مهدی مطهر نیا با اشاره به تماس تلفنی حسن روحانی و ترزا مِی، در گفت‌وگو با «نوآوران» مطرح کرد:

ایران به‌عنوان یک کنشگر جهانی پذیرفته شده است / اهمیت ژئوپلتیک ایران حکم نفت را دارد

آذرماه سال 1390 بود که با حمله نیروهای خودسر به سفارت بریتانیا در تهران، شیشه‌های سفارت را شکستند، عکس ملکه الیزابت را از دیوار پایین کشیدند و با کوکتل مولوتوف ماشین‌های اداری را به آتش کشیدند. این‌گونه بود که دومین و البته نه آخرین حادثه اشغال سفارت در تاریخ پیروزی انقلاب رقم خورد. هرچند این حادثه به وسعت و گستردگی حادثه اشغال سفارت آمریکا نبود بااین‌حال، به لحاظ دیپلماتیک آن‌قدر مهم بود که شورای امنیت سازمان ملل آن را محکوم کند و برای مدتی به قطع روابط دیپلماتیک تهران-لندن تقریبا برای مدت 4 سال بینجامد. در آن زمان گفته می‌شد که این حمله در اعتراض به شهادت مجید شهریاری، دانشمند هسته یا ایرانی و در راستای تصمیم مجلس شورای اسلامی برای کاهش سطح روابط دیپلماتیک با بریتانیا صورت گرفته بود.

  1. ۴ ماه قبل
  2. ۰
ایران به‌عنوان یک کنشگر جهانی پذیرفته شده است
نوآوران -

بن‌بست روابط دیپلماتیک ایران و انگلستان تقریبا تا حصول توافق هسته‌ای ادامه یابد. هرچند انگلستان به‌صورت مستقل با ایران رابطه‌ای نداشت، لیکن به‌عنوان یک از اعضای گروه 1+5 با ایران پای میز مذاکره می‌نشست. به هر صورت و به‌رغم مخالفت‌های گسترده بریتانیا با توافق هسته‌ای، روی کار آمدن حسن روحانی و چرخش ایران در سیاست خارجی و روی آوردن به دیپلماسی سازنده و پویا تحت هدایت محمدجواد ظریف نهایتا زمینه را برای برقراری روابط دیپلماتیک میان دو کشور فراهم آورد. اسفندماه سال گذشته بود که طبق اعلام فیلیپ هامون، وزیر خارجه وقت بریتانیا، بخش ویزا و مهاجرت سفارت این کشور در ایران، کار خود را از سر گرفت، هرچند که سفارت انگلستان در تهران چند ماه قبل از آن، یعنی در شهریورماه سال 94 با سفر «فیلیپ هاموند» وزیر امور خارجه این کشور به تهران بازگشایی شده بود.

روحانی، ترزا می؛ دوران جدید تهران-لندن

از دیگر سو، لندن در ماه‌ها و هفته‌های اخیر، درنتیجه رای مردم این کشور برای خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا، روزهای پرآشوب و پرتنش را پشت سر گذاشت که با کناره‌گیری دیوید کامرون از قدرت و روی کار آمدن ترزا می همراه بود. حال ترزا می که بعد از مارگارت تاچر، دومین نخست‌وزیر زن تاریخ بریتانیا محسوب می‌شود، روز گذشته برای اولین بار با حسن روحانی، رئیس‌جمهور ایران به‌صورت تلفنی گفت‌وگو کرد؛ گفت‌وگویی که با توجه به بازگشت ایران به جامعه جهانی و هم‌چنین نیاز بریتانیا به شرکای جدید بعد از ترک اتحادیه اروپا، می‌تواند زمینه‌ساز دورانی جدید در روابط تهران-لندن باشد. نخست‌وزیر بریتانیا در این تماس تلفنی خاطرنشان کرد که لندن تمام تلاش خود را برای اجرای مفاد برجام و ترغیب بانک‌های بریتانیایی و اروپایی برای همکاری بیشتر با ایران بکار خواهد گرفت. روحانی نیز در مقابل، با اشاره به اهمیت گشایش‌های مالی ، بانکی و بیمه‌ای در دوره پسابرجام، از بریتایا خواست تا روند استحکام و سرعت‌بخشی به این توافق مهم تاریخی نقش فعال‌تر و تاثیرگذارتری ایفا کند. مبارزه علیه تروریسم نیز یکی دیگر از محورهای گفت‌وگوی تلفنی رئیس‌جمهور ایران و نخست‌وزیر بریتانیا را تشکیل می‌داد.

نزدیک شدن قدرت‌ها به ایران الزاما به ضرر ایران نیست

مهدی مطهر نیا، استاد دانشگاه و تحلیل گر مسائل بین الملل، در گفت‌وگو با «نوآوران» در خصوص تماس تلفنی روحانی و مِی،  با اشاره به این‌که ایران یکی از قدرتمندترین کشورهای جهان از منظر ژئوپلتیک محسوب می‌شود، می‌گوید: « فارغ از هر حکومتی که در ایران مستقر باشد، این کشور از جاذبه‌های فراوانی برخوردار است.» وی با اشاره به این‌که ایران در اعصار و قرون مختلف تاریخ به‌عنوان یک موجودیت سیاسی مقتدر بوده  هیچ‌گاه از اهمیت آن کاسته نشده، می‌افزاید: «ایران به‌واسطه برخورداری از ژنوم ژئوپلیتیک و کد ژئواستراتژیک، از جایگاه مهم و تاثیرگذاری در نظم بین‌الملل برخوردار است.» این استاد دانشگاه، کد ژئواستراتژیک را اهمیت جغرافیای سیاسی ایران در شکل دادن به استراتژی بین‌المللی و جهت بخشیدن به نظم‌دهی به آینده جهان تشریح می‌کند. ازنظر این تحلیل‌گر مسائل بین‌الملل، جغرافیایی که ایران در آن قرارگرفته از اهمیت ذاتی برخوردار است که باعث می‌شود جایگاه ایران در تحرکات بین‌المللی در نزد قدرت‌های جهانی به رسمیت شناخته شود. او در ادامه می‌افزاید: «هرچند ایران به لحاظ قدرت یارای مقابله با ابرقدرت‌های جهانی را ندارد اما همین اهمیت کد ژئواستراتژیک و ژنوم ژئوپلتیک به ایران امکان نقش‌آفرینی در تحولات بین‌المللی ازجمله دو جنگ جهانی و جنگ سرد را داده است.» ازنظر مطهری نیا به همین خاطر بوده است که از ایران هموراه به‌عنوان پل پیروزی یاد می‌شده است. او در ادامه می‌گوید: «همین مساله باعث می‌شود تا قدرت‌های بزرگ جهان از قبیل روسیه، آمریکا، انگلستان، چین و آلمان توجه ویژه‌ای به ایران داشته باشند.»

تهران می‌تواند از قدرت‌های جهانی امتیاز بگیرد

مطهرنیا با بیان این‌که ایران پل میان سه قاره محسوب شده و تاریخ و تمدن غنی آن، فرصتی تاریخی را در اختیار قدرت‌های جهانی برای شکل دادن به نظم نوین بین‌المللی قرار می‌دهد، خاطرنشان می‌کند: «به همین خاطر است که نخست‌وزیر بریتانیا و دیگر کنشگران بین‌المللی تلاش دارند به این جغرافیا نزدیک شوند.» وی با بیان این‌که این نزدیک شدن قدرت‌ها به ایران الزاما به ضرر ملت ایران نیست، می‌گوید: « تهران می‌تواند از این فرصت به‌عنوان منبعی از قدرت برای امتیازگیری از قدرت‌های جهانی بهره گیرد.» وی بیان این‌که این اهمیت ژئوپلتیک می‌تواند به‌مانند نفت، کالایی استراتژیک تلقی شود، می‌گوید: «متاسفانه این روند همیشه معکوس بوده و به‌جای بهره‌گیری از آن، حکومت‌ها به آن به چشم راهی برای افزایش نفوذ بیگانگان نگریسته‌اند.» وی با اشاره به این‌که روابط ایران و انگلستان بعد از حمله به سفارت این کشور از تعادل خارج شد، می‌گوید: «صحبت‌های مقام معظم رهبری مبنی بر اشتباه بودن حمله به سفارت انگلستان و متعاقبا کدگذاری مذاکرات هسته‌ای تحت عنوان نرمش قهرمانانه و اجرایی شدن برجام، زمینه را برای بازگشایی سفارت انگلستان در تهران فراهم آورد.»

ایران خلاء اتحادیه اروپا را پر می‌کند

 ازنظر این استاد دانشگاه، این‌که نخست‌وزیر یکی از قدرت‌های جهانی با رئیس‌جمهوری کشورمان پیرامون مسائل منطقه و جهان به تبادل‌نظر می‌پردازد، نشانه پذیرفته شدن جایگاه و وزن ایران در جامعه جهانی و محترم شدن نقش حسن روحانی به‌عنوان یک کنشگر در نظام بین‌المللی است. وی با اشاره به این‌که رویکردهای رادیکال و افراطی از تحرک انگلستان برای نزدیک شدن به ایران تحت عنوان تلاش برای گسترش نفوذ و سلطه  این کشور در ایران یاد می‌کنند، می‌گوید: « این در حالی است که با توجه به استحکام ارکان نظام جمهوری اسلامی ایران، نباید اجازه دهیم که این برداشت به رویکرد غالب بدل شود.» این تحلیل‌گر مسائل بین‌المللی در خصوص نقش خروج انگلستان از اتحادیه اروپا بر روابط این کشور با ایران، با بیان این‌که این تصمیم در عمل به ضرر انگلستان و اتحادیه اروپا تمام خواهد شد، می‌گوید: « رای مردم بریتانیا به ترک اتحادیه اروپا، هر دو کنشگر را در برابر رقبای خود ازجمله آمریکا، روسیه و چین تضعیف می‌کند. در چنین شرایطی گسترش مناسبات با ایران یک حرکت سیاسی برای نزدیک شدن به یکی از مهم‌ترین نقاط جهان یعنی نوهارتلند است.»