هادی حق شناس در گفت‌وگو با «نوآوران» مطرح کرد:

بدون برجام هم باید FATF را اجرا می کردیم

همچنان موضوع پیوستن ایران به نهاد بین دولتی FATF در رسانه ها و صاحب نظران اقتصادی موضوعی جاری و مهم تلقی می شود ضمن اینکه این موضوع با جریان های موافق و مخالف هم همراه بوده است به‌طوری که دولت را بر آن داشته تا حمله های سیستماتیک نسبت به این موضوع را سازماندهی کنند.

  1. ۲ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
بدون برجام هم باید FATF را اجرا می کردیم
نوآوران -

در این میان هجمه های مخالفت در خصوص پیوستن ایران به این نهاد به طوری است که همچنان شفاف سازی در این خصوص از سوی دستگاه‌هایی که به طور مستقیم با موضوع FATF درارتباط هستند صورت نگرفته و تردیدهایی را در این باره مطرح شده است.

درهمکاری با FATF تبادل اطلاعات موضوعیت ندارد. این کارگروه دنبال این است که کشورها رویه مناسب و مؤثری برای پیگیری و شناسایی منشأ پول داشته و شبکه بانکی کشورها این توانایی را داشته باشد که صاحب اصلی پول را شناسایی کند. علاوه بر این در صورتی که رویداد مالی مشکوکی در نظام بانکی، برای فرار مالیاتی در دستگاه مالیاتی و قاچاق از طریق گمرک صورت بگیرد رویه‌های کاری مناسبی برای کشف آن وجود داشته باشد. بنابراین این کارگروه کشورها را تشویق می‌کند که در قوانین داخلی خود پیش‌بینی‌های لازم برای برخورد با این گونه جرم‌ها را صورت دهند و برای تأثیرگذاری بیشتر براساس تفاهم نامه‌های دو یا چند جانبه زمینه مبارزه با این جرم‌های بین‌المللی را فراهم کنند. چرا که کشورها به تنهایی نمی‌توانند در مقابله با این جرم‌ها که در گستره جغرافیایی زیادی در جریان است موفق باشند. گاهی منشأ این گونه جرم‌ها در یک کشور است ولی عواید حاصل از آن در کشور دیگری جابه‌جا می‌شود. دکترهادی حق شناس کارشناس و تحلیلگر مسائل اقتصادی در گفت‌وگو با«نوآوران»با بیان اینکه پیوستن به برخی نهادهای بین المللی اجتناب ناپذیر است گفت: پیوستن هر کشوری به هر نهاد بین‌المللی، حتی اگر آن نهاد، سازمان ملل متحد باشد، به این مفهوم نیست که برای کشور مذکور، مزایایی را به دنبال داشته باشد، بلکه عضویت در هر سازمانی، ممکن است با محدودیت‌هایی همراه باشد.

       مزایای FATF برای کشور چه می تواند باشد؟

طبیعی است که بقای انقلاب اسلامی، وابسته به نهادهای انقلابی و نهادهایی است که در قانون اساسی نام‌برده شده است؛ بنابراین ما بنا بر تعاریف خود سیاست گذاری می‌کنیم. در بسیاری از موارد، زمانی که تصمیمات نهادهای بین‌المللی با قوانین داخلی ما مغایرت دارد، آنها را نمی‌پذیریم. این در حالی است که ما هم در حوزه پولشویی و هم در باب تروریسم از قربانیان بزرگ محسوب می‌شویم.

فلسفه پذیرش و شکل گیریFATF مبارزه با پولشویی و تروریسم است افزود: یقینا در کنار مزایایی که پیوستن به این سازمان به همراه دارد، محدودیت‌هایی نیز برای ما ایجاد خواهد شد. ضمن آنکه، باید در نظر داشته باشیم که پیوستن ما به FATF قطعا مزایای فراوانی به همراه دارد اما محدودیت‌ها هم اجتناب‌ناپذیر است.

متاسفانه جمهوری اسلامی ایران همواره از این دو موضوع مواد مخدر و تروریسم آسیب های جدی دیده است بنا بر این ورود ایران به نهادهای بین المللی امری مثبت تلقی می شود اما از سوی دیگر، نباید فراموش کنیم که ما در مجلس، دو قانون را پذیرفته‌ایم. قانون مبارزه با پولشویی و همچنین قانون تامین مالی تروریسم که هر دو در چارچوب FATF است؛

بنابراین ما پیش از دستیابی به برجام، برخی از قواعد مالی و پولی دنیا را پذیرفتیم و در مجلس نیز مصوب شد و شورای نگهبان هم تایید کرد و امروز برای ما الزام‌آور است؛ اما این بدان معنا نیست که پذیرش در این نهادها، تماما مزیت است.

       مصادیق پول شویی در عرف بین المللی چه می تواند باشد؟

فروش مواد مخدر به نوعی عاملی برای پولشویی محسوب می شود و تمامی کشورها دوست دارند نظام اقتصادی آنها سالم بماند و عاری از دو موضوع مواد مخدر و تروریسم شود و حضور در این نهاد می تواند وجود این دو مقوله را به حداقل برساند.

ما برای اینکه به بازارهای پولی و مالی دنیا دسترسی آزادانه داشته باشیم، نیاز داریم که به این نهاد بپیوندیم. یکی از مشکلاتی که در اقتصاد ما وجود دارد، این است که در مواجهه با نهادهای بین‌المللی، با اما و اگر روبه رو می‌شویم.

       ولی تعاریف مخالفان دولت از پول شویی متفاوت است

مخالفان این‌طور القا می‌کنند که پیوستن به FATF از الزامات برجام است؛ اما در عمل می‌بینیم که چنین نیست چرا این همزمانی تا این حد جنجال‌برانگیز شده است گفت: یکی از دلایلی که ما برجام را پذیرفتیم، این بود که محدودیت‌هایی که دنیا در قالب تحریم‌های ظالمانه بر کشور ما اعمال کرد، برداشته شود. FATF هم در همین راستاست.مثال دقیقی که در این زمینه می‌توان گفت، منافقین است. ایران از اوایل انقلاب قربانی فعالیت‌های مجرمانه این گروه تروریستی است بطوری که ما سازمان منافقین رو جزء سازمانهای تروریستی محسوب می کنیم اما نگاه غرب در این خصوص کاملا با نگاه جمهوری اسلامی ایران متفاوت است به‌طوری که دولتی مشروع تلقی می کنند اما ما حمایت هایی در خصوص محور مقاومت داریم اما از سوی غرب این به‌این معناست که گروه مقاومت جزو گروه های تروریستی محسوب می شود و از مفادی که در خصوص پیوستن ایران به FATF لحاظ شده است توقف چنین حمایت هایی از گروه مقاومت است.حال اگر براساس تفاهمنامه‌های منعقد شده سازوکاری فراهم شود که از کشور فرانسه که هم‌اکنون منافقین در آن حضور دارند، بخواهیم که دارایی‌ها و نقل و انتقالات مالی آنها را مسدود کند، کمک زیادی به ما می‌کند و نکته منفی محسوب نمی‌شود.

       دلواپسان از تهدیدات امنیتی در اجرای FATF می گویند

اگر احتمال می‌رود که تهدیدات امنیتی وجود دارد، نهادهایی در قانون اساسی، مثل شورای عالی امنیت ملی برای اظهارنظر در این موضوع پیش‌بینی‌شده است. نه‌تنها درباره این نهاد اقتصادی بلکه در باب مسائل دیگر نیز اگر موضوعی از حالت عادی خود خارج شود و جنبه امنیتی پیدا کند، طبیعی است که شورای امنیت ملی صاحب نظر و ذی صلاح است که اظهارنظر کند

وی درباره همکاری‌ها در چارچوب منافع ملی انجام می‌شود یا خیر اذعان داشت:برای مقابله با این گونه جرم‌ها، همکاری‌های بین‌المللی ضروری است ولی نه با زیر پاگذاشتن منافع ملی و قوانین داخلی. بر این اساس همواره تأکید می‌شود که مبانی قانونی باید انجام شود. این نوع همکاری هم‌اکنون با اینترپل یا پلیس بین‌المللی وجود دارد. این نماد بین‌المللی در تمام کشورها یک دفتر دارد و در صورتی که در دادگاه‌های داخلی کشورها حکم بازداشت فردی صادر شود که در کشور دیگری اقامت دارد، با همکاری اینترپل می‌توان نسبت به بازگرداندن مجرم و اعمال قانون اقدام کرد، البته شرط آن وجود تفاهمنامه استرداد مجرمین میان کشورهای مورد نظر است. در خصوص پولشویی نیز روال همین گونه است.

در یک جمع‌بندی کلی، با توجه به مجموعه واکنش‌هایی که هم در داخل و خارج کشور صورت گرفته، به نظر می‌رسد که منتقدان FATF ادله جدی در این خصوص که پیوستن ایران به FATF به ضرر ایران است، ندارند و انگیزه‌های سیاسی بیش از دلایل اقتصادی یا دغدغه منافع ملی در آن نقش دارد.

در حال حاضر تعداد اعضای FATF از اعضای سازمان ملل بیشتر است و از میان اعضای سازمان ملل دو کشور ایران و کره‌شمالی به عضویت FATF درنیامده‌اند. البته در خصوص کره‌شمالی با وجودی که این کشور تمایلی به عضویت دارد ولی کارگروه اقدام مشترک، موافق آن نیست.خوشبختانه از سال‌های قبل در خصوص ارز بخشنامه‌های بسیاری ابلاغ شد که تنها باید دسته‌بندی‌شود. درباره ترانزیت وجوه نقد نیز استانداردها تدوین شده است که پس از تصویب در شورای عالی مبارزه با پولشویی کشورمان ابلاغ می‌شود.