کارشناسان در گفت‌وگو با نوآوران بررسی کردند

حفظ ارزش پول ملی با صفر یا بدون صفر

زمزمه های جدی حذف چند صفر از پول ملی از سال 88 مطرح شد، زمانی که بهمنی در اولین واکنش ها به تبعات اجرای آن در مهرماه 88 گفت: حذف سه صفر از پول ملی ایجاد تورم نمی کند و هزینه ها را نیز کاهش می دهد، همچنین اثرات روانی آن بر تورم نیز در کوتاه مدت خواهد بود. اینکه سه یا چهار صفر از رقم واحد پول ایران حذف شود، منوط به اجرای طرح تحول اقتصادی و مشخص شدن قیمت‌های واقعی است.

  1. ۱ هفته،۵ روز قبل
  2. ۰
پول
نوآوران -

بهمنی چند ماه بعد با تغییری در لحن حرف هایش اعلام کرد: حذف سه صفر پول ملی را فعلا لازم نمی دانیم و پس از اجرای هدفمندی یارانه ها و مشاهده آثار آن در این مورد تصمیم گیری می شود.

رئیس وقت بانک مرکزی یک سال بعد خبر از تصویب نهایی این طرح در جلسه کارگروه طرح تحول اقتصادی داد ولی اجرایی نهایی آن را منوط به کاهش بیشتر تورم دانست. بهمنی چند ماه بعد مجددا بحث حذف صفر از پول ملی را وسط کشید ولی این بار اعلام کرد که قرار است به جای سه صفر، چهار صفر از پول ملی حذف شود.

بر این اساس با وجود تلاش بسیار زیاد رئیس وقت بانک مرکزی در این سه اظهار نظر رسمی برای پنهان کردن علل اجرا و تبعات اجرای طرح حذف صفرهای پول ملی، دو نکته خود نمایی می‌کند که تاثیر کوتاه مدت اجرای این طرح بر رشد تورم قطعی است و لزوم اجرای آن در افزایش قیمت ها پس از اجرای قانون هدفمندسازی یارانه ها ریشه دارد. پس از بالارفتن تورم و نرخ ارز در این سال ها بحث حذف صفرهای پول ملی کاملا به فراموشی سپرده شد اما پس از گذشت 5سال علی طیب نیا وزیر اقتصاد دوباره بحث حذف سه صفر از پول ملی را به میان کشید اما این سوال مطرح است که از این منظر، در عمل با حذف سه صفر از پول ملی چه اتفاق هایی رخ خواهد داد.

         تبعات کوتاه مدت حذف 3صفر

آلبرت بغزیان، کارشناس مسائل اقتصادی در این رابطه به خبرنگار نوآوران گفت: با حذف سه صفر از پول ملی هر 1000 ریال فعلی معادل یک ریال خواهد شد. در این صورت اگر واحد خردتر از ریال برای اقتصاد ایران طراحی نشود، تمامی اجناسی که در حال حاضر کمتر از این میزان قیمت دارند به سمت بالا رشد قیمت خواهند داشت. این بدان معناست که اقلامی همچون نان، بنزین، گازوئیل و ... به بیش از یک هزارتومان فروخته خواهند شد که خود این اتفاق منشاء رشد بیشتر نرخ تورم خواهد بود. البته تورم روانی اجرای این طرح هم در کوتاه مدت اجتناب ناپذیر است. تورمی که ناشی از این تصور عمومی است که یک ریالی های جدید دیگر ارزش یک هزارتومانی های سابق را ندارد و کم ارزش تر است.

بنابراین تحت تاثیر تورم روانی، قیمت گذاری کالاها به خصوص کالاهای سرمایه ای همچون مسکن، طلا و سکه بیش از واحد پول جدید، قرار داد می شود. چرا که به عنوان مثال برای مردم درک این که بهای آپارتمانشان از 400 میلیون تومان فعلی به 400 هزارتومان کاهش یابد، قابل پذیرش نخواهد بود و در این گونه بخش ها، رشد قیمت ها برای کاهش زیان ذهنی مالکان شتاب بیشتری خواهد گرفت.

باید توجه داشت کشورهایی که اقدام به حذف صفر از پول ملی خود کردند تحت شرایط خاصی این اقدام را انجام دادند و اولین پیش نیاز برای این کار توسعه تولید در این کشورها بوده است. به عنوان مثال ترکیه زمانی 6صفر را از پول ملی خود حذف کرد که دیگر صفرها کاربردی نداشتند و همچنین رشد اقتصادی در این کشور به خوبی محقق شده بود.

       مانع یکسان سازی نرخ ارز

محمد حسین ادیب. کارشناس مسائل اقتصادی تاثیر حذف سه صفر از پول ملی بر بازار ارز  را مغایر با یکسان سازی نرخ ارز دانست و گفت: کاهش صفرهای پول ملی، موجب نرخ برابری یک به یک میان دلار و ریال نمی شود. چرا که با توجه به شرایط تورمی اقتصاد ایران به سرعت نرخ برابری جدیدی شکل خواهد گرفت که با برآورد قدرت خرید هر ریال ایران با توجه به مجموعه شاخص ها و شرایط کلان اقتصاد آن محاسبه خواهد شد. گذشته از این احتمال دارد که فرصت مناسب برای اجرای خواسته از فعالان اقتصادی که معتقدند دلار زیادی ارزان است و باید برای حمایت از تولید ملی، گران تر شود، مهیا شود. چرا که پذیرش عمومی نرخ برابری هر دلار معادل 30 ریال آسان تر می شود، دولت نیز عایدی ریالی بیشتری در ازای فروش دلارهای نفتی خواهد داشت. در حالی که این نرخ به معنای 3 هزار تومان شدن دلار در شرایط فعلی است. اما در حال حاضر این اتفاق نرخ برابری دارایی‌های عمومی را در بازار های جهانی به شدت کاهش می‌دهد که خود زمینه ساز رشد قیمت‌ها خواهد شد. همچنین واردات کالاهای مصرفی و حتی مواد اولیه و کالاهای سرمایه‌ای را گران‌‌تر خواهد کرد که این امر موجب رشد قیمت تولیدات داخلی هم می شود. بنابراین در موقعیت فعلی که کشور با رکود دست و پنجه نرم می کند حذف سه صفر از پول ملی به هیچ وجه به صلاح نیست.

       سقوط ارزش پول ملی

مهدی تقوی کارشناس اقتصادی در همین رابطه گفت: در شرایطی که هر یک هزار ریال معادل یک ریال شود و واحد خردی همانند شاهی برای آن تعریف نشود، ارزش پول نقد یک دهم قبل می شود. حال فارغ از تاثیر رشد تورم بر کاهش قدرت خرید پول، کسانی که پول نقد در اختیار دارند و یا سپرده های بانکی کلان دارند، با کاهش ارزش پول مواجه خواهند شد. همچنین افزایش نرخ برابری دلار و ریال در پی حذف سه صفر پول ملی که به آن اشاره شد، یک تاثیر دیگر دارد و آن این که دارایی های غیر نقدی مردم قدری هم به این دلیل و برای حفظ ارزش برابری آن ها با قبل، رشد خواهد کرد. که این باعث افزایش ناگهانی نرخ تورم می شود.

       حذف 3صفر در زمان مناسب

به دلیل اینکه در کشور ما هم اکنون اجناسی همچون بنزین، برق، گازوئیل و... به ریال فروخته می شوند، یکسان سازی نرخ ارز و رفع رکود در اولویت قرار دارد، به نظر نمی رسد که حذف سه صفر از پول ملی به زودی انجام شود و بهتر است این طرح در زمان مناسب تری اجرا شود.


خبرنگار: امیرحسین چرایی