عباس عراقچی، عضو ارشد تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای خبر داد:

برخی خطوط قرمز با هماهنگی رهبری جابه‌جا شد

یک سال از توافق هسته‌ای و حدود شش ماه از اجرایی شدن توافق موسوم به برجام می‌گذرد؛ رخدادی که کشور را در عرصه سیاست با دوگانه برجامیان و نابرجامیان مواجه کرد، اما انتقادات به این توافق هرچند با شدتی کمتر نسبت به قبل هم‌چنان ادامه دارد.

  1. ۴ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۰
برخی خطوط قرمز با هماهنگی رهبری جابه‌جا شد
نوآوران -

عده‌ای از این گلایه می‌کنند که کشور درنتیجه بدعهدی طرف مقابل، نه‌تنها از تبعات و پیامدهای برجام بهره‌مند نشده بلکه عملا برخی اختیارات و دستاوردهای خود در حوزه انرژی هسته‌ای را دودستی تقدیم طرف غربی کرده است. در مقابل، اردوگاه برجامیان، هرچند برخی از این انتقادات در خصوص نقض عهد غربی‌ها و منتفع نشدن کامل کشور از پیامدهای برجام را وارد می‌دانند، بااین‌حال به جای نیمه‌خالی، نیمه پر لیوانی را می‌بینند که بدون برجام، آن هم بی‌شک امروز تهی شده بود. از دیگر سو، برجامیان منتقدین برجام را به این متهم می‌کنند که آن‌ها از برجام توقعاتی فراتر از توان و ماهیت برجام دارند. به گفته بسیاری از کارشناسان، عدم اتصال ایران به شبکه مالی و بانکی جهان نه درنتیجه تحریم‌های ناشی از مناقشه هسته ای  بلکه بیشتر به‌خاطر تحریم‌های دیگری است که آمریکا یک‌جانبه علیه ایران اعمال می‌کند. در همین رابطه، پنج روز پس از سالگرد توافق هسته‌ای و در روزی که ظریف در صحن غیرعلنی مجلس درباره تحولات اخیر ترکیه به نمایندگان مجلس گزارش داد، عباس عراقچی، رییس ستاد پیگیری اجرای برجام، در یک نشست خبری میزبان خبرنگاران بود تا به سوالات و ابهامات اصحاب رسانه پاسخ گوید.

نباید مذاکرات را به رفع تحریم‌ها منحصر کنیم

عراقچی در ابتدای سخنان با بیان این‌که رفع تحریم‌ها برای ما مهم بود اما نباید مذاکرات هسته‌ای را منحصر به رفع تحریم‌ها کنیم، گفت: «درست است که با بدعهدی‌ها و بدقولی‌ها و درست اجرای نشدن مواجه بوده‌ایم اما خواسته ما از مذاکرات فقط رفع تحریم‌ها نبود». به گزارش ایسنا، وی خواسته اصلی طرف ایرانی از 12 سال تحمل تحریم، تهدید و فشار را همان شعار انرژی هسته‌ای حق مسلم ما دانست و گفت:‌«مردم در این مدت طولانی به دنبال تثبیت یک حق بودند، نه اینکه انرژی هسته‌ای ایجاد باید گردد.» معاون وزیر امور خارجه با اشاره به محقق شدن این خواست و این‌که 6 قدرت بزرگ دنیا و تمامی کشورها و جامعه بین‌الملل و در راس آن‌ها شورای عالی امنیت سازمان ملل متحد، حق ما را برای داشتن یک برنامه و صنعت صلح‌آمیز هسته‌ای با همه ابعاد و قسمت‌های حساس آن به‌خصوص غنی‌سازی و آب سنگین به رسمیت شناخته‌اند، خاطرنشان کرد: «بدون اینکه غنی‌سازی ما یک روز تعطیل شود، بدون این‌که آب سنگین ما کنار گذشته شود، بر آن صحه گذاشتند و شورای امنیت با صدور قطعنامه‌ای همه آن‌ها را شناسایی کرد، همان شورای امنیتی که 6 قطعنامه فصل هفتی قبل از آن داده و برنامه هسته‌ای ما را یک برنامه ممنوعه اعلام کرده بود.» معاون وزیر امور خارجه در ادامه سخنان خود افزود: «غنی‌سازی ما به‌عنوان دکور پذیرفته نشده و چشم‌انداز و آینده صنعت هسته‌ای ایران طی برنامه‌ای 15 ساله و روشن به آژانس ارائه و الان یک امر تثبیت شده است که ایران، یک صنعت هسته‌ای خواهد داشت که همه ابعاد و زوایای چرخه سوخت مورداحترام دنیاست و تحریم‌هایی را که به این خاطر گذاشته بودند، برمی‌دارد».

پاسخ به سوءتفاهم درباره تحریم‌ها

وی درباره این سوءتفاهم که در اثر برجام فقط تحریم‌های مرتبط با هسته‌ای برداشته شده و بقیه تحریم‌ها باقی است، گفت: «این ادعایی جدیدی نیست، از اول که مذاکرات را شروع کردیم بنا بوده است که فقط تحریم‌های مرتبط با هسته‌ای بحث شود و بارها در مصاحبه‌ها نیز گفته‌ام». وی اضافه کرد: «مرتب در همه‌جا به ما ایراد می‌گرفتند که شما گفته‌اید همه تحریم‌ها برداشته می‌شود و ما هم جواب می‌دادیم که در موضوعات غیرهسته‌ای نه اجازه مذاکره داریم و نه طالب مذاکره هستیم. بنابراین درباره تحریم‌های غیرهسته‌ای اگر روزی نظام صلاح بداند، باید بررسی شود و الان بنای آن را نداریم و این موضع همیشگی ما بوده است». معاون وزیر امور خارجه در مورد عمل طرف غربی به تعهدات‌شان نیز با اشاره به این‌که تحریم‌های که طبق برجام قرار بوده رفع شود، لغو شده است، گفت: «البته این به معنای آن نیست که تحریم‌ها کاملا در صحنه عمل برداشته شده و باید برای این دو تفکیک قائل شویم. بنابراین آنکه من می‌گویم آن‌ها به تعهداتشان عمل کردند تعهدات روی کاغذ است. همان که رهبری با همین تعبیر اشاره کردند که تحریم‌ها روی کاغذ برداشته است.» رییس ستاد پیگیری اجرای برجام در خصوص عدم رفع کامل تحریم‌ها این‌طور توضیح داد: «یک مقدار ناشی از شرایط و زمان‌بر بودن آن است و یک مقدار زیادی هم به خاطر بدعهدی‌ها و شیطنت‌هایی است که آن‌ها در صحنه عمل به طرق دیگری نشان دادند.»

روند معقول و سرعت نسبتا خود گشایش‌های اقتصادی

رئیس ستاد پیگیری اجرای برجام در ادامه با اشاره به این‌که تحریم‌هایی که برداشته شده هنوز آثار خود در عمل را نشان نداده است، گفت: «این کاملا درست است اما به این معنی نیست که هیچ گشایشی در عرصه اقتصادی کشور صورت نگرفته است». وی به گزارشی که به کمیسیون امنیت ملی مجلس ارائه شده، اشاره کرد و گفت: «در گزارشی که به مجلس ارایه شد به‌صورت ریز و مشروح در خصوص دستاوردهای برجام صحبت شده است. به گشایش‌هایی که صورت گرفته و گشایش‌هایی که صورت نگرفته؛ موانعی که وجود دارد و جاهایی که مشکلات حل شده و یا نشده به‌صورت دقیق اشاره‌شده است».

آثار برجام در چهار حوزه

رییس ستاد پیگیری اجرای برجام با اشاره به این‌که آثار تحریم در چهار حوزه مالی، بانکی و بیمه، نفت، گاز و پتروشیمی، حمل‌ونقل و صنعت و تجارت قابل‌پیگیری است، گفت: «در حوزه انرژی، حمل‌ونقل و صنعت و تجارت شرایط تقریبا به حالت عادی برگشته اما در حوزه مالی و بانکی مشکلات جدی داریم البته گشایش‌هایی نیز وجود داشته است». عراقچی با بیان اینکه فروش نفت به حالت سابق خود برمی‌گردد، اظهار داشت: «کسی توقع ندارد یک‌شبه کاهش یک و نیم میلیون بشکه‌ای را جبران کنیم چراکه بازارها ازدست‌رفته و قراردادهای جدید زمان‌بر است. ما در عرض 6 ماه به دو میلیون بشکه برگشتیم درحالی‌که قبل از اعمال تحریم‌ها میزان فروش نفت، دو و نیم میلیون بشکه بود و ظرف ماه‌های آینده 500 هزار بشکه نیز جبران می‌شود». وی با اشاره به گشایش‌های ایجادشده در فروش میعانات گازی و صادرات پتروشیمی اظهار داشت: «صادرات پتروشیمی طی این مدت 35 درصد رشد یافته است و در حوزه نفتی مشکلات جدی وجود ندارد به‌طوری‌که وزارت نفت به منابع خود دسترسی دارد». رئیس ستاد پیگیری اجرای برجام با بیان این‌که طی این مدت، پنج میلیارد دلار از امارات و دو میلیارد یورو از چین دریافت کرده‌ایم، ادامه داد: «در مورد بیمه کشتی‌ها و نفت‌کش‌ها نیز مشکلات حل شده و هیچ مشکلی وجود ندارد و اگر مشکلی وجود دارد مربوط به یک حساب بانکی یا کشور خاص است و مشکل برجام نیست». عراقچی با بیان اینکه در بحث حمل‌ونقل و بیمه کشتی‌ها مشکلات برطرف شده است، اظهار داشت: «رفت‌وآمدها در مسیرهای جدید انجام می‌شود و کشتی‌های خارجی نیز رفت‌وآمدهای خود را آغاز کرده‌اند».

عراقچی با اشاره به گشایش‌های صورت گرفته در حوزه مالی و بانکی، گفت: «معضل اصلی عدم ورود بانک‌های بزرگ بین‌المللی برقرار است و بانک‌های بزرگ وارد کار بانکی با ایران نشده‌اند». وی علت اصلی این اتفاق را شرایط بیرون برجام ذکر کرد و اظهار داشت: «فضای لازم و اعتماد بخشی ایجاد نشده است که ناشی از فضای بیرون برجام است. آمریکایی‌ها کمال سوءاستفاده را کردند و همین تلقی است که تلقی به بدعهدی و عدم حسن نیت آن‌ها می‌شود و فضای لازم را فراهم نکردند». عراقچی درعین‌حال گفت: «بانک مرکزی به منابع خود دسترسی دارد. ممکن است در انتقال پول به‌صورت خاصی مشکل وجود داشته باشد اما بانک مرکزی مدیریت منابع ارزی در خارج از کشور را در دست دارد و این‌طور نیست که منابع ارزی در خارج مسدود باشد و این منابع آزادشده است».

در زمین دشمن بازی نکنیم

رییس ستاد پیگیری اجرای برجام با اشاره به این‌که آمریکایی‌ها در اولین دور مذاکرات حتی حاضر نبودند اسم راکتور آب سنگین را بیاورند، گفت: «بحث بتن‌ریزی در راکتور اراک ترفند آمریکایی‌ها بود که ما هم در داخل گرفتارش شدیم یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای مذاکرات، تثبیت راکتور آب سنگین اراک بود». عراقچی با بیان این‌که طرف مقابل حتی متعهد به کمک برای مدرن سازی راکتور شده، افزود: «در متن توافق ژنو، آنجا که به راکتور اراک می‌رسد، نوشته‌شده آن راکتوری که آژانس می‌گوید IR40. این کجا و پابرجا ماندن راکتور اراک با ماهیت تولید آب سنگین کجا». وی در ادامه با اشاره به این‌که باید مراقب بود تا در دام ترفندهای خبری و رسانه‌ای طرف مقابل نیفتیم، ادامه داد: «اصطلاح بتن‌ریزی را آمریکایی‌ها بکار بردند تا این دستاورد ایران را بپوشانند».

حمایت از مقاومت مخدوش نمی‌شود

معاون وزیر امور خارجه با اشاره به این‌که پول‌شویی و تامین مالی تروریسم ربطی به مساله هسته‌ای ندارد، ادامه داد: «این نهاد استانداردهایی را برای کشورها تعیین می‌کند تا به مبارزه با پول‌شویی و تامین مالی تروریسم بپردازند البته ما در تعریف گروه‌های تروریستی اختلاف‌نظر داریم. بااین‌حال در مورد قسمت اعظم این گروه‌ها همچون داعش و القاعده با هم اشتراک نظر داریم و معتقدیم باید با این‌ها مقابله شود». عراقچی با بیان اینکه در رابطه با گروه‌هایی که جزو محور مقاومت هستند، اختلاف‌نظر داریم، اظهار داشت: «دولت گذشته در این خصوص دو لایحه به مجلس داده است و مجلس یک لایحه در خصوص پول‌شویی تصویب کرد که قبل از دولت جدید نهایی شد و لایحه دیگر درباره تامین منابع مالی تروریسم بود که بعد از چندین بار رفت‌وآمد بین مجلس و شورای نگهبان درنهایت تصویب و به تایید شورای نگهبان رسید. بنابراین در حال حاضر برای مبارزه با پول‌شویی و تروریسم دو قانون داریم». عراقچی با بیان اینکه در دوران تحریم کسی به FATF توجه نمی‌کرد، اظهار داشت: «مسایل مربوط به مبارزه با تروریسم و پول‌شویی بعد از برداشته شدن تحریم‌ها و آغاز کار با بانک‌های بزرگ خود را نشان داد».

ترامپ فکر نکند، قرار است مذاکره دیگری صورت گیرد

عراقچی در ادامه با بیان این‌که ما خود را به هیچ دولتی گره نزده‌ایم که نگران نقض برجام باشیم، اظهار داشت: «با یک دولت هم مذاکره نکردیم، مذاکره ما با 6 کشور بوده است». رییس ستاد پیگیری برجام خاطرنشان کرد: «برگشت‌پذیری فعالیت هسته‌ای ایران را هم با تاکید رهبر انقلاب حفظ کردیم، می‌توانیم طبق برنامه و روشی که برای طرف مقابل هم روشن است فعالیت هسته‌ای خود را به حالت سابق برگردانیم». عراقچی در ادامه افزود: «آقای ترامپ یا هر کس دیگر فکر نکند، قرار است مذاکره دیگری صورت گیرد. البته ما متعهد به تعهداتمان در برجام خواهیم بود».

جابجایی موردی خط قرمزها در مذاکرات

سید عباس عراقچی روز یکشنبه در ادامه نشست خبری با خبرنگاران افزود: «در مواردی خط قرمزها جابجا شد، یکی از آن‌ها این بود که باید همه تحریم‌ها لغو می‌شد. آمریکاییان گفتند دولت نمی‌تواند تحریم‌های مصوبه کنگره را لغو کند و اگر ما اصرار می‌کردیم به معنای عدم توافق بود. در دو سه مورد، وزیر خارجه گزارشی خدمت رهبر معظم انقلاب داد و خط قرمزها جابجا شد». عراقچی اضافه کرد: این‌طور نبود که ما سرخود خطی را رد کرده باشیم و نادیده گرفته باشیم و نظام را در مقابل عمل انجام‌شده قرار داده باشیم. ممکن است ما را کسی متهم کند که نتوانستید خوب مذاکره کنید ولی کسی نمی‌تواند ما را متهم کند سرخود کاری کرده باشیم».  معاون وزیر امور خارجه همچنین درباره پیش‌نویس گزارش دبیر کل سازمان ملل درباره برجام گفت: «این پیش‌نویس متوازن و متعادل نیست و حتی در بعضی قسمت‌ها جانب‌دارانه است». عراقچی افزود: «نمایندگی امریکا در سازمان ملل به دبیر کل فشار زیادی آورده است. ازنظر ما قسمت‌هایی که مربوط به عدم اجرای مطلوب برجام در گزارش است مثبت است اما کامل نیست. به بعضی اطلاعات ناقص و غلط که به دبیرخانه رسیده اتکای بیش‌ازاندازه شده و اتهاماتی به ایران وارد شده است».

 

نوشتارهای مرتبط

تازه های دیپلماسی