمندی یارانه ها، گفت: ماجرای بی اعتمادی مردم به دولت ها را به ماجرا رفراندوم سوئیس گره می زنم. مردم سوئیس به دولت این کشور اعتماد داشتند که به پرداخت یارانه نقدی 9 میلیون توماتنی نه گفتند، چرا که معتقد بودند این پپول صرف هزینه های مولد و رفاهی می شود. در مردم ایران اما این تصور وجود دارد که اگر یارانه نگیرند، پول باقیمانده صرف عمران کشور و تولید کالا نمی شود. این تصور بخاطر وقوع اختلاس های نجومی و پرداخت حقوقی نامتعارف در مردم شکل گرفته است. به هر حال مردم اعتماد ندارند و معتقدند هر یک ریالی که نگیرند، از دستشان رفته است و پول باقیمانده هدر می رود. برای مثال در نظرسجی دولت یازدهم برای پرداخت یارانه به مردم، بیش از 90 درصد خانوارها و حتی بسیاری از مسئولان و مدیران جامعه به دریافت یارانه رای دادند. وقتی دولت ها نمی توانند مدیرانشان را به صرف نظر کردن از یارانه ترغیب کنند، چطور می توان انتظار داشت مردم را نسبت به این امر راضی کرد.

نوشتارهای مرتبط

تازه های اقتصاد کلان