کافه نو آوران

مستند سازی امری خطیر در شناخت جهان

  1. ۲ ماه،۴ هفته قبل
  2. ۰
محمد تهامی نژاد
نوآوران -

تماشاگران ایرانی به تدریج دارند به فیلم مستند علاقمند می شوند و تولید آن را اقتصادی می کنند. نمونه اش استقبال از نمایش فیلم های «آتلان»، «میخوام شاه بشم» و«شش قرن وشش سال در سینما» است که تماشاگر برایش پول پرداخت کردند. موفقیت، جنبه های مختلفی دارد. یکی از آنها " گیشه" است که برخی آن را بزرگترین موفقیت می شمارند. همین که مطبوعات به مستند عنایت دارند نیز نوعی موفقیت برای این سینماست.

فیلم «خانه خد»ا در سال 1345 تماشاگران را به سینما کشاند. فیلم های عباس کیارستمی از جمله مشق شب و سلام سینمای مخملباف سر آغاز توزیع و موفقیت ارائۀ آثار مستند در سینماهای ایران بود. سال‌هاست که شبکه خانگی دارد برخی فیلم های مستند را توزیع می‌کند. فیلم‌های ابراهیم مختاری در شبکه خانگی توزیع شده است و مستندهای مهرداد اسکویی شهرت جهانی دارد. البته هنوز بخش خصوصی اقدام چندان مؤثری در مورد پخش و ایجاد نظام توزیع مستند انجام نداده و توزیع فیلم‌ها به روابط شخصی و اقدامات افراد متکی است. و این کار خوبی است که باید سرمشق سایر مستندسازان قرار بگیرد. برای این نوع فیلم باید تبلیغ کرد. الان نسبت تولید به نمایش، اندک و متأسفانه در های بازاریابی خارجی بسته است. در عین حال «گروه هنر و تجربه» فیلم‌هایی را در دوسه سالن سینمای تهران و دو استان دیگر به نمایش می‌گذارد و این سینما به تدریج تماشاگرانش را می‌یابد. الان سینمای مستند ایران در حوزه پژوهش‌های اجتماعی و حیات وحش در جهان کم نظیر است. به گمان من با توجه به تنوع نمایش فیلم‌های مستند در دانشگاه‌های بزرگ کشور، شبکه مستند، فرهنگسراها و مراکز مختلف هنری و اجتماعی، فیلم مستند بسیاری از مخاطبانش را یافته است. هرچند اقتصادی نشده است. من همیشه گفته ام دو تعریف از حقیقت وجود دارد. آن که حقیقت را امری متکثر می داند با آن که به دنبال حقیقتی متعالیه است، به دو نحو دارند به دنیا نگاه می‌کنند. فیلمساز مستند بدنبال درکی مستقل از جهان است. و راه های مختلف و متنوعی آزموده شده است. تأکید نظریه بیل نیکولز بر "صدا" است . صدای مستند ساز، صدایی است در میان هزاران صدا. ارزش فیلم مستند بر همین صدایی است که از میان صدا ها شنیده می شود. از این نظر، مستند ساز به سفارش دیگران فیلم نمی سازد. به سفارش دیگران حقیقت سازی نمی‌کند. وقتی دیگران از تبیین جهان فرو می‌مانند، مستند ساز پا به میدان می گذارد تا درک و بیان شخصی خود را از جهان تاریخی به قضاوت بگذارد. هنوز هم مستند سازی، امری خطیر در شناخت جهان است. اما مستند سازی اینک امری مشارکتی هم شده است. جهان، سوژه مورد مطالعه ما باقی نمانده است. اینک ما با مشارکت جهان به فهمی منطقی و عادلانه از آن دست می یابیم. از این رو تولید مستندهایی با مشارکت بین‌الاذهانی ، در جهان مستندسازی رو به رشد نهاده‌اند.