ترکیه، ایران را به عربستان ترجیح می‌دهد

اروغان برای مقابله با جنبش گولن نیازمند حمایت بین‌المللی است

سفر وزیر امور خارجه کشورمان به ترکیه بیشتر تلاش دو کشور برای حل‌وفصل تنش‌های موقتی بود که در سال‌های اخیر در روابط دو کشور حاکم شده بود که مساله اصلی در به سردی گراییدن این روابط را باید مساله سوریه دانست. هم‌چنین نباید فراموش کرد، در شرایطی که حزب عدالت و توسعه به خاطر حوادث بعد از کودتا با انتقاداتی از سوی جامعه جهانی مواجه شده، محمدجواد ظریف جز معدود مقاماتی است که بعد از کودتا به این کشور سفر می‌کند. به عبارتی می‌توان گفت که سفر ظریف به آنکارا در این شرایط حساس، به نفع حزب و عدالت توسعه تمام خواهد شد.

  1. ۳ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
اروغان برای مقابله با جنبش گولن نیازمند حمایت بین‌المللی است
نوآوران -

تاکنون در ترکیه در رابطه با کودتا، 16 هزار نفر دستگیر، 57 هزار نفر تحت نظر قرارگرفته و حدود 5 هزار و 700 نفر از دانشگاه‌های این کشور اخراج شده‌اند. در چنین شرایطی دولت ترکیه تلاش می‌کند از هر امکانی برای مدیریت شرایط و جلوگیری از وخیم‌تر شدن اوضاع در داخل بهره گیرد. در همین رابطه شاهد آن بودیم که باوجود اختلاف‌نظرها، اردوغان از کمال قیلیچ‌داراوغلو، رهبر حزب جمهوری خلق برای شرکت در مراسم دفاع از دموکراسی دعوت به عمل می‌آورد. درواقع، اردوغان در وضعیتی دوگانه قرار گرفته است. از یک‌سو، موفق به شکست کودتاچیان شده اما از طرف دیگر، برای برخورد قاطع با جنبش موسوم به هواداران گولن، نیازمند حمایت جامعه ترکیه، احزاب سیاسی و جامعه جهانی است. در بعد داخلی اردوغان توانسته تا حد زیادی این حمایت را جلب کند. به‌جز حزب دموکراتیم خلق‌ها، بقیه احزاب این کشور از مراسم «دفاع از دموکراسی» حمایت کردند.

در مقابل، در سطح بین‌المللی حزب عدالت و توسعه تا به امروز نه‌تنها حمایت چندانی دریافت نکرده بلکه آنگلا مرکل، فرانسوا اولاند و بسیاری از مقامات اروپایی از اقدامات این حزب حاکم پس از کودتا در دستگیری، اخراج و مطرح‌شدن بحث اعدام برای کودتاگران انتقاد کرده و خود این اقدامات را یک کودتای دیگر دانسته‌اند. از دیگر سو، ایالات‌متحده نیز به‌عنوان متحد ترکیه از یک‌سو، حمایت لازم را از عدالت و توسعه به عمل نیاورده و از دیگر سو، به‌رغم درخواست‌های مکرر ترکیه، با استرداد فتح‌الله گولن موافقت نکرده است. در چنین شرایطی، هرگونه حمایت ولو اندک برای دولت ترکیه حائز اهمیت و دلگرم‌کننده محسوب می‌شود. علاوه بر این، ازآنجاکه در افکار عمومی ترکیه، ایران کشور مهم و به‌عنوان وارث یک امپراتوری بزرگ شناخته می‌شود، سفر آقای ظریف اهمیتی دوچندان می‌یابد. از دیگر سو، در شرایطی که برخی افراد در ایران در روزهای اول بعد از وقوع کودتای نافرجام در ترکیه، به ساختگی بودن آن معتقد بودند، دیدار آقای ظریف با مقامات ترک به‌مثابه ارسال پیامی واحد از ایران به ترکیه است.

 بااین‌حال، هرچند سفر آقای ظریف به ترکیه را می‌توان زمینه‌ساز بهبود روابط دو کشور به شمار آورد، تحقق این امر منوط به تغییر رویکرد ترکیه در قابل سوریه است که هنوز توافقی قطعی در مورد آن به‌دست نیامده است. البته ازآنجاکه سیاست خارجی ترکیه، پراگماتیستی است، بهبود روابط دو کشور می‌تواند امر قریب‌الوقوع باشد. در شرایطی که افراد بسیاری در ایران گمان می‌کردند که روابط ترکیه با روسیه متشنج باقی بماند، شاهد بودیم که اردوغان به دور از نگرش‌های حماسی به سیاست خارجی و به خاطر منافع کشورش، باهدف بهبود روابط با روسیه، از رئیس‌جمهور این کشور عذرخواهی کرد. هرچند ترکیه برای مقطعی به همکاری سیاسی و امنیتی با عربستان و قطر روی آورد اما برای ترکیه اولویت با ایران، روسیه و عراق بوده تا کشورهای حاشیه خلیج‌فارس. از دیگر سو، ناکارآمدی سیاست‌های عربستان و قطر در قبال سوریه و هم‌چنین رویکرد رادیکال عربستان نسبت به ایران را می‌توان دو عاملی دانست که باعث گردید ترکیه از سیاست‌های منطقه‌ای عربستان فاصله گرفته و به‌سوی بهبود روابط با ایران و روسیه حرکت کند.

 

رحمان قهرمان پور

کارشناس مسایل بین الملل

نوشتارهای مرتبط

تازه های دیپلماسی