سه روز آتش‌سوزی پتروشیمی بوعلی به روایت شاهدان عینی

بوی سوختگی ماندگار

اگر حادثه در روزی غیر از عید فطر اتفاق می‌افتاد تلفات انسانی گسترده‌ای می‌گرفت ساعت 17 روز چهارشنبه یکی از واحدهای پتروشیمی بوعلی به دلیل نشت پمپ یکی از مخازن اصلی اش دچار آتش سوزی و انفجار شد .آتش سوزی که در سه روز گذشته به شدت گسترده شده است. با در معرض خطر قرار گرفتن دو مخزن هیدوژن و بنزن، وزیر نفت نیز تعطیلات خود را در منطقه ویژه اقتصادی ماهشهر گذراند.

  1. ۵ ماه قبل
  2. ۰
بوی سوختگی ماندگار
نوآوران -

این درحالیست که به گفته منابع آگاه نوآوران در منطقه، به دلیل گستردگی ابعاد آتش سوزی در بزرگترین مخزن منطقه، جزییات مربوط به میزان آلایندگی مواد سمی پخش شده منتشر نمی‌شوند.

علت حادثه

برج 8001 واحد پارازیلین مجتمع پتروشیمی بوعلی سینا واقع در منطقه ویژه اقتصادی بندر امام خمینی شهرستان بندر ماهشهر عصر روز چهارشنبه در حالی در آتش سوخت که به گفته منابع آگاه این برج 121 متری بزرگترین برج پتروشیمی ایران بود. علت حادثه، نشت مواد از پمپ مخزن اصلی بوده است. یک منبع آگاه در این خصوص روزجمعه به نوآوران گفت: برج 8001 یکی از برج های غنی از مواد آلاینده است که به شدت خطرناکند و هم اکنون اثرات این آلایندگی توسط مسولین آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفته و در منطقه قابل مشاهده است.

بندر ماهشهر در جنوب استان خوزستان واقع شده است. شهری که قلب تپنده پتروشیمی ایران است. مجتمع بوعلی نیز به شرکت ملی صنایع پتروشیمی وابسته است که در  سال 1377 تاسیس شده. مجتمع پتروشیمی بوعلی سینا، تولید کننده نفتای سبک و سنگین و بنزین پیرولیز است که مواد اولیه آن از کارخانجات NGL پازنان و پتروشیمی امیرکبیر تامین می‌شود و طی فرآیندهای موجود در واحدهای عملیاتی مختلف به محصولات سود آور آروماتیکی نظیر پارازایلین و ارتوزایلین و بنزن تبدیل می گردد.

 آتش سوزی سه روز گذشته پتروشیمی بوعلی سینا باعث شد تا تلاش برای مهار آتش بصورت زمینی و همچنین از طریق بالگرد در جریان باشد. این در حالیست که برخی منابع آگاه می گویند، با توجه به گسترده بودن آتش سوزی بالگرد اعزامی هم نتوانسته آتش را به طور کامل مهار کند.

بیم گسترش آتش و آلودگی

در همین حال از بندر ماهشهر خبر می رسد، پخش شدن مواد آلاینده و سمی ناشی از سوختن مخازن پارازیلین هوای منطقه را به شدت آلوده کرده است. این در حالیست که کارگران کارخانه های اطراف نیز به شدت از سرایت آتش به مخازن پالایشگاهی خود بیم دارند. منابع غیر رسمی به نوآوران می گویند، روز پنجشنبه با وجود اصرار مدیران مجتمع های پتروشیمی اطراف بوعلی، کارگران برخی از این واحدها مانند پتروشیمی تندگویان و امیرکبیر که در مجاورت پتروشیمی بوعلی قرار دارند از ترس جانشان کار را رها کرده اند.

یکی از این کارگران که نخواست نامش فاش شود در این رابطه به نوآوران گفت: در حال حاضر با توجه به اینکه سه روز از وقوع آتش سوزی گذشته، امکان مهار آتش به طور کامل در مخازن پارازیلین فراهم نیست و تنها کاری که هم اکنون از سوی آتش نشانان و واحدهای ایمنی در حال انجام است مهار دو مخزن دیگر که در مجاورت مخزن اصلی قرار گرفته اند است.

او ادامه می دهد: در حال حاضر مخازن بنزن و هیدروژن که جنب مخزن اصلی آتش گرفته قرار دارند توسط واحدهای ایمنی در حال سرد شدن است و عملیات جلوگیری از نفوذ آتش به این مخازن خطرناک در دستور کار مسولان پتروشیمی است.

این فعال کارگری در منطقه اقتصادی ماهشهر هشدار می دهد در صورت رسیدن آتش از مخزن اصلی به دو مخزن هیدروژن و بنزن، فاجعه ای در منطقه رخ خواهد داد که غیرقابل جبران است.

اول کار، بعد هم...

سالهاست عدم رعایت مسائل ایمنی در منطقه ماهشهر در زمره موارد مجادله بین کارگران و کارفرمایان در پتروشیمی های چندگانه این منطقه است. این در حالیست که حداقل در حوادث مشابه ، شاهد تلفات و آسیب های جانی هم بوده ایم.  هرکدام از ما در زندگی روز مره مان با این جمله " اول ایمنی بعد کار" در مجتمع های کارگاهی که به نوعی با ابزار سنگین سروکاردارند روبرو بوده ایم اما کارگران پتروشیمی های اطراف بوعلی می گویند اینجا قضیه کاملا متفاوت است اول کار بعد هم کار...

فرسوده بودن امکانات و وسائل پتروشیمی های، عدم الویت بندی برای تجهیز واحدهای پتروشیمی به استانداردهای ایمنی توسط مسولین مجتمع ها، ضعیف بودن واحدهای ایمنی و در اختیار نداشتن برخی امکانات اولیه برای مهار حوادث کوچک از جمله مواردی است که بارها منجر به بروز حوادث متعددی در مجتمع های پتروشیمی در نقاط مختلف کشور شده است.

ضعف ایمنی

 یکی از فعالان کارگری که در پتروشیمی دیگری در منطقه ماهشهر مشغول به کار است در خصوص این موضوع می گوید: واقعیت این است که علت حادثه اخیر در پتروشیمی بوعلی همین اهمال در رعایت مسائل ایمنی و اصول کار است. او به اطلاعات خودش از روند آتش سوزی استناد می کند و می گوید: نشت مواد از درون پمپی در مخزن 8001 آغاز شده، در چنین شرایطی معمولا و طبق استانداردهای ایمنی از ابزاری آلیاژی برای مهار نشتی استفاده می شود، متاسفانه طبق اطلاعاتی که به ما رسیده این ابزار در دسترس نبوده‌اند و از یک ابزار در دسترس غیراستاندارد برای مهار نشتی پمپ استفاده شده که در نتیجه آن جرقه اتفاق افتاده و اشتعال در مخزن رخ داده است.

او تاکید می کند، که این آتش سوزی در ابتدا چندان گسترده نبوده اما به دلیل اینکه نیروهای ایمنی نتوانسته اند در مراحل اولیه آن را مهار کنند گسترده شده است و به مخازن دیگر هم کشیده شده است.

منابع کارگری همچنین از غیرفعال نشدن سایر واحدهای پتروشیمی که در مجاورت پتروشیمی بوعلی سینا قرار دارند خبر می دهند.یکی از آنها به نوآوران می گوید:امروز که سه روز از آتش سوزی گذشته است هنوز ،آتش به طور کامل مهار نشده و پتروشیمی های اطراف بوعلی مانند امیرکبیر و تندگویان در فاصله 50 تا 150 متری از مجتمع سانحه دیده ، همچنان با مخازن فعال به کارشان ادامه می دهند در حالیکه سرایت مواد آلاینده و بالارفتن دمای منطقه می تواند به مشتعل شدن مخازن این مجتمع ها هم منجر شود.

یکی از کارگران در این باره می گوید: پتروشیمی امیرکبیر 4 مخزن کروی دارد که تنها 50 متر با بوعلی فاصله دارند و در حال حاضر که دمای هوا به بالای 53 درجه رسیده است تنها یک نشتی کوچک می تواند منجر به حادثه ای بزرگ در منطقه شود که غیرقابل جبران است، با وجود این همچنان مخازن این مجموعه در حال فعالیت هستند.

اگر جبران ناپذیر بود؟

تقریبا قریب به اتفاق کارگران پتروشیمی های ماهشهر بر این نکته تاکید می کنند که استفاده از وسایل و امکانات از رده خارج یکی از دلایل وقوع آتش سوزی های گسترده در این منطقه است که گاهی منجر به تلفات و خسارات جانی می شود. در این میان تنها جان کارگران پتروشیمی هاست که در معرض خطر جدی قرار دارد.

یکی از این کارگران در خصوص وضعیت ایمنی پتروشیمی های منطقه به نوآوران می گوید: تمام پتروشیمی های ما بالای 5 سال است که تولید می دهند. استانداردها می گویند، پس از 5 سال باید بسیاری از وسایل مورد استفاده تعویض شوند.در حال حاضر تعداد زیادی از این وسایل فرسوده هستند .

او به یک مورد اشاره می کند و می گوید، مثلا ما کمپرسورهایی را در پتروشیمی ها داریم که کارکرد 3000ساعت باید از رده خارج و تعویض شوند اما در کمال تعجب می بینیم که همین کمپرسور هزاران ساعت بیشتر کار می کند و از رده خارج نمی شود.بسیاری از کارگران تحت همین شراتیط در منطقه مشغول به فعالیتند و با جانشان بازی می شود.

به گفته این کارگر، حادثه پتروشیمی بوعلی سینا اگر در ساعت کار اتفاق می‌افتاد می توانست تلفات انسانی گسترده ای داشته باشد که با هیچ سیاست تنبیهی قابل جبران نباشد.

این کارگر ادامه می دهد: در همین پتروشیمی بوعلی ،نزدیک به 1600 کارگر مشغول به کارند که اگر در روز حادثه در سایت حضور داشتند قطعا آسیب ها و تلفات جانی هم دامن پتروشیمی را می گرفت.

با ورود وزیر نفت به منطقه ماهشهر موضوع آتش سوزی ابعاد جدی تری پیدا کرده است.کمیته بحران در منطقه تشکیل شده تا دایره آتش از این وسیع تر نشود و کنترل آلاینده ها با سرعت بیشتری صورت بگیرد با وجود این برخی منابع آگاه از عدم اطلاع رسانی شفاف وزارت نفت در این خصوص خبر می دهند.

به گفته یکی از منابع، سرعت انتشار مواد آلاینده در منطقه و اثرات غیرقابل جبران آن بر سلامت بیش از 20 هزار کارگر منطقه 18 ماهشهر خبری است که کمتر توسط مسولین وزارت خانه و یا از سوی وزیر نفت در نشست مطبوعاتی اش در خصوص ابعاد حادثه مورد اشاره قرار گرفته است.