گزارش «نوآوران» از پس لرزه های پرداخت غرامت 400 میلیون دلاری دولت آمریکا به ایران

ایران، جمهوریخواهان را به جان اوباما انداخت

در دیماه سال گذشته بود که عباس جعفری دولت آبادی، دادستان تهران در راستای مصوبات شورای عالی امنیت ملی ایران و مصالح کلی نظام از آزادی چهار زندانی ایرانی دو تابعیتی ظرف در چارچوب مبادله زندانیان خبر داد.

  1. ۳ ماه،۴ هفته قبل
  2. ۰
ایران، جمهوریخواهان را به جان اوباما انداخت
نوآوران -

هرچند دادستان تهران اشارهای به نام آزادشدگان نکرده بود اما ساعتی بعد خبرگزاریها به نقل از یک «منبع آگاه» نوشتند که جیسون رضاییان، امیر حکمتی، سعید عابدینی و نصرتالله خسروی رودسری، چهار شهروند آمریکاییِ ایرانیتبار هستند که آزاد شدهاند. آزادی این چهار زندانی که همزمان با اجرایی شدن برجام صورت گرفت، هرچند در آن زمان بهعنوان اقدامی در جهت اعتمادسازی میان دو کشور تعبیر شد، حال به چالشی جدید برای دولت اوباما تبدیل شده است. در همین رابطه رسانههای آمریکایی مدعی شدند که دولت آمریکا برای آزاد کردن 4 زندانی که در ایران به سر میبردند، ژانویه سال جاری میلادی (مقارن با دی 94) مبلغ 400 میلیون دلار پول به ایران پرداخت کرد تا تهران با آزادی این 4 زندانی موافقت کند. مقامات آمریکایی پس از انتشار این خبر این ادعا را بهطور قوی رد و تاکید کردند که واشنگتن این پول را بهعنوان باج به ایران پرداخت نکرده است. دولت آمریکا همچنین اعلام کرده است که این پول متعلق به ایرانیها بوده و برای حل یک مناقشه قدیمی میان دو کشور پرداخت شده است که در آن ایران در دادگاه لاهه علیه واشنگتن شکایت کرده بود. جالب آنکه حسین جابری انصاری، سخنگوی وقت وزارت امور خارجه، در بهمنماه سال گذشته، منکر هرگونه ارتباط میان تبادل زندانیان بین دو کشور ارتباطی با آزاد شدن موجودی حساب مسدود شده ایران در آمریکا شده بود.

           دود قرارداد 37 ساله در چشم اوباما

البته بحث برای آزادسازی زندانیان دو تابعیتی به مدتها پیش از حصول توافق هستهای برمیگردد. سنای آمریکا، 21 اردیبهشتماه، قطعنامهای تصویب کرد که در آن از مقامهای ایرانی خواسته شده است سه شهروند زندانی آن کشور را آزاد کرده و برای یافتن نفر چهارم همکاری بکنند. این قطعنامه خواستار آزادی امیر حکمتی، جیسون رضاییان و سعید عابدینی است و از تهران میخواهد کمک کند تا دولت آمریکا بتواند رابرت لوینسون، مامور پیشین «افبیآی» که گفته میشود در ایران ناپدید شده را بیابد. همه سناتورهای حاضر در این
مجلس -90 نفر- به این قطعنامه رای مثبت دادند. به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، سناتور جمهوریخواه جیمز ریش که این قطعنامه را تنظیم کرده، استدلال کرده بود که این افراد باید پیش از آنکه آمریکا مذاکرات اتمی با ایران را آغاز کند، آزاد شوند. باراک اوباما، رئیسجمهوری آمریکا، خود در پایان سال گذشته از مقامهای ایرانی خواسته بود تا سعید عابدینی، امیر حکمتی، سرباز پیشین و جیسون رضاییان، خبرنگار را آزاد کرده و برای یافتن و بازگرداندن رابرت لوینسون، همکاری کنند.

از دیگر سو، بهموجب قرارداد تسلیحاتی که میان ایران و آمریکا قبل از پیروزی انقلاب اسلامی امضا شد، تهران مبلغ این قرارداد را پرداخت کرده بود اما هرگز تسلیحات موردنظر را دریافت نکرد. با گذشت 37 سال از آن جریان سود و اصل پول ایران به7/1میلیارد دلار رسیده است. طبق اعلام شبکه فاکس نیوز، این 400 میلیون دلار در حقیقت نخستین بخش از پرداخت 1.7 میلیارد دلار طلب ایران از آمریکا بود که در پی امضای توافق هستهای، دولت باراک اوباما، رئیسجمهور آمریکا، متعهد به پرداخت آن شده بود. این مساله از سوی دولت اوباما بدون پاسخ باقی نماند و جان کربی، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا نخستیم مقام دولتی بود که به آن واکنش نشان داد. کربی هرگونه ادعایی مبنی بر اینکه 400 میلیون دلار پرداخت شده به ایران با هدف جلب رضایت مقامات تهران برای آزادی 4 زندانی یادشده بوده است را قویا تکذیب کرد. طبق گفته کربی مذاکرات در مورد قرارداد تسلیحاتی با ایران کاملا با گفتوگوها برای آزادی 4 زندانی آمریکایی در ایران متفاوت بوده و هرکدام بهوسیله تیم مذاکرهکننده متفاوتی دنبال میشده است. کربی پول تحویل دادهشده به ایران را صرفا در ارتباط با شکایت ایران از آمریکا در دادگاه لاهه دانسته و گفت: «تهران به دلیل مسدود شدن داراییهایش در آمریکا از واشنگتن نزد دادگاه لاهه شکایت کرد و پس از آن بخشی از همین داراییها به ایران بازگردانده شد.»

            جمهوریخواهان برجام را نشانه میروند

والاستریت ژورنال که برای نخستین بار موضوع تحویل 400 میلیون دلار را به ایران گزارش داد مدعی شده که سخنان کربی صحت ندارد و مقامات آمریکایی میدانستند برای موفقیت در مذاکرات پیرامون آزادی 4 زندانی آمریکایی، ملزم به نشان دادن حسن نیت به طرفهای ایرانی هستند. مذاکرهکنندگان ایرانی در موضوع آزادی زندانیان بارها تاکید کردند خواستار مشاهده دستاوردی ملموس درنتیجه توافق هستهای و اثبات حسن نیت آمریکا هستند. والاستریت ژورنال همچنین مدعی شد اوباما تا 17 ژانویه (27 دی) که اعلام کرد موضوع قرارداد تسلیحاتی با ایران حلوفصل شده است، اجازه نداد هیچ خبری درباره تحویل 400 میلیون دلار به ایران در رسانهای درج شود. در آن زمان کابینه اوباما هیچ توضیحی درباره اینکه قرار است این7/1میلیارد دلار چگونه به ایران پرداخت شود، ارائه نداد و فقط به گفتن اینکه پولها بهصورت دلار پرداخت میشوند بسنده کرد.

گویا مساله پرداخت غرامت به ایران همزمان با آزادی زندانیان آمریکایی، به دستاویزی برای جمهوریخواهان بدل شده تا فشارهای خود بر دولت اوباما بر سر توافق هستهای را بیفزایند. در همین رابطه، رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا، در بیانیهای در واکنش به خبر منتشرشده در مورد پرداخت 400 میلیون دلار از سوی آمریکا به ایران در قبال آزادی چهار زندانی آمریکایی در ادعایی خصمانه، برجام را ازآنچه پیشبینی میشد بدتر خواند. به گزارش ایسنا به نقل از اسپوتنیک، اد رویس، رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا در واکنش به این ادعای روزنامه والاستریت ژورنال گفت: «همه ما میدانستیم که توافق هستهای با ایران یک اشتباه تاریخی بوده است اما این توافق در حال بدتر شدن است.» رویس مدعی شده است که پرداخت غرامت 400 میلیون دلاری به ایران در قبال آزادی 4 زندانی آمریکایی، جان آمریکاییهای بیشتری را  به خطر میاندازد. در همین رابطه مارک کِرِک، سناتور جمهوریخواه ایالت ایلینوی در مجلس سنای آمریکا، نیز در سخنانی ضد ایرانی مدعی شد: «پرداخت باج به آدمربایان، آمریکا را در معرض تهدید بیشتری قرار میدهد. درحالیکه ایران چند تبعه آمریکایی را غیرقانونی بازداشت کرده است، سیاست باجدهی کاخ سفید این کشور را تشویق به بازداشتهای بیشتر در آینده میکند.»

           مخفیکاری نداریم

مساله باجدهی به ایران که با سخنان دونالد ترامپ، نامزد جمهوریخواهان برای انتخابات ریاست جمهوری ایالاتمتحده مبنی بر تحقیر آمریکا توسط ایران همزمان شده، با چنان بازتاب گستردهای در رسانههای آمریکایی مواجه شد که مرد اول آمریکا را نیز به واکنش واداشت. باراک اوباما که در کنفرانس خبری در پنتاگون سخن میگفت، با بیان اینکه پرداخت 400 میلیون دلار از طریق پرواز هوایی به ایران، باج آزادی زندانیان آمریکایی نبوده است، تاکید کرد که عدهای ممکن است به خاطر بیاورند که ما این پرداخت را در ماه ژانویه اعلام کردیم. به گزارش ایلنا، رئیسجمهور ایالاتمتحده با تاکید بر اینکه آمریکا هیچگاه باجی پرداخت نمیکند، اذعان کرد: «این پرداخت چند ماه قبلتر بود و اعلام شده بوده ، ضمن اینکه کاری مخفی هم انجام نشده است.»

در همین رابطه مارک تونر، معاون سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در ادامه این نشست خبری در پاسخ به سئوالی درباره گزارش ادعایی مبنی بر اینکه واشنگتن در ازای آزادی چهار زندانی آمریکایی در ایران به تهران پول پرداخت کرده است، گفت:« این پول بهای آزادی شهروندان آمریکایی زندانی در ایران نبوده است. من تاکید میکنم که ما تمام جوانب و جنبههای این موضوع را بررسی کرده و به این نتیجه رسیدهایم که حل این مناقشه قدیمی میان ایران و آمریکا بهتر است زودتر انجام شود بهگونهای که به نفع ما باشد.» وی ادامه داد: کارشناسان حقوقی و قضایی ما روی این موضوع کار کردهاند و ما با چشمان باز به این راهحل دست یافتیم. ما کاملا به این نتیجه رسیدیم که حل این مناقشه درستترین اقدام است.

           این پول حق ایران است

جان کری وزیر امور خارجه آمریکا   پنجشنبه گذشته  با دفاع از پرداخت 400 میلیون دلار بدهی واشنگتن به ایران توسط دولت اوباما، گفت که پول پرداختی حق تهران بوده است و باجدهی نبود. به گزارش رویترز کری در کنفرانس خبری در پایتخت آرژانتین گفت: «این پرداخت که بخشی از دعوی مالی بلندمدت ایران در دادگاه بینالمللی لاهه بود، جدا از قضیه هستهای موردبحث و بررسی قرارگرفته بود. پول پرداخت شده به ایران بخشی از یک مناقشه مالی بود که به دههها پیش و قبل از انقلاب اسلامی سال 1979 برمیگردد.»

کری با بیان اینکه این داستان، داستان جدیدی نبوده و رئیسجمهوری آمریکا در همان زمان هم پرداخت این پول به ایران را اعلام کرده بود، خاطرنشان کرد: «این حلوفصل مالی باعث شد تا مالیاتدهندگان آمریکایی درنهایت از پرداخت میلیاردها دلار سود اضافی نجات یابند.» کری تاکید کرد که به درازا کشیدن مذاکرات مربوط به این حلوفصل مالی برای آمریکا سودی نداشت. وزیر خارجه آمریکا، همچنین از وجود هرگونه فیلم ویدئویی که به ادعای رونالد ترامپ نامزد جمهوریخواه ریاست جمهوری در روز چهارشنبه نشان میدهد که بستههای اسکناس وارد ایران شده است، اظهار بیاطلاعی کرد. این مساله در حالی از سوی جان کری تکذیب میشود که دونالد ترامپ در اظهارنظری جنجالی از وجود فیلمی صحبت کرده که لحظه انتقال پول به ایران در هواپیما را نشان میدهد. به گزارش هافینگتون پست، هیلاری کلینتون نامزد دموکرات انتخابات ریاست جمهوری آمریکا نیز در پاسخ به سئوالی درباره پرداخت 400 میلیون دلار پول نقد آمریکا به ایران با ارسال یک هواپیما و اینکه آیا او از این مساله اطلاع داشته و آن را تایید میکند، تاکید کرد: «کاخ سفید درباره این مساله توضیح داده است و من فکر میکنم که این یک خبر قدیمی است. تا آنجا که به یاد دارم، نخستین بار این خبر 7 تا 8 ماه پیش منتشر شد.»

نوشتارهای مرتبط

تازه های دیپلماسی