در پی رفع تحریم های بانک صادرات از سوی شورای اجرایی اتحادیه اروپا کارشناسان اقتصادی به نوآوران گفتند:

رفع تحریم های بانکی، ثمره برجام است

همین چند ماه پیش بود که ظریف و موگرینی به همراه شش وزیر خارجه پس از چندین دوره مذاکرات سخت و نفسگیر در مقابل لنز دوربین‌های تلویزیونی ظاهر شدند و آن چه را که میلیون ها نفر منتظر شنیدنش بودند اعلام کردند.

  1. ۱ ماه،۱ هفته قبل
  2. ۰
بانک صادرات
نوآوران -

مذاکراتی که در دولت اصلاحات آغاز شد و البته به دلایلی به نتیجه نرسید تا سرانجام بعد از گذشت بیش از یک دهه نتیجه مطلوب حاصل شد. البته نباید فراموش کنیم 6 سال از این زمان در دوره جناب آقای جلیلی جلسات مذاکره بیشتر به تدریس درس شیرین تاریخ به اشتون و هلگااشمید اختصاص داشت. کیست که نداند سیاست‌های غلط و خردستیز دولت مهرورز عامل اصلی پابرجا ماندن افزایش تحریم‌ها بود. دولتی که هر ساله رئیسش برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل به اتفاق فامیل به نیویورک می‌رفت و برای صندلی‌های غالباً خالی سازمان ملل مونوگ می‌گفت؛ آن هم مونولوگ‌هایی که چندان هم قابل پخش نیستند و بیشتر در منازعات خیابانی کاربرد دارند.

البته به نتیجه رسیدن برجام به همین راحتی هم نبود. از سال 92 که حسن روحانی کلیددار پاستور شد عزم خود را جزم کرد تا برخلاف جریان دولت قبل مذاکره را برای حصول نتیجه انجام دهد نه مذاکره برای مذاکره. انتقال پرونده هسته‌ای از دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی به وزارت خارجه نیز در همین راستا قابل توجیه است. روحانی قطعاً از همان اول می‌دانست که چه راه پرپیچ‌و‌خمی در پیش دارد.

مخالفان از همان ابتدا کمر به زمین زدن دولت بسته بودند. پایگاه‌های زیادی نیز همچون صداوسیما در اختیار داشتند. دلواپسان نیز هر واقعه‌ای را رسانه‌ای می‌کردند تا از دولت منتخب ملت گله کنند. انحصارطلبان بیش از دو سال هر روز از یمین و یسار بر دولت هجمه می‌آوردند اما به هر شکلی بود دولت در برابر فشارها مقاومت کرد. بدون شک اگر حمایت‌های مقام‌معظم‌رهبری نبود مجلس تندروی نهم سردار دیپلماسی کشور را استیضاح می‌کرد. سنگ‌اندازی‌های دلواپسان در حالی بود که آن‌ها می‌دانستند برجام پروژه نظام است نه دولت روحانی. با این همه سرانجام برجام به تأیید رهبری معظم انقلاب رسید اما این تازه آغاز ماجرا بود. هر یک روزی که از برجام می‌گذشت ندا سر می‌دادند پس چه شد؟ چرا ما پول‌دار نشدیم؟! در حالی که کارشناسان و صاحب‌نظران معتقد بودند بعد از رفع تحریم‌ها مدت‌ها طول می‌کشد که وضع اقتصاد تازه به حالت قبل از تحریم و نه شرایط ایده‌آل برسد. مگر اقتصاد ایران در عرض چند ماه به ورطه نابودی کشیده شده که در عرض چند ماه هم به وضع مطلوب بازگردد. البته دولت روحانی در حد توان خود و باتوجه به امکاناتی که در اختیار داشته به خوبی از پس تحریم تورم برآمده اما مسأله رکود تبدیل به بحران شده است. بدون تردید حل معضل رکود نیاز به سرمایه‌گذاری خارجی دارد اما متأسفانه برخی عزم خود را جزم کرده‌اند تا به دنیا بفهمانند که ایران کشور مناسبی برای سرمایه‌گذاری نیست.

عده‌ای با تندروی‌های خود می‌کوشند هر سرمایه‌ای را که به کشور نزدیک می‌شود فراری دهند. تحریم‌ها برداشته شده اما چرا نتیجه آن کاملاً قابل لمس نیست؟ در پاسخ به این سوال چند دلیل را می‌توان نام برد که توأماً باعث شده‌اند برجام در حال حاضر آن‌چنان‌ که باید و شاید ملموس نباشد. اولاً باید بدانیم رفع تحریم‌‌ها تدریجی بوده و زمان‌بر است. ثانیاً سرمایه‌گذار خارجی به فکر سرمایه‌گذاری سودآور بلندمدت است و برای یک قرارداد دو یا سه ساله پای میز مذاکره نمی‌آید. پس لازمه جذب سرمایه خارجی ثبات سیاسی در داخل و آرامشی است که دولت روحانی سعی در ایجاد آن دارد که البته تا حدی نیز در این زمینه توفیق داشته است.

اشتباه مخالفان دولت در این است که می‌پندارد برجام یک قرارداد اقتصادی است و می‌بایست از ثمره آن سرمایه هنگفتی وارد کشور شود که این تفکر غلطی است. برجام یک رویکرد سیاسی جدید در روابط جمهوری‌اسلامی ایران با دنیاست. اگر تحریم‌ها رفع شود ولی ما همچنان دچار خودتحریمی باشیم و تعامل با دنیا را برنتابیم فرقی با زمان تحریم ندارد.

اگر همین فردا آمریکا و اروپا تمام تحریم‌های هسته‌ای و غیرهسته‌ای را یکجا لغو کنند اما ما همچنان حاضر به تعامل با دنیا نباشیم یا این‌که شرایط لازم برای تعامل را نداشته باشیم، در این حالت انتظار گشایش اقتصادی، انتظار غیرمعقولی است.

این روزها همه از چپ و راست از اقتصاد مقاومتی سخن می‌گویند. قطعاً تا زمانی که برخی افراد قدرتمند و وابسته به نهادهای قدرت و ثروت بدون این‌که ریالی مالیات و حق گمرک بپردازند و بدون این‌که بابت اسکله‌های تجاری خود و اجناسی که وارد می‌کنند به جایی حساب پس دهند اقتصاد مقاومتی تنها در حد یک شعار زیبا باقی می‌ماند.

انتظار می‌رود دولت حسن روحانی با امتداد مسیر برجامی‌ای که آغاز کرده گام‌های بعدی را نیز برای اصلاحات ساختاری و البته تدریجی در اقتصاد کشور بردارد.

هفته گذشته را با این خبر خوش که اتحادیه اروپا تحریم بانک صادرات ایران را رفع کرده است به پایان رساندیم. این امر مهم را می‌‌توان از جمله ثمرات برجام دانست. در همین راستا روابط‌عمومی بانک صادرات بیانیه‌ای را منتشر کرد که در بخشی از آن آمده است: انتشار خبر رفع تحریم‌های بانکی از سوی شورای اجرایی اتحادیه اروپا، نگاه جدیدی را برای همه ذینفعان، سهامداران و دوستداران بانک صادرات ایران به ارمغان آورد.

از همین روی و باتوجه به اهمیت موضوع  به گفت‌و‌گو با کارشناسان اقتصادی و استماع نقطه‌نظرات آن‌ها پرداختیم.


هوای تازه در ریه‌های بانک‌های ایرانی


در همین رابطه غلامرضا کیامهر، اقتصاددان به خبرنگار نوآوران می‌گوید: تصمیم اخیر شورای اجرای مقررات اتحادیه اروپا و به دنبال آن اقدام مشابه دولت انگلیس در آزادسازی دارایی‌های بلوکه شده بانک صادرات را می‌توان به مثابه دمیده شدن هوای تازه به ریه‌های بانک‌های ایرانی به حساب آورد.

وی معتقد است اقدام اتحادیه اروپا و دولت انگلیس نه تنها یک پیروزی بزرگ برای بانک صادرات محسوب می‌شود و به این بانک بزرگ ایرانی اجازه می‌دهد تا بعد از چند سال دوباره اقدام به راه‌اندازی شعب خود در لندن و کشورهای عضو اتحادیه اروپا کند بلکه می‌توان این واقعه مهم را که یکی از ثمرات برنامه اقدام مشترک (برجام) شمرده می‌شود، پیش درآمدی برای برداشته شدن موانع از پیش روی بانک‌های ایرانی برای پیوستن مجدد به نظام بانکی جهانی دانست که یکی از ثمرات مستقیم آن کاهش هزینه مبادلات تجاری ایران با کشورهای جهان خواهد بود.

این اقتصاددان همچنین مطرح کرد: از دیدگاه مسوولان بانک صادرات رفع تحریم این بانک و آزادسازی دارایی‌های آن در کشورهای عضو اتحادیه اروپا و بریتانیا واقعه‌ای در جهت تأمین منافع کلیه ذی‌نفعان این بانک و تقویت ارزش سهام آن در معاملات بازار‌سرمایه محسوب می‌شود و راه ورود مجدد این بانک ایرانی را به عرصه بانکداری بین‌المللی هموار می‌سازد بانکی که طبق رتبه‌بندی موسسه بنکر رتبه دویست‌و‌شصت‌و‌چهارم را در میان یکهزار بانک جهان احراز کرده و در سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی نیز با در اختیار داشتن بیشترین تعداد شعب جزء موفق‌ترین و پردرآمدترین بانک‌های خصوصی محسوب می‌شده است.

کیامهر عنوان کرد: در یک نگاه کلی‌تر باید گفت که لغو تحریم بانک صادرات و آزادسازی دارایی‌های مسدود شده آن تنها یکی از ثمرات برجام در حوزه‌های اقتصادی است که دارد در اقتصاد کشور ما نمایان می‌شود. هرچند به دلیل وجود چالش‌ها و راه‌بندان‌هایی بر سر راه اجرای برجام چه در داخل کشور و چه در کنگره آمریکا روند پیشرفت برجام تاکنون از سرعت لازم برخوردار نبوده و آثار و برکات مورد انتظار از برجام هنوز به صورت ملموس در زندگی شهروندان ایرانی و نیز شاخص‌های مهم اقتصادی ما همچون نرخ بیکاری و نرخ رشد اقتصادی، ‌قدرت خرید مردم و بهبود فضای کسب‌و‌کار آغاز نشده اما اگر شرایط اقتصادی سال‌های پیش از توافق هسته‌ای و برجام را که تورم سنگین دو رقمی و تحریم‌های همه جانبه نفس اقتصاد ما را به شماره انداخته و هزینه مبادلات تجاری ما با جهان را به زیان تولید و صنعت و مصرف‌کنندگان ایرانی به شدت افزایش داده بود، در نظر آوریم در آن صورت می‌توانیم از همین نتایج نیم‌بندی که تاکنون برجام برای اقتصاد ما به ارمغان آورده و از وخیم‌تر شدن وضعیت عمومی اقتصادی کشور جلوگیری کرده تا حدودی احساس رضایت کنیم. این اقتصاددان تأکید کرد: بدون شک اگر تیم اقتصادی دولت یازدهم به اندازه تیم دیپلماسی آن از توانمندی، کفایت، تدبیر و هوشمندی و هماهنگی و هم صدایی برخوردار می‌بود تا به امروز ثمرات به مراتب بیشتری از رویداد تاریخی برجام به سود اقتصاد ملی خود می‌بودیم و بی‌تردید چنانچه دولت تدبیر و امید در صورت کسب پیروزی در انتخابات سال 96 بتواند با همان جسارتی که دست به ترمیم تیم فرهنگی خود زد، مردان یا زنان کارآزموده‌تر، توانمدتر و جسورتر و با درایت‌تری را جایگزین تیم اقتصادی کنونی خود کند، در آن صورت راه برای حرکت سریع‌تر قطار برجام بر روی ریل توسعه اقتصادی کشور هموارتر خواهد شد.

وی همچنین بیان کرد: به‌رغم همه کم‌و‌کاستی‌هایی که در تیم اقتصادی دولت یازدهم به چشم می‌خورد، نمی‌توانیم از کنار برخی دستاوردهایی که تا به امروز برجام برای اقتصاد ما به ارمغان آورده است، به آسانی بگذریم لغو نسبی بسیاری از تحریم‌های اقتصادی، آزاد شدن دلارهای نفتی بلوکه شده ایران در خارج از کشور، موافقت خزانه‌داری آمریکا با مبادلات دلاری ایران با بانک‌ها و شرکت‌های غیروابسته به آمریکا به آمریکا، از سر گرفته شدن پروازهای شرکت‌های بزرگ هوایی به ایران، پهلو گرفتن دوباره کشتی‌های شرکت حمل‌و‌نقل دریایی مرسک (Maersk) از بزرگترین خطوط حمل‌و‌نقل دریایی جهان در بنادر ایران و باز شدن بنادر کشورهای جهان به روی کشتی‌های باری ایران و کاهش پدیده بسیار نامطلوب ایران هراسی در کشورهای جهان و به طور کلی روشن شدن افق روابط اقتصادی و سیاسی ایران با جهان خارج مصادیقی از فهرست ثمراتی است که در دوران پسابرجام نصیب کشور ما شده است. اما همگان از این واقعیت آگاهند که برای ترمیم و بازسازی ویرانی‌های به جا مانده از تحریم‌های اقتصادی و کاهش رکود اقتصادی موجود به دستاوردهایی بزرگتر از این‌ها از برجام نیاز داریم.


پسابرجام را قدر بدانیم


همچنین هادی حق‌شناس، استاد دانشگاه درخصوص رفع تحریم بانک صادرات به نوآوران گفت: تحریم‌ها مانع بزرگی بر سر راه مبادلات بین‌المللی بود که خوشبختانه با تلاش دولت تدبیر‌و‌امید رفع شد و از این پس شاهد افزایش معاملات تجاری با دنیا خواهیم بود؛ امری که سال‌ها انتظارش را می‌کشیدیم اما متأسفانه نبود دیپلماسی مناسب در دولت قبل منجر به بحرانی شدن روابط سیاسی و به تبع آن مناسبات اقتصادی با دیگر کشورها شده بود. این استاد دانشگاه معتقد است رفع تحریم‌های بانکی در نتیجه تلاش‌های شایسته تقدیر دولت یازدهم است.

وی تسهیل معاملات تجاری با دیگر کشورها در سایه رفع تحریم بانک‌ها را از جمله مواهب برجام دانست و عنوان کرد: گاه و بی‌گاه عده‌ای چنین مطرح می‌کردند که برجام هیچ ثمره‌ای نداشته است. حال در جواب چنین افرادی می‌توان به رفع موانع نقل‌و‌انتقالات مالی اشاره کرد که همین تمایل شرکت‌های اروپایی را برای حضور و سرمایه‌گذاری در بخش‌های مختلف را ایجاد می‌کند.

حق‌شناس بازگشت جانی دوباره به صنعت و تولید کشور را منوط به تزریق سرمایه به این بخش‌ها عنوان کرد و افزود: طی سال‌های اخیر بسیاری از شرکت‌های اروپایی امیدی به سرمایه‌گذاری در ایران نداشتند و از سوی دیگر اعمال تحریم‌ها موجب شده بود تا مشکلات بسیاری در این مسیر ایجاد شود اما حال که در فضای پسابرجام به سر می‌بریم و شاهد نتایج مثبت برجام هستیم، می‌توانیم به ورود این شرکت‌ها به ایران امید داشته باشیم. 


آینده‌ای درخشان در انتظار تعاملات ایران و اروپا


در پایان به گفت‌و‌گو با علی سنگینیان، کارشناس اقتصادی پرداختیم. سنگینیان رفع تحریم‌ بانک صادرات از سوی شورای اجرایی اتحادیه اروپا را اقدامی رو‌به‌جلو توصیف کرد و گفت: متأسفانه اتخاذ سیاست‌های نامناسب در دولت قبل موجب شد نظام بانکی ایران تحریم شود. در دوران تحریم مشکلات بسیار زیادی در نقل‌و‌انتقالات مالی برای ایران ایجاد شد. حال با رفع این موانع شاهد آینده‌ای خوب در تعاملات خواهیم بود.

وی عملکرد دولت تدبیر‌و‌امید در بهبود سیاست خارجی کشور را ستودنی دانست و عنوان کرد: خوشبختانه طی چندین سال اخیر دولت یازدهم موفق شد شرایط را به گونه‌ای تغییر دهد که ایران جایگاه از دست رفته خود را بازیابد.

این کارشناس اقتصادی رفع تحریم‌های بانکی از سوی اتحادیه اروپا را نتیجه کاردانی و درایت دولت یازدهم عنوان کرد و افزود: اکنون دنیا به این نتیجه رسیده است که ایران تهدید نیست. حال کشورهای اروپایی به ایران به مثابه بازاری سودآور و مطمئن برای فروش محصولاتشان می‌دانند.

سنگینیان با تأکید بر این‌که فرصت پیش آمده را باید مغتنم دانست، اظهار کرد: در حقیقت رفع تحریم‌های بانکی ثمره برجام است در‌حالی‌که بسیاری برجام را بدون نتیجه می‌دانستند. حال باید با ایجاد شرایطی مناسب زمینه ورود هیأت‌های تجاری به ایران و گسترش مناسبات اقتصادی را فراهم کنیم.

فرصت ایجاد شده بهترین راهکار برای خروج از رکود است که نباید از دست دهیم.

وی ادامه داد: امنیت سرمایه‌گذاری در ایران امری بس مهم است که اکنون باید بیش از پیش مورد‌توجه قرار گیرد. متأسفانه با اقدامات نابخردانه دولت قبل این اعتماد از میان رفت.

سنگینیان همچنین گفت: اکنون دنیا به ایران اعتماد کرده است امیدواریم دولت با در پیش گرفتن سیاست‌های مناسب زمینه حضور سرمایه‌گذاران خارجی را فراهم کند تا به این ترتیب شاهد ورود سرمایه به چرخه اقتصاد و سپس خروج از رکود باشیم.


خبرنگار: آرزو قادری