گزارش «نوآوران» از اظهارات ضدونقیض دستگاه دیپلماسی در قبال آمریکا

ظریف تحت‌فشار است / دولت اوباما تکرار نشدنی است

در روزهای اخیر لحن مقامات ایرانی نسبت به نحوه اجرایی شدن برجام تندتر شده است و به نظر محمدجواد ظریف نیز که تا پیش‌ازاین از اتخاذ چنین موضعی اجتناب می‌کرد حالا به‌صراحت لب به انتقاد از رفتار طرف آمریکایی در خصوص اجرای برجام گشوده است. گذشته از دلواپسانی که از همان آغاز مذاکرات و نخستین روزهای توافق هسته‌ای، شمشیر را از رو برای برجام و گروه مذاکره‌کننده بستند، عناصر میانه‌رویی چون علی لاریجانی نیز در روزهای اخیر به اتخاذ مواضعی تندتر در قبال رفتار آمریکایی‌ها کرده‌اند.

  1. ۳ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
ظریف تحت‌فشار است
نوآوران -

درحالی‌که انتظار می‌رفت مسائلی چون آزادی سربازان و زندانیان آمریکایی و آزادسازی بخشی از دارایی‌های ایران در آمریکا، به اعتمادسازی میان دو کشور بینجامد، لیکن برخی موارد در عمل این امید را ناامید کرد؛ ازجمله این مسایل می‌توان به رای دادگاه عالی آمریکا مبنی بر پرداخت غرامت به قربانیان حوادث تروریستی از محل دارایی‌های ایران در آمریکا و تصویب برخی قوانین ازجمله اخذ ویزا آمریکا برای افرادی که به ایران سفر می‌کنند، اشاره کرد. از دیگر سو، به نظر ایالات‌متحده نیز در خصوص مساله برجام یکدست عمل نمی‌کنند. در شرایطی که کنگره و سنا هرروز با تصویب قوانین ضد ایرانی، می‌کوشند به نحوی به این توافق ضربه بزنند، دولت اوباما به نظر تمام‌قد از این توافق تاریخی با ایران حمایت می‌کند. البته این حمایت تنها به دولت محدود نمی‌شود؛ در سالگرد توافق هسته‌ای بود که 75 نفر از سناتورها، سیاست‌مداران و مسئولان سابق آمریکا در نامه‌ای به باراک اوباما خواستار بهبود روابط با ایران شده و در این رابطه طرحی سه ماده‌ای نیز در مورد ایجاد کانال ارتباطی مستقیم و دائمی با ایران ارایه دادند. حسین موسویان، دیپلمات و عضو سابق تیم مذاکره‌کننده همان زمان عنوان کرد که جمعی از متفکرین آمریکایی به این نتیجه رسیده‌اند که دشمنی با ایران به نفع آمریکا نیست.

شاید درنتیجه این رفتارها و پالس‌های متناقض از سوی آمریکا بود که همین چند روز پیش، رئیس مجلس شورای اسلامی با مطرح کردن بحث بازگشت‌پذیری، از آمادگی ایران برای بازگشت به روند قبلی در برنامه هسته‌ای خبر داده و به‌نوعی برای طرف غربی ازجمله ایالات‌متحده خط‌ونشان کشید. سخنان اخیر وزیر امور خارجه مبنی بر این‌که جمهوری اسلامی امکانات مختلفی را تحت دستوراتی که رهبر معظم انقلاب پیش‌بینی کرده تا از هیچ جهتی ضرر نکند، به نظر در راستای موضع علی لاریجانی قرار می‌گیرد. این در حالی است که عباس عراقچی، از اعضاء ارشد تیم مذاکره‌کننده، در سخنان خود به مناسبت اولین سالگرد حصول توافق هسته‌ای با اشاره به این‌که طرف غربی ازجمله آمریکا به تعهدات خود پایبند بوده‌اند، مشکلات و چالش‌های موجود در اتصال ایران به شبکه بانکی جهانی را متاثر از مسائل و تحریم‌هایی فراتر از برجام عنوان کرد. بااین‌حال سخنان اخیر محمدجواد ظریف در خصوص رفتار آمریکایی‌ها به نظر نشان از قطع امید کردن دستگاه دیپلماسی از طرف آمریکایی شده است. هرچند برجام نه توافقی میان ایران و آمریکا بلکه میان ایران و جامعه جهانی بوده و هر فردی که به‌عنوان رئیس‌جمهور آمریکا انتخاب شود، ملزم به اجرای آن است، به نظر در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری در این کشور، از برجام بهره‌گیری سیاسی می‌شود.

بنا به گزارش ایلنا، محمدجواد ظریف در این رابطه می‌گوید: «آمریکایی‌ها مایل‌اند روشی را انتخاب کنند که بیشتر در انتخابات برایشان منافع داشته باشد.» شاید اظهارنظرهای عجیب دونالد ترامپ در خصوص وجود سندی مبنی بر انتقال پنهانی 400 میلیون دلار به ایران برای آزادسازی زندانیان سیاسی را بتوان در راستای همین سوءاستفاده سیاسی از برجام برای ضربه زدن به رقبای سیاسی تفسیر کرد. علی بیگدلی، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه شهید بهشتی در خصوص اظهارات محمدجواد ظریف مبنی بر این‌که این رفتار آمریکا متاثر از فضای انتخاباتی در این کشور است، با اشاره به این‌که ما نباید فرصت ریاست‌جمهوری باراک اوباما را از دست بدهیم، می‌گوید: «در صورت روی کار آمدن هر یک از کاندیداهای دموکرات یا جمهوری‌خواه شرایط برای ما سخت‌تر می‌شود.» او با بیان این‌که اوباما رفتار مهربانانه‌ای با ایران داشته و چنین مساله‌ای در میان روسای جمهوری آمریکا بی‌سابقه بوده، می‌گوید: «حتی در صورت پیروزی خانم کلینتون که هم‌حزبی اوباما محسوب می‌شود، او رفتار به‌مراتب خصمانه‌تری نسبت به ایران خواهد داشت.»

مساله انتخابات آمریکا تنها مساله‌ای نیست که در اظهارات روز گذشته وزیر امور خارجه به آن اشاره‌شده است. ظریف درجایی دیگر از سخنان خود می‌گوید: «آمریکایی‌ها اشتباه می‌کنند به دلیل اینکه آنچه تاکنون از دست داده‌اند، از تشدید بی‌‌‌اعتمادی ملت ایران نسبت خودشان به خاطر بدعهدی‌هایی که کرده‌اند، بیشتر از آن چیزی است که می‌توانستند به دست بیاورند.» سکان‌دار دستگاه دیپلماسی ایران در ادامه تاکید کرد: «اگر آمریکایی‌ها با رفتار خود جز این را به دنیا نشان دهند، کسی که در این قاعده ضرر می‌کند حتما طرف آمریکایی است.» علی بیگدلی در گفت‌وگو با «نوآوران» بر این باور است که رئیس دستگاه دیپلماسی تحت‌تاثیر فشار جامعه به‌ناچار چنین اظهاراتی را به زبان آورده است. از نظر این استاد دانشگاه در شرایطی که از بالاترین تا پایین‌ترین سطح جامعه علیه برجام موضع‌گیری می‌کنند، محمدجواد ظریف نیز به‌عنوان وزیر امور خارجه نیز ناچار به گرفتن چنین موضعی است. این کارشناس روابط بین‌الملل با اشاره به این‌که هیچ‌کس به‌طور مشخص عنوان نمی‌کند که دلایل این بدعهدی چه بوده است، می‌گوید: «آن‌چه اساسا از آن تحت عنوان بدعهدی آمریکایی‌ها یاد می‌شود، به مسائل برجام ربطی ندارد.»

 این استاد دانشگاه در ادامه صحبت‌های خود بدون این‌که بخواهد برخی کارشکنی‌های طرف آمریکایی را رد کند، بر این مساله انگشت می‌گذارد که برخی رفتارهای ایران ازجمله پرتاب موشک‌های دوربرد و اظهارنظرهای مقامات غیرمسئول در خصوص مسائل کشورهای منطقه در شرایط به وجود آمده بی‌تاثیر نبوده است. بیگدلی با اشاره به این‌که او به اشاره به این‌که آمریکا تشنه فروش هواپیماهای بوئینگ به ایران است، می‌گوید: «فشار عربستان و لابی‌های صهیونیستی که از نفوذ زیادی در سنا و کنگره برخوردارند باعث شده تا این مساله عملی نشود.» به گفته این تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل، دولت آمریکا در حالی تمام عزم خود را برای به سرانجام رسیدن این قرارداد جزم کرده است که در صورت عملی نشدن این قرارداد، این شرکت مجبور خواهد شد تا 7 هزار از کارکنان خود را تعدیل نیرو کند. او در ادامه با اشاره به این‌که مشکل و گیر اساسی رابطه ایران و آمریکا، اسرائیل است، رفتار خصمانه این کشور در قبال ایران را نیز برآمده از همین مساله می‌داند. وی با انتقاد از این‌که آمریکا منافع خود را به اسرائیل گره زده و بیش‌ازاندازه از آن دفاع می‌کند، می‌گوید: «مادامی‌که چنین رویه‌ای در ایالات‌متحده در جریان باشد، نباید انتظار داشته باشیم که برجام به نتیجه برسد.»

 

 

نوشتارهای مرتبط

تازه های دیپلماسی