گفتگوی نوآوران با مجتهدزاده و سبحانی

نقطه اشتراک کلینتون و ترامپ، دشمنی با برجام است

مساله که علی­رغم قطع چند دهه­ای روابط دیپلماتیک میان آمریکا و ایران باز هم بر کشور ما بی­تاثیر نیست. مساله انتخابات ریاست­جمهوری آمریکا با توجه به تحولات پیش­آمده در فضای بین­المللی و توافق هسته­ای میان ایران و قدرت­ها جهانی، از اهمیتی دو چندان برخوردار می­شود.

  1. ۶ ماه قبل
  2. ۰
نقطه اشتراک کلینتون و ترامپ، دشمنی با برجام است
نوآوران -

گروه دیپلماسی - هادی آذری: دور مقدماتی انتخابات ریاست­جمهوری آمریکا با آخرین سه­شنبه بزرگ در کالیفرنیا و مشخص شدن تکلیف کاندیداهای نهایی دو حزب جمهوری­خواه و دموکرات به ایستگاه پایانی خود رسید. مساله که علی­رغم قطع چند دهه­ای روابط دیپلماتیک میان آمریکا و ایران باز هم بر کشور ما بی­تاثیر نیست. مساله انتخابات ریاست­جمهوری آمریکا با توجه به تحولات پیش­آمده در فضای بین­المللی و توافق هسته­ای میان ایران و قدرت­ها جهانی، از اهمیتی دو چندان برخوردار می­شود. در جایی که کلینتون توافق هسته­ای را پیامده سیاست­های خود در اعمال تحریم­های یک­جانبه و چندجانبه و هم­چنین تصویب قطع­نامه علیه ایران در شورای امنیت می­داند از در خصوص برجام از بررسی همراه با بی­اعتمادی سخن می­گوید، دونالد ترامپ بر طبل پاره کردن توافق هسته­ای، فریب خوردن مذاکرکنندگان آمریکایی و فروش موشک­های معیوب به ایران سخن می­گوید. با پایان کار دولت اوباما، بدون شک روابط ایران و آمریکا و هم­چنین شرایط در خاورمیانه وارد مرحله جدیدی خواهد شد. در خصوص پیامدهای احتمالی به قدرت رسیدن هر یک از دو نامزد فعلی ریاست جمهوری آمریکا برای ایران و منطقه، با دو تن از کارشناسان مسائل بین­المللی به­گفت­وگو نشستیم. در حالی که محمدعلی سبحانی، سفیر سابق ایران در لبنان، هیلاری کلینتون را گزینه بهتری برای ایران و منطقه می­داند، از نظر پیروز مجتهدزاده، استاد جغرافیای سیاسی و ژئوپلتیک، این دو نفر تفاوت چندانی با هم نداشته و به یک اندازه مصصم برای از میان بردن دستاوردهای برجام­اند.

برای روشن شدن بحث در خصوص این که کدام یک از دو نامزد جمهوری­خواه و دموکرات برای حفظ دستاوردهای برجام و ثبات در منطقه، گزینه مناسب­تری محسوب می­شود، با محمدعلی سبحانی تماس می­گیرم و او در پاسخ به این پرسش، با اشاره به این که مواضعی که دونالد ترامپ به­عنوان نامزد نهایی حزب جمهوری­خواه در ماه­های اخیر اتخاذ کرده باعث شده نه­تنها مردم دنیا بلکه خود آمریکایی­هایی نیز نسبت به ریاست جمهوری ایشان تردیدهای زیادی داشته باشند، می­گوید: آمریکا برای حفظ وجهه و اعتبار خود در نزد جامعه جهانی نیازمند آن است که مجموعه سیاست­های خود در قبال خاورمیانه را به شکلی متفاوتی در بیاورد. او در ادامه با اشاره به این که هرچند سیاست­های کلان ایالات متحده توسط اشخاص تعیین نمی­شود، می­گوید: اشخاص از جمله ریاست جمهوری این کشور در شکل دادن به این سیاست­ها بی­تاثیر نیستند. از نظر سفیر سابق ایران در اردن، با توجه به مجموع جوانب، هیلاری کلینتون نه­تنها شانس بیشتری برای پیروزی در انتخابات آتی ریاست جمهوری در آمریکا دارد بلکه برای بهبود اوضاع خاورمیانه و عدم تنش­زایی در رابطه با ایران برآورد می­شود که در مقایسه با ترامپ، نقش مثبت و بهتری ایفا کند. از دیگر سو، برخی اظهارات ترامپ مبنی بر پاره کردن توافق هسته­ای با ایران می­تواند حاکی از مواضع خصمانه­تر وی نسبت به ایران دانست. این پرسش را با او مطرح می­کنم و او در پاسخ می­گوید: مواضع کاندیداهای ریاست جمهوری در دوران تبلیغات انتخاباتی در اکثر کشورهای جهان از جمله ایالات متحده را نمی­توان به­عنوان مواض واقعی آن­ها تلقی کرد. از نظر سبحانی مواضع واقعی این نامزدها در صورت پیروزی در انتخابات ریاست­جمهوری نمی­تواند از چارچوب منافع ملی و عمومی این کشور خارج باشد و باید در این چارچوب عمل کنند. سبحانی در ادامه می­افزاید: خانم کلینتون در دور نخست ریاست­جمهوری باراک اوباما، به­عنوان وزیر امورخارجه سکان هدایت دستگاه دیپلماسی را در اختیار داشت که می­تواند تجربه خوبی و ارزنده­ای برای وی در صورت راه­یابی به کاخ سفید محسوب شود. با این حال، سفیر سابق ایران در لبنان با اشاره به این که کارنامه هیلاری کلینتون در دوران تصدی وزارت خارجه نیز کارنامه چندان درخشانی نبوده و داری نقاط تاریکی است، صحبت­های خود را این گونه پایان می­دهد: در یک نگاه کلان، پیروزی کلینتون می­تواند لطمات کمتری را برای منطقه به­دنبال داشته باشد.

اظهارات مختصر و مفید سبحانی هرچند بخشی از پرسش­های من را پاسخ می­دهد اما همه ابعاد و جوابن را دربرنمی­گیرد. به همین خاطر با با پیروز مجتهدزاده، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بین­الملل تماس می­گیرم تا نظر او را نیز در این رابطه جویا شوم. این پرسش را با او نیز مطرح می­کنم که در صورت تائید نهایی هیلاری کلینتون در مجمع حزب دموکرات، از میان دو گزینه ترامپ و کلینتون کدام یک برای حفظ ثبات در منطقه خاورمیانه، حفظ و پیشبرد دستاوردهای برجام مناسب­تر است و او در پاسخ با اشاره به این که ‌ این دو کاندایدا تقریبا تفاوتی با هم ندارند، می­گوید: یکی از این دو کاندیدا، آقای ثروتمند، ازخودراضی پرخاشگری است که هر چه دلش می­خواهد می­گوید ولی ما نمی­توانیم این مساله را معیاری برای قضاوت قرار دهیم. او با خواندن این بیت که خوش بود گر محک تجربه آید به میان، سخنان خود را این­گونه ادامه می­دهد ما باید منتظر بمانیم و ببینیم که این آقای ترامپ در صورت پیروی در انتخابات، در عمل چگونه رئیس­جمهوری خواهد بود و چگونه با مسائل برخورد خواهد کرد.  مدیر عامل بنیاد پژوهشی یوروسویک، با اشاره به تجربه ریاست جمهوری یک هنرپیشه به نام رونالد ریگان که در بیان اظهارات جنجالی و تهدید کردن دست کمی از ترامپ هم نداشت، می­گوید: در عمل ریگان یکی از روسای جمهوری خوب ایالات متحده از آب درآمد. از نظر این کارشناس مسائل بین­الملل بنا به این تجربه تاریخی در حال حاضر نیز نمی­توان بر اساس اظهارات، شعارها و اقدامات­ ترامپ، در مورد آینده سیاسی و عملکرد او در مقام رئیس­جمهور آمریکا به جمع­بندی درستی رسید. وی اظهارنظر در خصوص را به بررسی عملکرد چند ماهه نخست او در کاخ سفید منوط می­داند.

از نظر مجتهدزاده از آن­جا که هیلاری کلینتون هشت سال در مقام همسر بیل کلینتون هشت سال حکم بانوی اول آمریکا را داشته و هم­چنین چهار سال هم به­عنوان وزیر امور خارجه این کشور فعالیت داشته است، راحت­تر می­توان در خصوص نحوه علمکرد و رویکرد او در مقام رئیس­جمهور احتمالی ایالات متحده قضاوت کرد. او در همین رابطه می­گوید: آنچه در مورد خانم کلینتون بدیهی بوده و نمی­توان در آن تردید داشت، گرایش آشکار او به سمت صهیونیسم است. این کارشناس مسائل بین­الملل با اشاره به این که کلینتون در مسائل منطقه خاورمیانه در راستای منافع اسرائیل گام برمی­دارد، بر این باور است که سیاست هر دو کاندیدا در قبال ایران خصمانه است. او در این رابطه می­گوید: هم ترامپ و هر کلینتون با آن چیزی که ما در ایران، آن را تحت عنوان برجام جشن می­گیریم، سر دشمنی دارند. از نظر مجتهدزاده شاید بتوان رویکرد دولت اوباما در خصوص نیمه­کاره رها کردن برجام را  به همین اساس تحلیل کرد. او در این رابطه می­گوید: اوباما شاید به این نتیجه رسیده است که هر کاری که در رابطه با برجام بکند، توسط جانشینان­اش بر باد خواهد رفت. از نظر مجتهدزاده شاید به همین دلیل دیگر عزم و اراده­ای برای به سرانجام­رسیدن برجام دیگر وجود نداشته باشد تا این مساله به محل ایجاد تنش­ و درگیری­ در دولت بعدی بدل نشود.

او در ادامه با اشاره به اقدامات باراک اوباما و جان کری، وزیر امورخارجه در دو، سه ماه اخیر در رابطه با برجام می­گوید: کار به جایی رسید که آمریکا در تهدیدات نظامی کشورهای عربی علیه ایران در قالب مانورهای نظامی شرکت کرد که این مساله نشان از سیاست یک بام و دو هوای این کشور در قبال برجام و حرکت در راستای منافع عربستان دارد. او هم­چنین اقدام چند روز گذشته وزارت امور خارجه آمریکا در خصوص قرار دادن ایران در صدر کشورهای حامی تروریسم را در همین رابطه تفسیر کرده و می­گوید: خود آقایان اوباما و جان کری در نابود کردن دستاوردهای برجام پیش­قدم شده­اند. از این استاد دانشگاه در رابطه با علت و عامل این سیاست یک بام و دو هوای دولت آمریکا در خصوص ایران و برجام می­پرسم و او در پاسخ با اشاره به این که سیاست­های آمریکا در روابط خارجی تا حد زیادی از لابی­ها و محافل صهیونیستی تاثیر می­پذیرد، می­گوید:‌ خانم کلینتون دربست در اختیار لابی­های صهیونیستی است و آقای ترامپ هم خودش را در انجام و اجرای خواسته­های این لابی­ها بر خانم کلینتون مقدم می­داند. از مجتهدزاده می­پرسم که انتقاد چندباره آقای از رابطه آمریکا با کشورهای حامی تروریسم از جمله عربستان چه معنایی می­تواند داشته باشد و او در پاسخ با اشاره به این که نمی­توان به این اظهارات خوش­بین بود، می­گوید: افراطیون دست­راستی در آمریکا حاضر نیستند به هیچ عنوان منافع خود در نزد آل صعود را به­خطر بیاندازند. این استاد دانشگاه در ادامه سخنان خود یکی از نقاط اشتراک این دو کاندیدا را دشمنی با ایران و تلاش برای از بین بردن دستاوردهای برجام عنوان می­کند.