همکاری‌های ایران و آمربکا مسبوق به سابقه است

دفاع وزیر خارجه آمریکا از نقش ایران در عراق

هادی آذری - از مدت‌ها پیش همان کشورهایی که به‌صورت علنی و پنهانی به تروریست‌ها در منطقه کمک می‌کنند، برای سرپوش گذاشتن بر ناکامی‌های خود در عراق، یمن، بحرین و از همه مهمتر سوریه، انگشت اتهام را به سوی ایران گرفته‌اند.

  1. ۵ ماه،۱ هفته قبل
  2. ۰
دفاع وزیر خارجه آمریکا از نقش ایران در عراق
نوآوران -

کشورهایی چون عربستان سعودی در حالی ایران را به مداخله در امور کشورهای منطقه متهم می‌کنند که خود ید طولایی در حمایت از دولت‌هایی دارند که از هیچ تلاشی برای سرکوب جنبش‌های مدنی کشورهای متبوع خود فروگذار نیستند. این مساله نیز بر هیچ کس پوشیده نیست که عربستان سعودی از مدت‌ها پیش چه به لحاظ ایدئولوژیک و چه به لحاظ مادی، خاستگاه اندیشه های افراطی از جمله وهابی‌گری است که از دل آن القاعده و داعش سربرمی‌آورد. عربستان در حالی دستگاه پروپاگاندای خود علیه ایران را بسیج کرده است که بنا به اعتراف شخص حیدرالعبادی، نخست وزیر قانونی عراق، حضور ایران در این کشور به درخواست عراق و با هدف کمک مستشاری بوده است. از دیگر سو، حضور مستشاری ایران در کشورهایی چون عراق و سوریه نه با هدف سرکوب اعتراضات و جنبش‌های مردمی بلکه برای مبارزه با تروریسمی بوده است که هر روز در همان کشورهای حامی تروریسم قربانی می‌گیرد. حمله انتحاری روز گذشته در فرودگاه استانبول که ده‌ها نفر را به کام مرگ کشاند، تنها مشتی است، نمونه خروار از حملات انتحاری و تروریستی که منطقه را به میدان جنگی بی‌امان بدل ساخته است.

هرچند شاید در کوتاه مدت، سازوبرگ تبلیغاتی و پروپاگاندای سیاسی برخی کشورهای منطقه بتواند بر حقایق سرپوش بگذارد اما حقیقت هیچ‌گاه پشت ابر نخواهند ماند. صحبت‌های روز گذشته جان کری، وزیر امورخارجه آمریکا که دارای بیشترین و عمیق‌ترین اختلاف‌نظرهای سیاسی و ایدئولوژیک با ایران است، به نظر حجت را بر کشورهای منطقه تمام می‌کند. جان کری که در جشنواره آسپن سخن می‌گفت، لب به تمجید از ایران گشود و به نقش مفید ایران در مبارزه با داعش اقرار کرد. به گزارش ایسنا، وزیر امورخارجه آمریکا در این رابطه خاطر نشان کرد: « همه می‌دانند که ما با ایران چالش داریم و برای حل این چالش‌ها تلاش می‌کنیم اما باید بگویم که ایران به طور مشخص مفید بوده است. آن‌ها آشکارا روی مقابله با داعش تمرکز کرده‌اند، بنابراین ما منافع مشترکی داریم». این دیپلمات ارشد آمریکایی تاکید کرد که وی و همتایان ایرانی‌اش، اکنون راحت‌تر می‌توانند بحران‌های جهانی را حل کنند و به‌طور مستقیم ارتباط داشته باشند. برت مک گرک، نماینده ویژه آمریکا در ائتلاف موسوم به مبارزه با داعش نیز در اظهارنظری مشابه، نقش شبه نظامیان شیعه تحت حمایت ایران را در مبارزه با داعش بسیار مفید ارزیابی کرد. این صحبت‌ها از سوی دو مقام عالی‌رتبه آمریکایی احتمالا پیامی به دیگر کشورهای جهان از جمله اتحادیه اروپا و کشورهای منطقه است که تحت تاثیر جوسازی‌های کشوری چون عربستان در نقش ایران در عراق دچار اشتباه نشوند. دیدار چند روز گذشته ایرج دانایی‌فر، سفیر کشورمان در عراق با حیدرالعبادی را نیز باید در همین رابطه تفسیر کرد. این دیدار به نظر این پیام را به جهان مخابره می‌کند که حضور مستشاری ایران در عراق با هماهنگی دولت این کشور بوده و نباید آن را به معنای مداخله تعبیر کرد. بدون شک هم زمان شدن این اظهارات کری با نهایی‌شدن قرارداد خرید هواپیماهای مسافری از بوئینگ نیز اتفاقی نیست. طرف آمریکایی به‌نظر قراردادهای اقتصادی را به ضامنی برای اجرای برجام و مستمسکی برای راضی نگه‌داشتن جمهوری‌خواهانی کند که در سنگ‌اندازی در مسیر اجرای برجام دست کمی از دلواپسان وطنی ندارند. در همین رابطه، جان کری عنوان کرده بود که ممانعت از رقابت بوئینگ با ایرباس برای فروش هواپیما به ایران به کارگران آمریکایی لطمه می‌زند. این مساله نشان از آن دارد که شاید آمریکایی ‌ها عطای رابطه سیاسی و دیپلماتیک با ایران به لقای‌اش بخشیده باشند اما از برجام رابطه اقتصادی با ایران را می‌خواهند.

عراق محل اختلاف آمریکا و عربستان است

قاسم محبعلی، مدیر کل پیشین بخش خاورمیانه وزارت امور خارجه، در گفتگو با «نوآوران» با اشاره به این که ایالات متحده پیشتر در افغانستان در زمان طالبان، در عراق در زمان سقوط صدام و هم‌چنین در قضیه بوسنی از همکاری ایران بهره برده است، می‌گوید: «ایران و آمریکا به دلیل منافع مشترک در عراق، با هم همکاری‌هایی داشته‌اند که بخشی از این همکاری‌ها نانوشته و بخشی نیز  با اطلاع و هماهنگی است. اما این که الان به شکلی علنی به آن اذعان می‌کنند، به این علت است که بعد از برجام شرایط تغییر کرده است». از نظر این کارشناس مسائل سیاست خارجی، یکی از دلایلی که آمریکایی‌ها تا پیش از این صراحتا به نقش ایران در مبارزه با تروریسم اشاره نمی‌کردند این بود که ایران و  آمریکا تا پیش از توافق هسته‌ای هیچ‌گاه با هم به‌صورت رو در رو گفت‌وگو نکرده بودند». او در همین رابطه می‌گوید: «بعد از برجام شاهد آن هستیم که روابط ایران و آمریکا تفاوت پیدا کرده است که از آن جمله می‌توان به توافق بزرگ بر سر خرید هواپیما از بوئینگ اشاره کرد». وی با اشاره  به این که کشورها بر اساس منافع‌شان عمل می‌کنند، مسئله عراق با دیگر کشورهای منطقه متفاوت دانسته و خاطرنشان می‌کند: «ایران و آمریکا نیز در عراق احتمالا در حفظ وضعیت موجود و حکومت مرکزی عراق، منافع مشترکی دارند که در مورد دیگر کشورهای منطقه صدق نمی‌کند».

این تحلیل‌گر مسائل منطقه با اشاره به این که اظهارات کری در شرایطی که ایران از سوی کشورهایی چون عربستان به مداخله در این کشور متهم می‌شود، می‌‌تواند حاوی پیام مشخصی برای کشورهای منطقه باشد، می‌گوید: «سعودی‌ها از همان ابتدای سقوط صدام، نگران گسترش نفوذ ایران در عراق بودند و شاید همین مسئله یکی از دلایلی بود که باعث شد اختلافات و تنش‌ها میان ایران و عربستان بار دیگر اوج بگیرد». محبعلی با اشاره به این که در عراق بعد از سقوط صدام یک دولت با گرایش شیعی روی کار آمد که طبیعتاً نزدیک به ایران بود، خاطرنشان می‌کند: «این مساله نقطه اختلاف آمریکا و عربستان هم بوده است.» مدیر کل پیشین بخش خاورمیانه وزارت امور خارجه با تاکید بر این که مساله عراق را باید متفاوت از دیگر کشورهای منطقه در نظر گرفت، بر این باور است که اظهارات اخیر وزیر امورخارجه را نمی‌توان به معنای پذیرش سیاست‌های منطقه‌ای ایران از سوی آمریکا دانست. وی با اشاره به این که علاوه بر برجام مسائل متعددی میان ایران و آمریکا وجود دارد، می‌گوید: «بخشی از برجام به مسائل سیاسی و امنیتی مربوط می‌شود و برخی از آن نیز به مبادلات بانکی و تحریم‌های اقتصادی دیگری که علیه ایران وضع شده بود. از لحاظ سیاسی، این که آمریکایی‌ها نگاه مثبتی در عراق به ایران دارند می‌تواند قابل‌توجه باشد ولی این دو کشور بر سر مسائل دیگر از جمله سوریه اختلاف‌نظرهای عمیقی دارند.» این کارشناس سیاست خارجی در پایان با اشاره به این که اظهارات کری را نمی‌توان اتفاق مهمی در رابطه میان ایران و آمریکا دانست، می‌گوید: «اتفاق مهم، برجام بود و این اظهارات تحت‌تاثیر برجام صورت می‌گیرد. اتفاق مهم دیگری را اگر در این رابطه بتوان متصور شد، رابطه ایران و آمریکا است.»

اعتراف آمریکا به نقش ایران در عراق پیامد برجام است

نوذر شفیعی – عضو سابق کمیسیون امنیت ملی و استاد دانشگاه:نخست این که آمریکایی‌ها دو دهه پیش به این نتیجه رسیدند که بین ایران و برخی از کشورهای عربی تفاوت وجود دارد. در تعریف‌هایی که آمریکایی‌ها ارائه می‌کردند، ایران و مسلمانان شیعه را افرادی متمدن، معقول‌ و میانه‌رو قلمداد می‌کردند. برعکس در تفکرات آمریکایی‌ها، وهابیت یک جریان رادیکال محسوب می‌شود که فقط از آن می‌شود به‌عنوان یک تاکتیک استفاده کرد و نمی‌تواند حکم یک شریک استراتژیک را داشته باشد. این برداشت‌ها وجود داشت تا این که حوادثی مانند 11 سپتامبر و حمله اخیر در اورلاندو که به کشته شدن چندین آمریکایی انجامید، این نظریه را تقویت کرد. این مسائل دست به دست هم داد تا نگرش آمریکایی‌ها نسبت به تهدیدات تکفیری و وهابی افزایش پیدا کند. البته این به معنای قطع رابطه با کشورهایی چون عربستان نیست بلکه فعلا ایالات متحده یک اقدامات ضدتکفیری و تهاجماتی را علیه آن‌ها در پیش گرفته است. در مجموع از آن‌جا که آن‌چه ایران در عراق انجام می‌دهد در چارچوب منافع موازی ایالات متحده است، لذا به این دلیل از نقش موثر ایران در عراق تقدیر کرده است. علاوه بر این، ایران در چارچوب حقوق بین‌الملل رفتار می‌کند. در چارچوب حقوق بین‌الملل آمده است که هر دولت ضعیفی در صورتی که نتواند مسائل داخلی خودش را حل و فصل کند می‌تواند از کشورهای دیگر کمک بگیرد. ایران هم در سوریه و هم در عراق بر طبق حقوق بین‌الملل عمل می‌کند. منتهی سعودی‌ها و آمریکایی‌ها نمی‌خواهند این جایگاه را برای ایران بپذیرند. در واقع آن‌ها این رفتار ایران را منتج به توسعه نفوذ ایران می‌بینند که مزاج آن‌ها خوش نمی‌آید. به هر حال، اگر هم آمریکایی‌ها تا حدی به این نقش و جایگاه ایران در عراق معترف شده‌اند، از پیامدها و نتایج برجام است. در واقع این اظهارات را باید بخشی از فرایند رابطه ایران و آمریکا در چارچوب برجام دید.