گزارش نوآوران از اختلاف اقلیم کردستان و دولت مرکزی برای صادرات نفت

تمایل عراق به سوآپ نفت از طریق ایران

اگر گفت‌وگوهای بغداد و اربیل بر‌سر صادرات نفت کرکوک به شکست بینجامد، دولت مرکزی عراق از خاک ایران برای صدور نفت استفاده خواهد کرد. همزمان با بالا گرفتن اختلافات نفتی بین دولت مرکزی و اقلیم کردستان عراق، وزارت نفت عراق به دنبال سوآپ بخشی از نفت تولیدی خود از میادین منطقه کرکوک و شمال عراق از مسیر ایران است. البته این موضوع هنوز از سوی مسوولان شرکت ملی نفت ایران تایید یا رد نشده است.

  1. ۳ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۰
تمایل عراق به سوآپ نفت از  طریق ایران
نوآوران -

 سوآپ نفتی جزو تجارت های سود آوری است که در دولت محمود احمدی نژاد به دلیل تحریم ها و مشکلاتی که در سیاست خارجی دولت وجود داشت بار ها متوقف شد.

گزارش اخیر خبرگزاری رویترز که به نقل از یکی از مقامات ارشد وزارت نفت عراق منتشر شده می تواند خبری بسیار مهم در حوزه نفت و انرژی برای کشور ما محسوب شود. به گفته معاون وزیر نفت عراق شرکت بازاریابی ملی نفت عراق (سومو) در صدد است در هفته آتی، برای صادرات نفت این کشور از طریق ترکیه، مذاکراتی را با مسئولان اقلیم آغاز کند. معاون وزیر نفت عراق، فیاض النما، روز جمعه ۲۶ اوت در مصاحبه‌ای درباره این موضوع گفته که اگر مذاکرات بدون نتیجه پایان بگیرند، تلاش برای یافتن راه دیگری جهت فروش نفت خام عراق چه از طریق ایران و یا کشورهای دیگر انجام خواهد گرفت: زیرا ما به پول نیاز داریم.

عراق دومین تولید کننده بزرگ اوپک پس از عربستان سعودی است. ۹۵درصد از بودجه و مخارج عمومی این کشور از طریق فروش نفت تامین می‌شود. اقتصاد عراق هم اینک به دلیل سقوط بهای نفت و مقابله با داعش، در وضعیت وخیمی قرار دارد.

دولت اقلیم کردستان، تولید روزانه ۵۰۰هزار بشکه نفت خود را از طریق ترکیه صادر می‌کند. دولت مرکزی عراق قادر نیست این حجم از صادرات را به ایران تغییر مسیر دهد اما امکان آن را دارد که تولید نفت خود در حوالی استان کرکوک را تا سقف ۱۵۰هزار بشکه در روز از طریق ایران صادر کند. رویترز به نقل از یک منبع مطلع عراقی می‌نویسد حصول توافق بین ایران و عراق در این زمینه می‌تواند چیزی مشابه قرارداد سواپ نفت بین تهران و کشورهای دریای خزر باشد. نام این منبع در گزارش رویترز محفوظ مانده است.

ایران می‌تواند واردات نفت عراق را در پالایشگاه‌های خود تصفیه کرده و آن را به نمایندگی از دولت بغداد از پایانه‌های خود در خلیج فارس صادر کند. عراق بنادری در خلیج فارس دارد اما این بنادر مستقیما از طریق خط لوله با حوزه‌های نفتی شمال کرکوک متصل نیستند.

معاون وزیر نفت عراق گفته است که صادرات نفت به ترکیه از طریق خطوط لوله مناطق تحت کنترل کردها، نشانه‌ای است از حسن نیت دولت مرکزی برای دعوت کردها به مذاکره. او گفت این پمپاژ نفتی به دستور نخست‌وزیر عراق، حیدر العبادی صورت گرفت که تلاش داشت درک مشترکی از این وضعیت را بین اربیل و بغداد به وجود بیاورد. عبادی گفته است که این کار به دلیل جلوگیری از آسیب به مخازن نفتی صورت گرفته است.

به گفته النما، شرکت نفت شمال عراق، پمپاژ روزانه ۷۵هزار بشکه نفت خام از کرکوک را از هفته گذشته شروع کرده است و اگر توافقی نهایی بین بغداد و اربیل روی دهد، صادرات نفتی روزانه یکصد هزار بشکه می‌شود. بنا بر اظهارات النما، حدود ۲۰ هزار بشکه نفت به پالایشگاه سلیمانیه منتقل می‌شود که در حوزه اقلیم کردستان قرار دارد و ۳۰ هزار بشکه دیگر در کرکول تصفیه خواهد شد.

این خط لوله نفت خام را به بندر جیحان در دریای مدیترانه منتقل می‌کند؛ جایی که کردها نفت خود را به طور مستقل در بازارهای جهانی به فروش می‌رسانند.

به گزارش خبرگزاری بلومبرگ، این خط لوله، نفت را به بندر جیهان ترکیه می‌رساند؛ جایی که کردها این میزان نفت را به‌صورت مستقل همراه با نفتی که خود در شمال عراق تولید می‌کنند، در بازارهای بین‌المللی به فروش می‌رسانند. دولت کردستان عراق از ماه مارس از بغداد خواسته است پمپاژ نفت خام کرکوک را برای کمک به اربیل جهت مبارزه با داعش از سر بگیرد. منابع نفتی در اربیل گفته‌اند که تقسیم کردن نفت کرکوک و فروش آن توسط کشورهای دیگر به اختلافات و مبارزه با داعش لطمه خواهد زد. سخنگوی دولت کردستان عراق در ماه ژوئن به رویترز گفته بود که «مقامات کرد در صورت دریافت ماهانه یک میلیارد دلار از بودجه دولت مرکزی عراق، آماده فروش نفت از طریق کردستان هستند.» کردها در شرایطی خواهان دریافت ماهانه یک میلیارد دلار شده‌اند که دولت عراق از محل صادرات نفت خود از طریق منطقه کردستان نیمی از این مبلغ را نیز به دست نمی‌آورد.

دولت مرکزی عراق مایل است صادرات نفت کردستان عراق را به عنوان ابزار کنترل دولت اقلیم، تحت نظارت خود داشته باشد. صفین دیزایی، سخنگوی اقلیم کردستان در ماه ژوئن گفته بود اگر بغداد بگوید نفت خود را بدهید و ما به شما ۱۷درصد بودجه‌تان یعنی معادل یک میلیارد را می‌دهیم، منطقی است که با این پیشنهاد موافقت کنیم. او افزوده بود که نفت اقلیم چه به بازارهای جهانی بروند و چه از طریق بغداد به فروش برسند، تفاوتی برای اربیل ندارد: «ما آماده دیالوگ با بغداد هستیم.»

اقلیم کردستان تحویل نفت خود به دولت مرکزی را از یک سال قبل متوقف کرد و این تصمیم وقتی گرفته شد که پرداختی‌های دولت مرکزی به اربیل، به ماهانه ۴۰۰ میلیون دلار کاهش یافت.

         واکنش کردها: اجازه نمی دهیم

بر اساس گزارش سایت خبری کردستان ۲۴ عراق، استاندار کرکوک در واکنش به خبر احتمال سوآپ نفتی تهران – بغداد گفت: «ما اجازه نمی‌دهیم که دولت فدرال عراق نفت کرکوک را با تانکر به ایران بفرستد چراکه آن‌ها باید هزینه‌های بیشتری را برای آلودگی محیط‌زیست از این طریق بپردازند.» نجم الدین کریم اضافه کرد: «دولت مرکزی بغداد میلیون‌ها دلار به کردستان عراق بر سر انتقال نفت بدهکار است و امیدواریم که بغداد به تعهدات خود در قبال منطقه کردستان عمل کند.» او افزود: «مشکل اینجاست که دولت عراق می‌خواهد نفت کرکوک را از طریق تانکر به ایران منتقل کند و نه خط لوله نفتی و ما اجازه این کار را نخواهیم داد.»

فرصتی برای احیای جایگاه ایران در امر سوآپ (حسین امیری خامکانی)

سخنان معاون وزیر نفت عراق در مورد صادرات نفت عراق از طریق ایران می تواند فرصتی مهم و سودمند باشد. ایران از لحاظ ژئوپولیتیکی موقعیت بی نظیری در منطقه دارد و استفاده از این موقعیت باید جزو اولویت های دولت باشد. ما می توانیم به کشور های منطقه در حوزه صادرات نفت و گاز و به طور کلی انرژی کمک کنیم در این مسیر کشور ما نیز از مزایای بسیاری برخوردار خواهد شد. این موقعیت ژئوپولیتیکی جزو بخشی از منابع و امتیازات کشور ما محسوب می شود. ما پیش از این هم از کشور‌های آسیای میانه و حاشیه دریای خزر سوآپ نفت را انجام می دادیم اکنون بسیاری از کشور ها از این موقعیت استفاده می کنند.

سوآپ نفت از طریق ایران امتیازی دو طرفه است که هم کشورهای همسایه و هم کشور ما می تواند از آن استفاده کند. این موقعیت نه تنها از لحاظ اقتصادی و درآمد زایی برای کشور ما سودمند است بلکه از این طریق ما می توانیم جایگاه کشور را درامر سوآپ احیا کنیم. ما در منطقه ای قرار گرفته ایم که می توانستیم فاب انرژی، حامل های انرژی و حتی فاب حمل و نقل هوایی باشیم و کم کم باید این موقعیت را احیا کنیم.

جدای از مسائل داخلی عراق هر کشوری که بخواهد به عنوان سوآپ از ماهیت ژئوپولیتیکی استفاده کند در راستای حفظ منافع ملی و احیای امتیاز سوآپ سودمند است. البته بحث های سیاسی در جای خود مهم هستند بحث های داخلی باید به نحوی میان دولت عراق و اقلیم خودگردان کردستان حل شود. وزارت خارجه ما هم می تواند در مسائل امنیتی و سیاسی به عراق کمک کند تا اینگونه بتوانیم در راه صلح و پایداری منطقه گام برداریم.