فراز و نشیب‌های اجرای برجام

از بدعهدی آمریکایی‌ها تا فضای ناامن ایران

با تمام انتقاداتی که به کندی اجرای برنامه جامع اقدام مشترک وارد می‌شود، برجام علاوه بر باز کردن پای هیئت‌های سیاسی و اقتصادی به کشور، یک کار بزرگ دیگر هم انجام داده است که بازگرداندن صادرات نفت به سطح پیش از تحریم‌های هسته‌ای است. تحریم‌های اتحادیه اروپا و آمریکا در کنار کاهش واردات نفت از سوی سه کشور چین، ژاپن و کره جنوبی تحت فشار جامعه بین‌المللی، کاهش 60 درصد نفت کشور را به دنبال داشت

  1. ۵ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۰
رابطه ایران امریکا
نوآوران -

اگر برجامی در کار نبود، صادرات نفت ایران الان با کاهشی 100 درصدی به صفر رسیده بود. و برای اقتصاد نفت‌محور ایران چه ضایعه‌ای از این بدتر.از این گذشته، هرچند طبق رای دو دادگاه در آمریکا و کانادا قرار شده است تا بخشی از دارایی‌های ایران به‌عنوان قرامت به قربانیان حوادث تروریستی پرداخت شود، با این حال به لطف همین برجام، ایران به میلیاردها دلار از دارایی مسدود شده خود دسترسی پیدا کرده است. با این حال، به‌رغم دستاوردهای آشکار سیاسی و اقتصادی برجام برای طرفین، هنوز گلایه‌هایی در خصوص اتصال و دسترسی ایران به شبکه بانکی آمریکا و اروپا وجود دارد؛ گلایه‌ای که با لحنی تندتر از زبان مخالفین برجام و با لحن آرام‌تر و حساب‌شده‌تر از زبان حامیان آن شنیده می‌شود. به عبارتی، اگر مخالفین و موافقین برجام در هیچ مساله‌ای با هم اشتراک نظر نداشته باشند، در این مساله که هنوز دروازه شبکه بانکی بین‌المللی به اندازه کافی به روی ایران باز نشده است، اتفاق نظر دارند.

 

آمریکا چراغ سبز نشان نداده است

سخنان محمد جواد ظریف در موسسه آکادمی دیپلماتیک فرانسه نیز بر این مساله صحه می‌گذارد. وزیر خارجه کشورمان در جمع دیپلمات‌های ارشد و پژوهشگران فرانسوی خواستار آن شده بود که اروپایی‌ها برای برطرف شدن فضای روانی موجود در زمینه تعاملات بانکی بیشتر تلاش کنند. این که ظریف بخشی از مشکلات در تعاملات بانکی را متوجه اقدامات طرف آمریکایی در زمان تحریم‌ها می‌داند، احتمالا بدین معنی است که هرچند بانک‌ها به لحاظ قانونی منعی برای تجارت با ایران ندارند، اما هنوز آمریکا برای رابطه با ایران، به آن‌ها چراغ سبز نشان نداده است. اظهارات جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا بعد از دیدار با ظریف در نشست اسلو مبنی بر این که آمریکا می‌تواند برای نشان دادن حس نیت خود اقداماتی انجام دهد، نشان از موانعی دارد که خود آمریکایی‌ها نیز تلویحا بر آن اذعان دارند. بدون شک برجام همان‌طور که در ایران موافقان و مخالفانی دارد، در آمریکا نیز شرایط مشابهی را سپری می‌‌کند. در شرایطی که دولت اوباما عزم خود را برای به سرانجام رسیدن برجام جزم کرده است، با مخالفت‌هایی جدی از سوی کنگره و لابی‌های صهیونیستی در داخل مواجه است. نامه دو نماینده جمهوری‌خواه به شرکت بوئینگ مبنی بر این که معامله با ایران تهدیدی علیه امنیت ملی آمریکا ست، نشان از همین موانع در داخل آمریکا دارد.

در حالی شاهد مخالفت با قرارداد تجاری بوئینگ و ایران هستیم که یک مقام ارشد آمریکایی در گفت‌وگو با روزنامه وال‌استریت مدعی شده است که دولت اوباما به دنبال تسهیل مسیر تجارت شرکت‌ها با ایران برای تکمیل توافق‌های تجاری است تا بتواند ضمن تقویت توافق هسته‌ای برجام با ایران از لغو احتمالی آن توسط دولت آتی آمریکا جلوگیری کند. تیم کیتینگ، نایب رییس شرکت بویینگ نیز در واکنش به انتقادات مطرح شده از سوی قانونگذاران جمهوری‌خواه نسبت به این توافق، جایگزینی ایرلاین‌های فرسوده ایرانی با هواپیماهای تجاری مسافربری آمریکایی و اروپایی را گامی بسیار ضروری و کلیدی در جهت تکمیل توافق هسته‌ای با ایران توصیف کرده است. گفته می‌شود که هفته گذشته شرکت هواپیمایی بویینگ و ایران قراردادی به ارزش 17.6 میلیارد دلاری برای فروش هواپیماهای مختلف مسافربری به توافق رسیده‌اند. هم‌چنین عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی از جمله مواردی است که مقامات آمریکایی بر سر آن اختلاف نظر دارند. به گزارش روزنامه وال‌استریت ژورنال، جان کری و دیگر مقامات آمریکا امیدوارند تا بتوانند از طریق فواید اقتصاد حاصل شده برای ایران بتوانند جایگاه حسن روحانی که یک فرد میانه‌رو محسوب می‌شود را در نظام انقلابی ایران تقویت کنند.

 

آمریکا توپ را به زمین کارگروه اقدام مالی انداخت

در حالی که در ایران همه انگشت اتهام را به سوی طرف آمریکایی می‌گیرند، آمریکا نیز در آخرین واکنش، با ضربه‌ای بلند توپ بی‌میلی بانک‌ها برای رابطه با ایران را به زمین کارگروه اقدام مالی انداخته است. آدام زوبین، معاون موقت وزارت خزانه‌داری آمریکا مدعی شده است که بیانیه جدید کارگروه اقدام مالی مبنی بر باقی ماندن نام ایران در فهرست کشورهای پر خطر برای نظام مالی بین‌الملل، دلیل بی‌میلی اروپایی‌ها و نگرانی آن‌ها برای ورود به ایران و تجارت با این کشور است. از نظر زوبین، افزایش سطح تجارت ایران و دسترسی به شبکه بانکی بین‌المللی بیش از هر چیز، نیازمند رفع این مشکل است. در همین رابطه، چندی پیش باراک اوباما نیز بدون اشاره مستقیم به ایران، مدعی شده بود که کشورها جایی تجارت می‌کنند که احساس امنیت داشته باشند.به گزارش ایسنا، معاون موقت وزارت خزانه‌داری آمریکا در تشریح روند لغو تحریم‌ها ایران با اشاره به این که آمریکا تمام تحریم‌هایی که متعهد به رفع آن‌ها بوده را لغو کرده، گفت: «یک راهنمایی شفاف و مبسوط منتشر کردیم که تشریح می‌کرد این اقدامات به چه معنی است. ما بیش از هر زمان دیگری در تاریخ خود درباره‌ی تحریم‌ها و رفع آن‌ها راهنمایی کرده‌ایم و به دیگر کشورها رفتیم تا به دولت‌های خارجی، بانک‌ها و شرکت‌ها اطمینان دهیم که آمریکا مانع تجارت قانونی با ایران نمی‌شود.» معاون موقت وزرات خزانه‌داری آمریکا تاکید کرد که اگر واشنگتن به تعهدات خود عمل نمی‌کرد نه تنها اعتبارش را در قبال ایران بلکه در تعامل با متحدان بین‌المللی‌اش از دست می‌داد.

 

ایران کشوری پرخطر برای اقتصاد بین‌المللی

در همین رابطه، کارگروه اقدام مالی که یک سازمان بین‌المللی درخصوص تعیین استانداردهای پولشویی است و در سطح جهانی بر این امور نظارت می‌کند، روز جمعه با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که نام ایران را هم‌چنان در فهرست کشورهای حامی تروریسم و پر خطر برای اقتصاد بین‌المللی حفظ می‌کند. کارگروه اقدام مالی که دارای 37 عضو بوده و مقر آن در کره جنوبی است، علاوه بر ایران، نام کره شمالی را در این فهرست حفظ کرد و از کشورها خواست تا مراقب فعالیت‌های کشورهایی هم‌چون ایران و کره شمالی باشند. با این حال، این کارگروه با اعلام این که از تعهد ایران برای رسیدگی به کمبودهای مربوط به مبارزه با پولشویی و مقابله با حمایت مالی از تروریسم و هم‌چنین تصمیم این کشور برای دریافت کمک‌های فنی در جهت اجرای این برنامه اقدام استقبال می‌کند، از به تعلیق درامدن اقدامات تقابلی این کارگروه برای مدت 12 ماه خبر داده است. به گزارش ایسنا، در بیانیه کارگروه اقدام مالی این‌طور آمده است: «در صورتی که در پایان دوره‌ مورد نظر این سازمان به این جمع‌بندی برسد که ایران پیشرفت لازم را در اجرای برنامه اقدام نداشته است، اقدامات تعاملی کارگروه اقدام مالی بار دیگر اعمال خواهند شد.» بنا بر این کارگروه اقدام مالی از اعضای خود می‌خواهد و به تمامی کشورها نیز توصیه می‌کند که هم‌چنان به موسسات مالی خود بگویند که در تعامل و داد و ستد با افراد حقیقی و حقوقی در ایران آن گونه که در توصیه شماره 19 کارگروه اقدام مالی آمده است، توجه کافی داشته باشند. لابی صهیونیستی آیپک نیز در واکنش به باقی ماندن ایران در فهرست سیاه «کارگروه اقدام مالی»، در بیانیه‌ای از دولت آمریکا خواسته هشدار به بانک‌های بین‌المللی درباره خطرات تجارت با ایران را ادامه بدهد. به گزارش فارس، در این بیانیه آمده است: «حتی اگر تصور شود که ایران پشتیبانی مالی از این سازمان‌ها را متوقف کند، تعهد ایران به کارگروه اقدام مالی کماکان یک وعده است. نتیجه این می‌شود که کارگروه اقدام مالی اقدامات تقابلی علیه ایران را در ازای وعده‌ای معیوب از اصلی‌ترین کشور حامی تروریسم کنار گذاشته است.»

 

تحریم‌های غیرهسته‌ای را از یاد نبریم

بسیاری از مخالفان برجام و توافق هسته‌ای که امروز هر مشکلی در کشور از جهیزیه دختران دم‌بخت تا بیکاری را به برجام ربط می‌دهند، گویا فراموش کرده‌اند که برجام قرار بود تحریم‌های هسته‌ای را رفع کند. در حالی که ایران به بهانه واهی از جمله حمایت از تروریسم و نقض حقوق بشر تحت تحریم‌های دیگری نیز بوده که اساسا ربطی به توافق هسته‌ای نداشته و ندارد. معاون موقت وزارت خزانه‌داری آمریکا در همین رابطه، با تکرار اداعاها علیه کشورمان مبنی بر حمایت ایران از گروه‌هایی شامل حزب‌الله که واشنگتن آن‌ها را تروریست می‌خواند و تامین مالی حوثی‌ها در یمن و بشار اسد، رییس‌جمهور سوریه گفت: «تحریم‌های غیرهسته‌ای علیه ایران هم‌چنان به وقت خود باقی است.» او هدف از وضع و اعمال تحریم‌های غیرهسته‌ای را فشار برای تغییر سیاست‌های ایران در منطقه، برنامه موشکی بالستیک و حقوق بشر عنوان می‌کند. به نظرسفرهای پیاپی محمدجواد ظریف را در چنین بستری باید تفسیر کرد. او می‌کوشد تا در گفت‌وگوی رو در رو و چهره به چهره با مقامات اروپایی اعتماد خدشه برداشته غربی ها به بازار ایران را ترمیم کند؛ امری که به نظر نیازمند گذشت زمان و راست‌آزمایی اظهارات و وعده‌های ظریف به محک زمان است.

 

باکس

قرارداد بویینگ نشان داد راه تجارت با ایران باز است

به گزارش ایسنا، لسلی ته‌سو، مشاور ارشد حوزه ایران در دایره امور خاورنزدیک وزارت امور خارجه آمریکا در گفت‌وگو با رادیو اروپای آزاد با اشاره به توافق هفته گذشته میان ایران و شرکت هواپیماسازی بویینگ آمریکا، گفت: «این قرارداد نشان می‌دهد با وجود نگرانی شرکت‌های بین‌المللی نسبت به وجود تحریم‌های باقیمانده واشنگتن علیه تهران، امکان تجارت با ایران پس از برداشته شدن تحریم‌ها وجود دارد.» شرکت آمریکایی بویینگ روز سه‌شنبه در بیانیه‌ای از معامله با ایران برای فروش 80 فروند هواپیما در چارچوب توافق هسته‌ای ایران و گروه 1+5 خبر داد. درصورت انجام این قرارداد، این بزرگ‌ترین معامله تجاری میان ایران و آمریکا پس از انقلاب اسلامی در سال 1979 (میلادی) خواهد بود.

این مقام وزارت امور خارجه آمریکا در ادامه این گفت‌وگو تصریح کرد: «ما می‌دانیم که تحریم‌های ما می‌توانند پیچیده باشند و فکر می‌کنم خیلی از شرکت‌ها و بازرگانان در این خصوص نگران هستند اما همان‌طور که این قرارداد (با بویینگ) نشان می‌دهد؛ حتی (تجارت با ایران) می‌تواند برای یک شرکت آمریکایی هم اتفاق بیفتد.» ته‌سو هم‌چنین با اشاره به این که شرکت بویینگ تاکنون در راستای این توافق به طور مداوم با دولت آمریکا در تماس بوده و در آینده نیز با اجرایی شدن قرارداد خود، به این تماس و مشاوره‌اش با دولت ادامه خواهد داد، تاکید کرد: «از آن‌جایی که توافق هسته‌ای به تازگی در ماه ژانویه اجرایی و تحریم‌ها لغو شد، ما هنوز در حال بررسی این هستیم که چه تغییراتی در روابط با ایران ایجاد شده است.» مشاور ارشد ایران در وزارت امور خارجه آمریکا افزود: «ما از سال ۱۹۷۹ با ایران رابطه‌ای نداشتیم و این مدت زمانی طولانی برای نبود رابطه با کشوری دیگر است اما قرار نیست دشمنان تا ابد با یکدیگر دشمن بمانند. ما می‌دانیم که شاید برخی در ایران با این حرف موافق نباشند.»