توسعه همکاری های نظامی تهران و مسکو

پس از جت های جنگی نوبت به ناوهای موشک‌انداز رسید

چند روز پیش استقرار جت های جنگی در پایگاه نوژه و امروز پهلو گیری ناوهای جنگی در بندر انزلی؛ روابط نظامی اخیر ایران و روسیه در چند ماه اخیر پیشرفتی چشمگیر و سریع داشته است. اگر چه بسیاری معتقدند که این پیشرفت در روابط به توافق هسته ای ایران و غرب و رفع تحریم های ایران مربوط است. ا

  1. ۳ ماه قبل
  2. ۰
پس از جت های جنگی نوبت به ناوهای موشک‌انداز رسید
نوآوران -

گسترش روابط از نوع پسابرجامی عموما در حوزه اقتصادی و سیاسی بوده است و می توان گفت که همکاری های اخیر ایران و روسیه ارتباط مستقیمی با اوضاع کنونی خاورمیانه و بحران سوریه دارد.

روسیه در مهرماه سال گذشته نیز از آب‌های ایران در دریای خزر با استقرار ۴ ناو جنگی ۲۶ موشک کروز به سوریه شلیک کرده بود. حضور ناوهای روسی در بندر انزلی تازه‌ترین همکاری نظامی ایران و روسیه محسوب می شود و «در چارچوب روابط دفاعی و همکاری‌های دو کشور» عنوان شده است.

بخش‌های نظامی روسیه می‌گویند ناوهای موشک‌انداز این کشور اوایل ماه آینده میلادی در بندر انزلی در آب‌های ایران در دریای خزر لنگر می‌اندازند. منابع خبری نوشتند که برنامه‌ریزی‌های لازم برای تعیین محل استقرار ناوهای روسی در دریای خزر انجام شده است. دفتر مطبوعاتی حوزه نظامی فدرال جنوب روسیه اعلام کرده که ناو موشک‌انداز «تاتارستان» و ناوچه موشکی «گرادسوژیاسک» که قرار است در بندر انزلی حاضر شوند، از ناوگان نظامی روسیه در دریای خزر هستند. این دو ناو موشک‌انداز قرار است در بندری در قزاقستان هم لنگر بیندازند. ماموریت ناوهای روسی و غیررسمی عنوان شده و قرار است دو هفته طول بکشد.

این دو ناو روسی بخشی از ناوگان خزر روسیه هستند که در «مأموریت دو هفته‌ای غیررسمی» خود راهی بندر اکتائو (آق‌تاو) در قزاقستان و پس از آن بندر انزلی در ایران می‌شوند، و در قالب این مأموریت مسیری به طول ۱۵۰۰ مایل دریایی را طی خواهند کرد.

در اواسط مرداد ماه روزنامه ایزوستیا به نقل از یک منبع آگاه از احتمال برگزاری رزمایش مشترک نظامی میان ایران و روسیه خبر داده بود. در آن زمان خبرگزاری مهر نیز به نقل از اسپوتنیک نوشت که مسکو و تهران در حال بررسی برگزاری رزمایش‌های نظامی مشترک و تبادل نظر هستند. در اوائل شهریورماه نیز آسوشیتدپرس به نقل از وزارت دفاع روسیه گزارش داد که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، برنامه یک رزمایش نظامی زمینی و دریایی را در دریای سیاه و دریای خزر اعلام کرده است. مشخص نیست اعزام دو ناو جنگی روسیه به آب‌های ایران در اوائل اکتبر بخشی از تصمیم مشترک برای برگزاری رزمایش‌های نظامی است یا نه.

در هفته‌های اخیر استفاده روسیه از پایگاه هوایی نوژه در همدان، برای حمله به اهدافی در سوریه در ایران و خارج از ایران بحث‌های زیادی را در پی داشته است. وزیر خارجه آمریکا در واکنش به استفاده روسیه از پایگاه نوژه گفت که «باید از ایرانی‌ها و روس‌ها بپرسید چرا تصمیمی باری به هرجهت گرفته‌اند که مطمئن نیستم کسی پیشتر با آن موافق بوده است». آمریکا همچنین معتقد بود که استفاده روسیه از پایگاه نوژه می‌تواند نقض قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت باشد که در حمایت از توافق هسته‌ای با ایران صادر شده بود.

در ایران گروهی از نمایندگان مجلس ایران در اعتراض به این موضوع خواستار تشکیل جلسه غیرعلنی شدند، وزیر دفاع از علنی شدن این موضوع از سوی مقام‌های روسی انتقاد کرد، و در نهایت برخی مقام‌های دولتی اعلام کردند که استفاده روسیه از این پایگاه فعلاً پایان یافته است. با این حال به تازگی علی یونسی، وزیر اسبق اطلاعات و دستیار حسن روحانی در گفت‌وگویی اعلام کرد که همکاری نظامی ایران و روسیه «مهم و استراتژیک و لازم» است و «نباید ترسی از همکاری با یک ابرقدرت داشت». یونسی همچنین یادآور شد که مشروط به رعایت قانون اساسی و تدوین استراتژی در شورای عالی امنیت ملی، «هیچ اشکالی» به برگزاری مانور مشترک نظامی بین دو کشور «وارد نیست».

  آبراه‌های داخلی روسیه وپیش روی  کشتی های ایران 

در جریان دیدار مهدی سنایی سفیر ایران در مسکو و استاندار ولگاگراد «با قول مساعد طرف روس» توافق شد موضوع عبور کشتی‌های تجاری ایرانی از آبراهه‌های داخلی روسیه پیگیری شود. ایران در سال‌های پیش خواستار دسترسی کشتی‌هایش در دریای خزر به آب های آزاد از طریق کانال‌های روسی شده بود، اما با این درخواست تاکنون موافقت نشده است.

به گزارش ایرنا، در جریان دیدار مهدی سنایی سفیر جمهوری اسلامی در مسکو و آندره ای بوچارف استاندار ولگاگراد با قول مساعد طرف روس، توافق شد موضوع عبور کشتی های تجاری ایرانی از آبراه های داخلی روسیه پیگیری شود. سنایی در چارچوب برنامه سفرهای منظم به استان های مختلف روسیه، در مذاکره با استاندار ولگارگراد تردد کشتی های ایرانی در آبراه‌های داخلی روسیه با هدف گسترش هر چه بیشتر روابط بازرگانی و جابجایی محموله ها بین دو کشور را خواستار شد.

مقام روسی با استقبال از این پیشنهاد گفت: با توجه به فعالیت های گسترده شما به عنوان سفیر و تاثیرهای فراوان مثبت گسترش روابط از جمله امضای چندین سند در جریان نشست سال گذشته کمیسیون اقتصادی دو کشور (40 میلیارد یورویی)، ما در پی توسعه هر چه بیشتر مناسبات با جمهوری اسلامی هستیم و همچنین آمادگی گسترش همکاری های بازرگانی بین استانی را با مازندران داریم.

بنا به اعلام بخش دیپلماسی رسانه ای سفارت ایران در مسکو، بوچارف با بیان اینکه علاقه متقابلی برای همکاری‌های بین استانی وجود دارد، تبادل هیات ها را در این زمینه بسیار مفید دانست و گفت: سوابق تاریخی دو کشور و فعالیت‌های فرهنگی، ایران و روسیه را به هم نزدیک می کند و اکنون نیز نمایندگان اتاق های بازرگانی ولگاگراد و طرف های ایرانی دیدارها و مذاکرات منظمی را در دستور کار دارند و انجام می دهند.

سفیر ایران نیز در این دیدار گفت: روابط دو کشور با شتاب خوبی در حال گسترش است و توجه روسیه به جنوب نیز شرایط توسعه همکاری ها را بیشتر فراهم می کند که می‌توان به افزایش 70 درصدی ارزش روابط تجاری در شش ماه نخست سال 2016 نسبت به مدت مشابه سال گذشته اشاره کرد با وجود اینکه اثر کاهش قیمت نفت همچنان محسوس است. سنایی همچنین در ادامه به برنامه ساخت دو واحد جدید نیروگاه بوشهر و چهار واحد نیروگاه بخار در بندرعباس با همکاری روسیه به عنوان الگوهای کارآمد توسعه همکاری های دو کشور اشاره کرد.

او همچنین مزیت های این استان روسیه را در توسعه روابط بسیار مهم خواند و اظهار کرد: استان ولگاگراد بین راه اتصال زمینی و دریایی (زمینی از قزاقستان و دریایی از طریق خزر) با ایران قرار گرفته است. یکی از اهداف سفر من نیز حل مساله دسترسی کشتی های ایرانی به آبراه‌های داخلی روسیه است تا از این راه بنادر منطقه به بندرگاه‌های جمهوری اسلامی وصل شود که امیدواریم تلاش های دوجانبه در این زمینه هر چه زودتر به یک نتیجه تاریخی برسد. 

سفیر ایران همچنین ضمن اشاره به به برنامه تعیین استان ایرانی همکاری اقتصادی و تجاری ولگاگراد گفت که امکان استفاده از این استان به عنوان مرکز توزیع کالای ایرانی در مناطق مختلف روسیه، تبادل هیات های متقابل، همکاری های فرهنگی و انتقال تجربیات ایران در هشت سال دفاع مقدس و تجربه های مشابه استان ولگاگراد نیز می تواند زمینه های جدید توسعه روابط باشد.

استاندار ولگاگراد نیز با تاکید بر اهمیت و ارزش عملی شدن طرح سنایی برای ارتباط آبراه‌های داخلی روسیه و بنادر ایران، گفت: با توجه به روابط خوب تهران-مسکو و فضای موجود در سطح عالی دولت روسیه، فکر می کنم تصمیم های مطلوبی در این زمینه اتخاذ شود.

بوچارف همچنین پیشنهاد فعالیت استان ولگاگراد به عنوان مرکز توزیع کالاهای ایرانی به مناطق مختلف روسیه را بسیار مفید خواند و اظهار کرد: بنادر و مسیرهای رودخانه‌ای موجود در این منطقه از روسیه زمینه خوبی برای واردات و صادرات کالا به صورت متقابل بین دو کشور است که باید از آن بهره گرفت. او در پایان ضمن ارزشمند خواندن موضوع همکاری های فرهنگی در روابط با استان ولگاگراد، تشکیل شرکت های مشترک ایرانی و روسی و نیاز بازار روسیه به کالاهای تولید شده در ایران را از دیگر زمینه های توسعه مناسبات در بخش های مختلف خواند.

بندر رودخانه ای ولگاگراد که سال 1862 ساخته شده است، در زمان حاضر امکان تخلیه و بارگیری 20 میلیون تن بار را در هرسال دارد. برپایه قوانین روسیه، تردد در آبراهه‌های داخلی این کشور منحصر به کشتی های روسی است، اما هر ساله مجوزهایی برای تردد کشتی ها با پرچم های کشورهای دیگر اما با خدمه روسی صادر می شود.