علی خرم در گفت‌وگو با «نوآوران» مطرح کرد:

انتخابات ایران و آمریکا در سرنوشت خاورمیانه موثر است

خاورمیانه در چالش جدی جنگ و زندگی قرار دارد،مردم این منطقه میان جنگ و تروریسم نفس می کشند و روزهای خود را سپری می کنند.

  1. ۳ ماه،۱ هفته قبل
  2. ۰
انتخابات ایران و آمریکا در سرنوشت خاورمیانه موثر است
نوآوران -

روحانی از زمان به دست آوردن قدرت تمام تلاش خود را برای صلح‌جهانی نشان داده است و برجام میل جدی ایران را بر ضد جنگ طلبان نشان می دهد،انتخابات آمریکا نیز نزدیک است و باید دید در جدال کلینتون –ترامپ چه کسی می تواند بر کرسی رهبری آمریکا بنشیند علی خرم تحلیلگر بین الملل و سفیر سابق ایران در چین معتقد است هم انتخابات ایران در سال 96 و هم انتخابات آمریکا بر سرنوشت مردم در جهان و به ویژه خاورمیانه موثر است.

  آیا ائتلاف روسیه، ترکیه، ایران علیه تروریسم شکل خواهد گرفت؟

 با توجه به ائتلافی که صورت گرفته است و روندی که در پیش گرفته اند، می توان گفت مصمم هستند تا وجود تروریست ها و دولت موسوم به داعش را در منطقه پاکسازی کنند. اما هرکدام از کشورهایی که بازیگران ائتلاف شده‌اند با مشکلاتی دست و پنجه نرم می کنند که تعهداتشان در ائتلاف به رفع یا دفع این مشکلات بستگی دارد. مثلا یکی از مسائلی که ترکیه با آن روبروست مسأله کردهاست. ترکیه نیز برای پذیرش ائتلاف شرط و شروطی را با سوریه مقرر می‌کند. یکی از شرط و شروط هایی که ترکیه در ائتلاف با سوریه در میان خواهد گذاشت این است که سوریه نباید با کردها همکاری کند و آنها را بپذیرد. از سوی دیگر روسیه خود را از طرفداران کردها جلوه می دهد. و انگیزه ای برای عدم تشکیل یک کردستان بزرگ یا اقلیم کردستان در خاک سوریه را ندارد. ایران نیز در پی حمایت و حفظ تمامیت ارضی کشور سوریه است. و حمایت های خود را از طریق مبارزه با داعش و دفع تروریست ها در خاک سوریه و منطقه پی گیری می کند. روسیه نیز در پی صف آرایی های خود در مقابله با غرب است و در این وضعیت با نزدیک شدن به سوریه و همکاری با ترکیه، ایران و سوریه راه نفوذ غربی ها و به‌خصوص آمریکایی ها در منطقه را می بندد.

بنابراین آنچه از این وضعیت می توان نتیجه گرفت این است که هر کدام از کشورهای نامبرده اهدافی متفاوت و مختلفی در نسبت با اهداف دیگر کشورها را پیگیر هستند. به همین دلیل این ائتلاف می تواند شکننده باشد و با تلنگری از هم گسیخته شود.

  برجام چقدر توانست کمک کند که ایران در منطقه موثر باشد

مطمئنا برجام موجب شد تا ایران در منطقه موثر واقع شود. یکی از اولین اتفاقات و تاثیراتی که زیر سایه برجام رخ داد، برداشته شدن و لغو تحریم‌های سیاسی ایران است. که به نظر کارشناسان از تحریم های اقتصادی نیز مهمتر بود. کشورهای منطقه با لغو تحریم های سیاسی ایران، توانستند روابط دیپلماتیک را به طور جدی پیگیر شوند. چون در شرایطی که تحریم های سیاسی برقرار بود، کسی نمی توانست با ایران مراودات سیاسی یا اقتصادی داشته باشد. طبیعتا وقتی رابطه ای وجود نداشته باشد پیمان و قراردادی نیز صورت نمی گیرد. ور در تداوم همین وضعیت با ایران نمی توانستند در صحنه بین المللی یا منطقه همکاری کنند. بنابراین توافق هسته ای توانست تحریم سیاسی را از میان بردارد و اولین گام برای گستردگی روابط ایران در سطح منطقه ای و جهانی برداشته شود. بعداز تحریم های سیاسی، رفع و دفع تحریم های اقتصادی شروع شد. که باز به نوبه خود توانست نقش موثری را ایفا کند. به هر جهت اوج و حضیض نقش ایران در منطقه را توافق هسته ای رقم زد.

  سخنگوی وزارت امورخارجه گفته است که عربستان دچار توهم شده . به نظر شما چقدر احتمال دارد که عربستان همانند ترکیه دچار چرخش سیاسی نشود؟

در شرایط و وضعیت کنونی منطقه و فراتر از آن وضعیت معادلات سیاسی جهانی بعید است اگر عربستان بتواند یا بخواهد دست به چرخش سیاسی بزند. اما اگر در جریان صحنه همکاری‌های ایران، رو سیه و ترکیه احساس خطر کند، یا اینکه توافقی بین آمریکا و روسیه بر سر مسائل سوریه صورت بگیرد عقب نشینی می کند. چون اگر احساس کند که این توافقات باعث منزوی شدن عربستان در منطقه می شود، در این حالت احتمال دارد دست به چرخش سیاسی بزند. اما تا قبل از اینکه به فکر چرخش سیاسی یا تغییر موضع باشد، می توان طبق برخی واقعیات منطقه گفت، که عربستان فعلا در حال تلاش برای استحکام موقعیت خود در منطقه است. این کشور هنوز به جنایات ها و سرکوب گری های خود در یمن ادامه می‌دهد، و تاکنون نیز هیچگاه احساس ندامت و شرمساری نکرده است. در صحنه سوریه هم نیز نقش موثری دارد. با تمام قوا، پول و امکانات و سلاح در اختیار تکفیری ها و نیروهای افراطی قرار می‌دهد. بنابراین فعلا تحت این شرایط در حال جلو رفتن است و تنها چیزی که می تواند عربستان را از جریان کنونی منحرف کند این است که فکر کند به بن بست خورده است.

  نگرانی های عربستان از حضور ژئوپولیتیک ایران در منطقه چیست؟

رقابت های بین عربستان و ایران به پیش از انقلاب بر می گردد. عربستان بعد از انقلاب در پی آن بوده است تا بتواند خود را به عنوان بازیگر اصلی منطقه معرفی کند. اما پیش از انقلاب ایران بازیگر اصلی منطقه بود و عربستان و دیگر کشورهای عربی در کنار ایران حرکت می کردند. در حالی که بعداز انقلاب فرصتی ایجاد شد که این وضعیت تغییر کند و ایران با قطع رابطه با آمریکا زمینه را برای ابراز وجود عربستان، ترکیه و اسرائیل فراهم کرد. عربستان نیز نمی خواهد این موقعیت خود را از دست بدهد، و قصد دارد که آب روابط ایران و آمریکا را گل آلود کند، تا توافق و مراوده ای بین این دو کشور صورت نگیرد.

  از آمریکا سخن به میان آمد جا دارد پرسش شود که انتخابات آمریکا و متعاقبا انتخابات ایران چه تاثیری بر اوضاع منطقه دارد؟

مطمئنا انتخابات آینده ایران و آمریکا تاثیر زیادی بر کل جهان خواهد داشت. کلینتون یا ترامپ، دارای ویژگی های مشترکی هستند که قابل کتمان نیست، مثلا هردو سخت و تند هستند. حال کلینتون از موضع دموکرات و ترامپ از موضع جمهوری خواهان. رفتارهای ترامپ پُر از عناصر غافلگیر کننده و غیر منتظره است، و نمی توان مواضع ایشان را به طور دقیق پیش بینی کرد. هیلاری کلینتون حتی اگر پروسه جنگ طلبی و روحیات تندروی را در پیش گیرد، باز می تواند در قالب فرمول های معمول روابط بین الملل و آمریکا بگنجد. ولی ترامپ با توجه به رفتار غیرقابل پیش بینی نشده اش، ممکن است دست به اقداماتی بزند که در هیچ فرمول و تعریفی در دنیا نگنجد.

اما آینده انتخابات ایران نیز از تاثیرات به سزایی برخودار است. با توجه به فشارها و تندروی های که نسبت به دولت و عملکرد ایشان صورت می گیرد، می توان مشاهده کرد که خواست بسیاری از تندروها این است که از تمدید روحانی به عنوان رئیس جمهور آینده جلوگیری کنند، و در پی آن هستند که احمدی نژاد یا شخصی نزدیک به احمدی نژاد را به عرصه انتخابات آینده ایران بکشانند و از آن حمایت کنند. با توجه به سوابقی که احمدی نژاد و جناح احمدی نژادی ها در ایران به جا گذاشتند دیدیم که اسرائیل، عربستان و ترکیه تا چه اندازه از دولت تندور احمدی نژاد بهره برداری‌های به نفع خود کردند. و اگر این دولت و این جناح به قدرت دست پیدا کنند، نیازی به هزینه کردن و متقاعد کردن کشورهای دیگر ندارند. یادمان نمی رود که سال 84 بود که پرونده هسته‌ای ایران به شورای عالی امنیت رفت.

  در مورد بحث استفاده روسیه از پایگاه شکاری نوژه در همدان که جدیدا بین ایران و روسیه شکل گرفته است، آیا به نفع آمریکا فاصله ای می اندزد؟

بله ، مطمئنا بین آنها فاصله ای خواهد انداخت. و بر این باور تکیه خواهند کرد که ایران رسما در کمپ روسیه و بلوک شرق سابق(و بلوک شرق حاضر) غرق شده است و سعی دارد خود را به روسیه نزدیک کند و روابطش را با روسیه تحکیم بخشد. از سوی دیگر مخالفت های غرب و آمریکا با روسیه در جریان است. آمریکا اگر وضع را به این ترتیب ببیند محدودیت هایی را با خود در رابطه با ایران ایجاد خواهد کرد، و میلی نسبت به فعالیت با ایران برای حل معضلات منطقه از خود نشان نخواهد داد. در جریان سوریه عراق افغانستان و ... تنها آمریکا را در مقابل خود ببینیم به‌خاطر اینکه این تصور را پیدا کرده اند که ایران در حال پیاده کردن خط روسیه است. 

نوشتارهای مرتبط

تازه های دیپلماسی