مسعود گودرزی در گفت‌وگو با «نوآوران»:

حمایت آمریکایی‌ها از حد حرف فراتر نمی‌‌رود

هادی آذری: روز جمعه بود که بان کی مون، دبیر کل سازمان ملل و آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، در اظهاراتی مشابه و هم‌زمان ایران را به نقض برجام متهم کردند. بان کی مون مدعی شد که آزمایش‌های موشکی ایران مخالف روح برجام است و آنگلا مرکل نیز از تلاش ایران برای دست‌یابی به فناوری‌های حساس هسته‌ای سخن گفت. مساله‌ای که می‌تواند با تبعاتی برای روند اجرای برجام نیز همراه باشد. بااین‌حال جان کربی، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، روز گذشته صراحتا اعلام کرد که ایران برجام را نقض نکرده است.

  1. ۵ ماه قبل
  2. ۰
گودرزی
نوآوران -

از دیگر سو، به نظر می‌رسد که آمریکایی‌ها نیز نسبت به مقوله برجام چندان یکدست نباشند. درحالی‌که جمهوری‌خواهان در تلاش برای تصویب قانونی برای منع فروش هواپیماهای بوئینگ به ایران هستند، دولت اوباما اعلام کرده است که هرگونه قانونی که مخالف روح برجام باشد را وتو خواهد کرد. هم‌زمان معاون کل سازمان توسعه تجارت ایران از چراغ سبز آمریکا و اروپا برای عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی (WTO) خبر داده است. مساله‌ای که بدون شک می‌تواند تردیدها و شبهات شرکت‌های غربی برای معامله با ایران را تا حد زیادی از میان بردارد و گامی بزرگ در جهت اجرایی شدن برجام باشد. در چنین شرایطی، اظهارات دبیر کل سازمان ملل و صدراعظم آلمان می‌تواند این مساله را با تردیدهای جدی مواجه کند. در همین رابطه مسعود گودرزی، عضو کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با «نوآوران» بر این باور است که باوجود حمایت‌های طرف آمریکایی، آمریکایی‌ها باید در جهت فراهم کردن فضای ذهنی به‌منظور رفع تردیدهای در مسیر حضور بانک‌ها و شرکت‌های غربی در بازار ایران، مسئولانه‌تر رفتار کنند.

 

در روزهای گذشته اظهاراتی از سوی آقای بان کی مون و آنگلا مرکل مبنی بر این‌که ایران برجام را نقض کرده است، مطرح شد. به نظر شما، در شرایط کنونی این اظهارات با چه هدفی صورت می‌گیرد؟

به هر صورت ادعاهایی پیرامون نقض برجام مطرح شده است اما بر اساس توافقی که صورت گرفته باید مشخص شود که این نقض در کجا صورت گرفته است. درواقع این مساله مصداق دست پیش گرفتن برای پس نیفتادن است. ادعای نقض برجام از سوی طرف خارجی مطرح شده و خودشان نیز باید آن را اثبات کنند. تا جایی که به جمهوری اسلامی ایران مربوط است، ما به تعهدات خود پایبند بوده‌ایم. سفرهای آقای ظریف که باهم هدف مهیاکردن بستر اجرای هر چه‌بهتر و گسترده‌تر برجام صورت می‌گیرد نیز خود موید این امر است. اخیرا کنگره آمریکا نیز به دنبال تصویب قانونی است که آنچه در مورد آن توافق صورت گرفته را غیرقانونی اعلام کند؛ بنابراین اگر نقضی هم صورت بگیرد از طرف آمریکایی صورت می‌گیرد و نه از سوی ما.

 

به‌رغم اعتراضات ایران به این‌که آمریکا به‌طور تمام و کمال به تعهدات خود برای اجرایی شدن برجام عمل نمی‌کند، آمریکایی‌ها تاکید دارند که تعهدات خود در قبال برجام را انجام داده‌اند. نظر شما در این رابطه چیست؟

مساله بر سر این است که طرف آمریکایی به مسئولیت خود در قبال فراهم کردن بستر برای اجرایی شدن برجام عمل نمی‌کند. بانک‌ها حتی اگر دولتی هم نباشند، هنوز از دولت آمریکا هراس دارند. اگر قرار باشد برجام به معنای واقعی به اجرا درآید، باید بستری آزاد فراهم شود که فارغ از تهدید و محدودیت‌، شرکت‌ها و بانک‌های خارجی بتوانند برای سرمایه‌گذاری و تجارت به بازار ایران وارد شوند. به‌عبارت‌دیگر شاید آمریکا در کلام مخالفتی با این مساله نداشته باشد، لیکن ایجاد محدودیت، ایجاد شبهه و ترس انگیزه بانک‌ها و شرکت‌ها را برای ورود به بازار ایران در فضای پسابرجام کاهش می‌دهد.

 

به نظر شما اظهارات آقای بان کی مون می‌تواند بر روند اجرای برجام تاثیرگذار باشد؟

صحبت‌های آقای بان کی مون به‌عنوان دبیر کل سازمان ملل در خصوص کشوری مطرح شده است که به‌رغم انتقادات داخلی وفاداری خود به تعهداتش را به گواه سازمان‌های بین‌المللی ازجمله آژانس انرژی اتمی اثبات کرده است؛ بنابراین اظهارات دبیر کل سازمان ملل می‌تواند نشان از بحث دیگری داشته باشد. شاید آقای بان کی مون به‌جای این‌که حرف جامعه ملل را بزند، تحت فشار برخی قدرت‌ها مجبور به اتخاذ چنین موضعی شده باشد و این مساله تبعات خوبی نه برای مسئولیت حقوقی آقای بان کی مون و نه برای جایگاه سازمان ملل دارد. این‌که سازمان ملل بخواهد تحت‌فشار برخی قدرت‌ها، در مورد امور بین‌المللی مواضعی نسنجیده و جانب‌دارانه اتخاذ کند، اعتبار این سازمان را در نزد افکار عمومی خدشه‌دار می‌کند.

 

آیا امکان دارد که این اظهارات به تحریک کشورهایی چون عربستان صورت گرفته باشد که مدتی پیش نیز با تهدید به قطع کمک مالی خود سازمان ملل را وارد کرد تا اسم این کشور را از فهرست کشورهای ناقض حقوق کودکان خارج کند؟

به‌هرحال، کشورهایی هستند که با رفتارهای خود نشان می‌دهند، از حل‌وفصل مساله‌ای که برای جمهوری اسلامی به یک چالش و معضل بدل شده بود، رضایت ندارند. کشورهایی مانند عربستان نسبت به بازی برد-برد برجام و حل‌وفصل مسالمت‌آمیز مناقشه هسته‌ای، واکنش مثبتی نداشتند و سعی می‌کنند به انحاء مختلف در این روند اخلال ایجاد کنند.

 

آیا فکر نمی‌کنید ایران برخلاف کشورهایی چون عربستان نتوانسته لابی خود در سازمان ملل را قوی کند؟

بحث لابی‌گری نه‌تنها در سیاست خارجی بلکه در تمامی حوزه‌ها، اقدام مثبتی است و ما در این زمینه از ظرفیت‌های خوبی نیز برخورداریم و با اتکا به همین ظرفیت‌ها می‌توانیم لابی خود را در مجامع و محافل بین‌المللی تقویت کنیم. به‌عنوان‌مثال، ما نشان داده‌ایم که در برخی کشورها بدون نیاز به دستگاه دولتی و با اتکا به لابی مردمی می‌توانیم اقدامات مثبت و سازنده‌ای را به‌پیش ببریم. البته شاید سازمان ملل در بحث لابی‌گری تا حدی استثنا باشد. به‌عبارت‌دیگر، به خاطر ساختار تصمیم‌گیری و وابستگی به کمک‌های مادی و مالی شاید تأثیرگذاری برخی کشورها در آن بیشتر باشد.

 

به‌رغم اظهارات بان کی مون و آنگلا مرکل، جان کربی امکان نقش برجام از سوی ایران را رد کرده است. آیا این مساله می‌تواند نشان از عزم دولت اوباما برای اجرایی شدن برجام و بهبود روابط واشنگتون-تهران باشد؟

به نظر ما از آن دوره‌ای که بخواهیم در مورد برجام شعار بدهیم، فاصله گرفته‌ایم. امروز ما منتظر اقدامات عملی هستیم. به هر صورت و علی‌رغم تلاش‌های دولت اوباما، آنچه را که برای اجرایی شدن برجام نیاز بوده تاکنون محقق نشده است. شاید آمریکایی‌ها به زبان مانع ورود بانک‌ها و شرکت‌ها به ایران نباشند ولی ترس و فشار موجود باعث شده تا بخش خصوصی رغبتی برای ورود به بازار ایران نداشته باشد. آمریکایی‌ها باید نسبت به فضای ذهنی که مانع شده تا سایر بازیگران به پروژه پسابرجام ورود نکنند، مسئولانه‌تر برخورد کنند. به‌عنوان‌مثال تلاش کنگره برای متوقف کردن قرارداد ایران با شرکت بوئینگ برای خرید هواپیماهای مسافری، تردیدهایی را برای دیگر شرکت‌ها و بانک‌ها برای تجارت با ایران ایجاد می‌کند. این مساله‌ای است که دولت آمریکا باید مسئولانه‌تر در قبال آن رفتار کند.

نوشتارهای مرتبط

تازه های دیپلماسی