گزارش نوآوران از سفر نماینده ویژه روسیه به تهران

مثلت ایران ،ترکیه و روسیه به دنبال حل بحران سوریه

هفته‌های اخیر شاهد تحولات گسترده‌ای در روابط میان ایران، روسیه و ترکیه بوده است.

  1. ۳ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۰
مثلت ایران ،ترکیه و روسیه به دنبال حل بحران سوریه
نوآوران -

از یک سو، روابط مسکو-تهران با تحویل سامانه اس 300 به ایران و پس گرفته شدن شکایت ایران از روسیه، حمایت تمام‌قد مسکو از عضویت تهران در سازمان همکاری‌های شانگهای و دیدار مقامات بلندپایه در سطوح مختلف، تابستان گرمی را سپری می‌کند. از سوی دیگر، یخ روابط ایران و ترکیه که با شروع ناآرامی‌ها در سوریه رفته‌رفته به رو سردی گذاشته بود نیز از این تابستان گرم بی‌نصیب نماند. سفر چند روز پیش سکاندار دستگاه دیپلماسی به آنکارا پس از کودتای نافرجام و استقبال گرم مولود چاووش اوغلو که او را برادر خود خواند، به نظر فصل جدیدی از همکاری‌ها میان ایران و ترکیه را رقم خواهد زد. در شرایطی که بسیاری از کشورهای اروپایی اقدامات حزب عدالت و توسعه برای مقابله با جنبش گولن را محکوم کرده‌اند و ایالات متحده نیز پالس‌های مثبتی در استرداد فتح‌الله گولن، رقیب دیرینه اردوغان به ترکیه ارسال نمی‌کند ،سفر وزیر امور خارجه کشورمان به معنای ارسال پیام واضح و واحد حمایت ایران از دولت قانونی ترکیه است. در شرایطی که از دست داشتن عربستان در کودتای نافرجام صحبت می شود، حال به‌نظر عدالت و توسعه این نکته را درک کرده ایران دوست روزهای سخت است.

با این حال، این تغییر و تحولات به روابط ایران با روسیه و ترکیه خلاصه نمی‌شود. روابط آنکارا- مسکو پس از ساقط شدن جنگنده روس، شاهد تنش بسیاری بود؛ و مسکو در پاسخ به این اقدام آنکارا، مانع سفر توریست‌های خود به ترکیه شد و واردات خود از این کشور را قطع کرد. در شرایطی که اقتصاد ترکیه تا حد زیادی به صنعت توریسم و گردشگری وابسته است، قطع شدن جریان توریست‌های روس ضربه سنگینی را به اقتصاد این کشور وارد آورد. از دیگر سو ترکیه که در کنار رفتن اسد از قدرت دچار اشتباه محاسباتی شده بود، رفته‌رفته با فرونشستن گرد و خاک گروه‌های تروریستی و جوسازی‌های عربستان و قطر، به این واقعیت پی برد که راه‌حل بحران سوریه نه مداخله نظامی بلکه مذاکره سوری-سوری است که ایران و روسیه نیز بارها بر آن تاکید کرده‌اند. در شرایطی که ایران و روسیه بیش از پیش در حل بحران سوریه با هم همسوتر عمل می‌کنند، سفر میخاییل بگدانف بعد از دیدار ظریف با مقامات بلندپایه عدالت و توسعه، می‌تواند فصل جدیدی را با اتحاد سه‌جانیه ایران، روسیه و ترکیه رقم بزند.

حسین جابری انصاری، معاون عربی و آفریقای وزیر خارجه کشورمان با میخاییل بوگدانف، نماینده ویژه پوتین در امور خاورمیانه دیدار و رایزنی کرد. طبق آنچه که پیش‌بینی شده محور اصلی مذاکرات جابری انصاری و بوگدانف تحولات منطقه به خصوص بحران سوریه خواهد بود. بوگدانف ظهر دیروز نیز بعد از دیدار با حسین جابری انصاری به وزارت خارجه خواهد رفت و در آن‌جا با محمدجواد ظریف وزیر خارجه گفت‌وگو و رایزنی خواهد کرد. پیش از انجام این سفر در روز پنج‌شنبه محمدجواد ظریف و سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه با یکدیگر در مورد تحولات منطقه از جمله سوریه، به صورت تلفنی گفت‌وگو کردند. در روز جمعه نیز ظریف سفری یک روزه به ترکیه داشت و در این سفر که حسین جابری انصاری نیز او را همراهی می‌کرد با وزیر خارجه و رییس‌جمهور ترکیه رایزنی و گفت‌وگو کرد. طبق آن چه که منتشر شده محور مذاکرات در جریان این دیدارها روابط دو جانبه و مسائل منطقه از جمله بحران سوریه بوده است. احتمالا مقامات وزارت خارجه در دیداری که با این مقام روس دارند گزارشی از گفت‌وگوهای خود با مقامات ترکیه‌ای در ارتباط با بحران سوریه را ارائه خواهند داد. این تحولات در حالی صورت می‌گیرد که رییس‌جمهور ترکیه رجب طیب اردوغان نیز اواسط هفته گذشته به سوریه رفت و با پوتین دیدار و گفت‌وگو کرد.

   جابری‌انصاری: به دنبال تشکیل ائتلاف‌های بسته نیستیم

معاون عربی و آفریقای وزارت خارجه ظهر روز دوشنبه بعد از دیدار دو ساعت و نیمه با همتای روسی خود میخائیل بوگدانف اعلام کرد که در آینده نزدیک برای رایزنی بیش‌تر در ارتباط با تحولات منطقه به روسیه و ترکیه سفر خواهد کرد.

به گزار ش ایسنا، حسین جابری‌انصاری در جمع خبرنگاران اظهار کرد: این نخستین دیدار من با آقای بوگدانف بود. در این دیدار مجموعه‌ای از مسائل مرتبط با تحولات غرب آسیا و شمال آفریقا مورد گفت‌وگو و بررسی قرار گرفت.

وی با اشاره به رایزنی‌هایی که با نماینده ویژه پوتین در امور خاورمیانه داشته است، گفت: با آقای بوگدانف در مورد آخرین تحولات سوریه، یمن، بحرین، فلسطین و دیگر تحولات منطقه رایزنی و گفت‌وگو کردیم.

جابری‌انصاری با اشاره به نگاه و تاکید دو کشور مبنی بر این‌که بحران‌های موجود در منطقه باید حل شوند چراکه ادامه آن به ضرر همه خواهد بود افزود: سیاست مشترک دو کشور بر حل مسالمت‌آمیز بحران‌های موجود در منطقه است.

او تصریح کرد که در این دیدار آخرین تحولاتی که در یک ماهه اخیر در منطقه صورت گرفته است را نیز بررسی کردیم و مروری نیز بر روند مسائل در چند سال گذشته داشتیم.

معاون ظریف با اشاره به تاکید دو کشور مبنی بر حل مسالمت‌آمیز بحران‌های جاری در منطقه از طریق تسهیل و رجوع به مردم منطقه به عنوان خاتمه بخش نهایی بحران‌ها ادامه داد: در ادامه همین رایزنی‌ها در آینده نزدیک سفری به مسکو خواهم داشت و در همین چارچوب با دیگر همتایان خود در دیگر کشورهای منطقه رایزنی و گفت‌وگو خواهیم کرد.

وی گفت: همچنین میخاییل بوگدانف رایزنی‌هایی را با دیگر همتایان خود در منطقه خواهد داشت و ما در دیداری که در مسکو خواهیم داشت یک ارزیابی از سفرها و گفت‌وگوهایی که انجام دادیم، خواهیم داشت.

جابری‌انصاری با بیان این‌که تا تمام این رایزنی‌ها و گفت‌وگوها در جهت حل مسالت‌آمیز بحران‌های موجود در منطقه است در پاسخ به سوالی در ارتباط با آخرین وضعیت حلب و رویارویی که در این منطقه وجود دارد، افزود: حلب در طول چند سال گذشته دارای یک وضعیت خاص بوده و گروه‌های تروریستی تلاش کرده‌اند که بر این منطقه تسلط پیدا کنند که بعضا بر بخش‌هایی نیز مسلط شده‌اند.

معاون وزیر امور خارجه گفت: در نتیجه چنین وضعیتی ما شاهد تخریب زیرساخت‌ها در این شهر و آواره شدن تعداد زیادی از مردم هستیم. تلاش ایران و روسیه این است که وضعیت بحرانی در یمن که به فجایع انسانی دامن زده است در مسیری قرار بگیرد که هر چه زودتر خاتمه پیدا کند و امکان بازگشت حلب به وضعیت عادی و خروج مردم از محاصره گروه‌های تروریستی فراهم شود.

وی با اشاره به اصولی که مورد اهتمام دو کشور در ارتباط با حل بحران سوریه است، گفت: حفظ تمامیت ارضی سوریه، حاکمیت واحد در این کشور و شکل‌گیری دولت ملی و فراگیر در این منطقه و تعیین سرنوشت سوریه توسط مردم این کشور از جمله اصول مورد توافق مشترک دو کشور است و دو کشور در زمینه این دو اصول کلی با یکدیگر توافق دارند و این خود می‌تواند مقدمه‌ای برای اقدامات بعدی باشد.

این مقام مسئول در وزارت خارجه با بیان این‌که گفت‌وگوها بین دو کشور برای بررسی جزئیات و اجرایی کردن اصول چهارگانه مشترک مورد اشاره ادامه خواهد داشت، خاطرنشان کرد: در همین چارچوب به دعوت همتای ترک خود دیداری نیز با وی در آنکارا خواهم داشت و همان‌طور که گفتم رایزنی‌ها در این زمینه با دیگر کشورها و بازیگران موثر در حل این بحران ادامه پیدا خواهد کرد تا زمینه جهت فراهم شدن مقدمات لازم برای خروج از وضعیت جاری فراهم شود. البته حرکت در این مسیر کار ساده‌ای نیست، چراکه در این موضوع بازیگران متعدد و موثری وجود دارند.

معاون ظریف ادامه داد: امیدواریم بر پایه بنیان‌های مشترک و با همکاری کشورهای منطقه از جمله ایران، ترکیه و روسیه زمینه برای حل شدن هر چه زودتر بحران جاری در سوریه فراهم شود. همان‌طور که بارها گفته‌ایم ادامه بحران فعلی به نفع هیچ کس نیست و حتی بازیگرانی که فکر می‌کنند ادامه وضعیت جاری در راستای منافع آن‌ها است تصور اشتباهی دارند.

وی با بیان این‌که بازیگران خارجی در حل بحران سوریه باید با اتفاق نظر بر اصول مشترک چهارگانه به سمتی بروند که رجوع به آرای مردم برای حل بحران تسهیل‌تر شود افزود: اگر بر روی این اصول مشترک تفاهم حاصل شود، مقدمات برای حل این بحران نیز فراهم می‌شود. بنابراین ما به دنبال شکل‌گیری ائتلاف‌ها و قالب‌های بسته نیستیم بلکه معتقدیم باید یک مفاهمه در چارچوب اصول مشترک بین غالب بازیگران موثر در این بحران ایجاد شود، چرا که اگر چنین اتفاق‌نظری حاصل شود زمینه امکان خروج از این بحران هم فراهم می‌شود.

وی گفت:‌ در همین چارچوب رایزنی‌ها بین ترکیه، ایران و روسیه و هم‌چنین دیگر بازیگران منطقه می‌تواند موثر باشد و سرعت بیش‌تری به روند کار دهد.

اتحاد راهبردی  

وی با بیان این‌که در حال حاضر شاهد حلقه‌های متعدد رایزنی در منطقه برای حل بحران‌های موجود هستیم، به گفت‌وگوهای اخیرش با استفان دی‌میستورا اشاره کرد و گفت:‌ به ایشان گفتم دو رویکرد در ارتباط با حل بحران‌ها وجود دارد؛ یک رویکرد این است که در خصوص آنها مذاکره کنیم، برای این‌که مذاکره کرده باشیم، به نحوی که خودمان نیز می‌دانیم قرار نیست اتفاقی بیفتد که این رویکرد مبتنی بر تاکتیک است. رویکرد دوم، راهبردی و استراتژیک است. این‌که هیچ راه‌حلی جز راه‌حل سیاسی برای حل بحران‌های موجود وجود ندارد و به هر میزان که امکان توافق بر روی این رویکرد مبتنی بر اصول مشترک که قبلا اشاره شد، ایجاد شود، راهبرد مناسب‌تری نیز برای حل بحران‌های موجود فراهم خواهد شد.

نوشتارهای مرتبط

تازه های دیپلماسی