بررسی راهکاری منطقی برای بی‌اثر کردن داماتو:

تقابل به مثل با تمدید تحریم‌های 10 ساله به سبک زنگنه

تمدید ۱۰ ساله تحریم‌های داماتو که سرمایه گذاری‌های جدید نفتی در ایران به ویژه توسط شرکت‌های آمریکایی را با محدودیت‌هایی روبرو می‌کند بار دیگر موقعیت برجام را بیش از پیش در معرض خطر قرار داد. این اتفاق سبب فشار بیشتر روی دولت روحانی شد تا برجام زیر سوال برود، هرچند دولت یازدهم در این مدت وعده تقابل به مثل با این حرکت سنای آمریکا را بارها داده است.

  1. ۱ ماه،۱ هفته قبل
  2. ۰
داماتو
نوآوران -

این تحریم جدید درحالی توسط سنا به صنعت نفت ایران تحمیل می‌شود که پیشتر مقامات مختلف وزارت نفت و شرکت ملی نفت ایران از همکاری و مشارکت با شرکت‌های آمریکایی در صنایع نفت و گاز ایران استقبال کرده بوده و تاکید می‌کردند محدودیتی برای بازگشت شرکت‌های آمریکایی به صنعت نفت ایران در دوران پسا برجام وجود ندارد.

بیژن زنگنه وزیر نفت هم در طول سه سال گذشته تاکنون با تاکید بر این که ایران شرکت‌های نفتی آمریکایی را تحریم نکرده است، تاکید کرده بود شرکت‌های آمریکایی اگر با ایران قرارداد ببندند تا زمانی‌که میدان را به تولید نرسانند هیچ بازپرداختی به آنها داده نمی‌شود، حتی اگر تولید شروع شود و به هر دلیل قطع شود باز پرداخت‌ها به این شرکت‌ها متوقف می‌شود.

بنظر می رسد اولین پاتک دولت یازدهم به تمدید 10ساله تحریم ها در صنعت نفت زده شود اما این تقابل به مثل همچون طرف آمریکایی نیست. در طول دوران پیش از اعمال تحریم‌ها فعالیت‌های مشترک بین شرکت‌های ایرانی و آمریکایی در حوزه صنعت نفت تقریبا نزدیک به صفر بود و اگر از همکاری نصف و نیمه شرکت هالیبرتون و شعبه اروپایی شلمبرژه بگذریم تقریبا اکثر شرکت‌های بزرگ آمریکایی همچون شورون، کونکو فیلیپس، اکسون موبیل و ... عملا هیچ گونه فعالیتی به صورت مستقیم و غیرمستقیم در صنعت نفت ایران نداشته‌اند.

محمد جواد عاصمی پور مشاور وزارت نفت در رابطه با نحوه مقابله صنعت نفت ایران با تمدید ۱۰ ساله تحریم‌های داماتو به خبرنگار نوآوران توضیح داد: اگرچه صنعت نفت آمریکا در سایه سقوط قیمت طلای سیاه با آسیب های زیادی در دو سال اخیر روبرو گردیده، اما رهبران واشنگتن به سرعت در حال تبدیل به یک ابرقدرت نوظهور در حوزه انرژی به ویژه با تضعیف جایگاه اوپک در بازار و به حاشیه راندن روس ها در بازار گاز طبیعی اتحادیه اروپایی هستند.

گزارش تمامی موسسات تحقیقاتی و اطلاعاتی جهان نشان می دهد که تقاضا برای مصرف گاز طبیعی در مقایسه با نفت خام رو به افزایش بوده و عملا در یک افق ۱۰ ساله سهم گاز طبیعی در مقایسه با نفت خام با افزایش چشمگیری مواجه می شود.  در حال حاضر هر چند ایران با در اختیار داشتن بیش از 33 تریلیون متر مکعب ذخایر قابل برداشت گاز طبیعی عنوان بزرگترین دارنده ذخایر متعارف گاز جهان را یدک می‌کشد اما دستیابی ایالات متحده آمریکا به فنآوری استخراج و پالایش ذخایر نامتعارف نفت و گاز به ویژه « شیل گس» به مهمترین رقیب کشوهای صاحب صنعت گاز و پتروشیمی جهان همچون ایران، روسیه و قطر تبدیل شده است.

ورود گازهای نامتعارف آمریکایی به بازار گاز از یک سو قیمت‌های جهانی را تحت تاثیر قرار داده و موجی از شادمانی را در بین کشورهای بزرگ مصرف کننده گاز همچون کشورهای شرق آسیا و اتحادیه اروپا ایجاد کرده است و در طرف مقابل حاشیه سود اقتصادی صادرکنندگان گاز را به شدت تهدید می‌کند.

با دستیابی آمریکا به تکنولوژی اکتشاف و استخراج نفت و گاز از ذخایر نا متعارف شیل گس و شیل اویل حجم واردات گاز طبیعی و نفت خام این کشور صنعتی از چند سال گذشته تاکنون به شدت کاهش یافته است. در این بین عرضه میعانات گازی آمریکا به بازارهای آسیایی در حالی کلید خورده است که معامله گران آسیایی از کیفیت بالا و قیمت ارزان تر میعانات گازی ایران به عنوان دو برگ برنده این کشور برای صادرات این محصول استراتژیک گازی یاد می کنند.

تقابل نفتی ایران با داماتوی آمریکایی با ورود غول های نفتی اروپایی به ایران آغاز شد. شرکت فرانسوی توتال و شرکت انگلیسی- هلندی شل با ورود به میادین گازی و نفتی ایران عملا دست آمریکایی ها را در این بین قطع کردند. فاهم نامه جدید نفتی درحالی بین ایران و شل انگلیس امضا می‌شود که در طول چند هفته گذشته تاکنون چندین تفاهم نامه همکاری با شرکت‌های بزرگ نفتی اروپایی و آسیایی از جمله موافقت نامه اصولی توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی به ارزش ۴.۸ میلیارد دلاری با شرکت توتال فرانسه امضا شده است.

از سوی دیگر درحالی ایران به دنبال تعیین تکلیف روند توسعه میادین نفت و گاز خود در دوران پسابرجام بوده که اخیرا اوپکی‌ها به یک توافق تاریخی برای مدیریت عرضه تولید نفت دست یافته‌اند که مهمترین دستاورد این توافق بزرگ، افزایش قیمت نفت به سطوح بالاتر و رونق گرفتن سرمایه گذاری جدید در کشورهایی همچون ایران بوده که تولید نفت و گاز با کمترین ریسک عملیاتی و توسعه همراه است.

به عبارت دیگر با ورود به دوره گرانی قیمت نفت، شرکت‌های بزرگ بین‌المللی جهان می‌توانند با حضور در بازار ۲۰۰ میلیارد دلاری ایران عملا از مزیت طلایی تولید نفت و گاز کم هزینه و بدون ریسک در ایران استفاده کنند که این مزیت منجر به شکل گیری توافق‌های برد-برد میان ایران و اروپا در دوران پسابرجام خواهد شد. با توافق اخیر اوپک عملا در کنار افزایش قیمت نفت، رونقی در حوزه سرمایه گذاری در صنایع نفت و گاز جهان ایجاد می‌شود که در این بین ایران از مزیت‌های طلایی برای سرمایه گذاری کم ریسک برای شرکت‌های خارجی برخوردار است.

با محدودسازی ورود شرکت‌های آمریکایی به ایران عملا شرکت‌های اروپایی، چینی و روسی از این فرصت برای توسعه صنعت گاز و مشارکت در حوزه‌های مختلف گازی کشور استفاده می‌کنند که این بزرگترین تهدید برای صنعت نوپای شیل گس آمریکا است. با توجه به افزایش قیمت نفت و غیبت آمریکایی‌ها، قطعا شرکت‌های اروپایی و آسیایی از این فرصت طلایی برای مشارکت گازی با ایران استفاده خواهند کرد که تکمیل این زنجیره قطعا اختلالاتی در تحقق رویای آمریکا برای تبدیل به یک کشور صادرکننده گاز ایجاد می‌کند.

ایران به نوعی توانست در اولین گام به منظور مقابله با طرح 10 ساله داماتو، مشتریان احتمالی گاز آمریکا را بُر بزند و شرکت های رقیب آمریکا در حوزه نفت و گاز را تقویت کند و به منزوی شدن آمریکا در عرصه جهانی کمک کند. بنابراین واضح است با دوری از رفتارهای عجولانه و احساسی و اتخاذ تدابیر مناسب جهت مقابله با رفتارهای خصمانه ایالات متحده آمریکا، نتیجه بهتری عائد جمهوری اسلامی ایران می شود.



خبرنگار: امیرحسین چرایی