روی تازه تعاملات ایران و ترکیه در گفت وگوی نوآوران با کارشناسان سیاسی بررسی شد

جای خالی ثبات در تعاملات دو سویه

مولود چاووش اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه صبح دیروز در راس هیاتی برای رایزنی با مقامات کشورمان وارد تهران شد.

  1. ۱ هفته قبل
  2. ۰
روحانی
نوآوران -

او در این سفر با حجت‌الاسلام والمسلمین حسن روحانی، رئیس جمهور کشورمان و همچنین محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان دیدار کرد. وزیر امور خارجه ترکیه در این سفر درباره مناسبات دوجانبه تهران و آنکارا، تحولات منطقه‌ای و موضوعات روز در عرصه جهانی با یکدیگر رایزنی کرد. سفر وزیر امور خارجه ترکیه به تهران، دومین سفر او پس از کودتای نافرجام ۱۵ جولای در ترکیه است. همچنین محمدجواد ظریف پس از آن حادثه تاکنون دو بار به ترکیه سفر کرده و با مقامات این کشور از جمله رجب طیب اردوغان رئیس جمهور، بنعالی ییلدریم نخست‌وزیر ترکیه و مولود چاووش اوغلو نیز دیدار کرد.

دیدار اخیر وزیر امور خارجه ترکیه با مقامات ایرانی شائبه تغییرات عمده ای در مسیر دیپلماسی این کشور و تعاملات دو جانبه با جمهوری اسلامی ایران دارد که در پی بیانیه اخیر اتحادیه اروپا علیه ترکیه مبنی بر نپذیرفتن عضویت این کشور در جامعه اروپا و شکست های پی پی دولت آنکارا در عراق و سوریه علامات سوال زیادی را در ذهن می پروراند.

        ترکیه به دنبال تغییر نقشه راه است

مهدی آیتی، نماینده پیشین مجلس شورای اسلامی و تحلیلگر مسائل سیاسی در گفت وگو با نوآوران با اشاره به سفر روز گذشته مولود چاوش اووغلو، وزیر امور خارجه ترکیه به ایران، گفت: حزب عدالت و توسعه ترکیه دارای شباهت های زیادی با حزب اعتدال و توسعه ایران است. به این معنا که در کنار اختلافات عمده نکات مشترک زیادی میان این دو حزب و به طور کلی دو کشور دیده می شود.

وی همچنین افزود: بر اساس آن چه که در خاورمیانه اتفاق افتاده است، ترکیه امروز وارد مرحله تازه ای از فعالیت ها و موضع گیری های سیاسی شده که این می تواند تا حدودی به نفع ایران نیز باشد.

این نماینده پیشین مجلس با اشاره به روابط گسترده اقتصادی، سیاسی و غیره ای که میان جمهوری اسلامی ایران و ترکیه وجود دارد، بیان کرد: بعد از کودتای نافرجام ترکیه اروپا با این کشور به مشکل جدی برخورد و همانطور که شاهد بودیم مصوبه اخیر اتحادیه اروپا علیه ترکیه مبنی بر نپذیرفتن عضویت این کشور در جامعه اروپا در کنار دیگر اختلافات این روزها باعث شده که ترکیه به سمت ایالات متحده آمریکا و رژیم اشغال گر قدس متمایل شود.

آیتی با اشاره به این که ترکیه به دلیل عضویت در ناتو یکی از مهم ترین متحدان آمریکا است، گفت: چرخش استراتژیک مواضع ترکیه آن جایی محسوس می شود که کشوری که سال پیش در این روزها هواپیمای روسیه را زد، اخیرا در پی این است که با روسیه دست دوستی دهد.

وی با بیان این که ترکیه به دنبال جایگزین کردن آمریکا به جای اروپا است، افزود: این کشور به نوعی منتظر تغییرات مطلوب از نظر خود در ایالات متحده آمریکا است، چرا که در 50 سال گذشته هرچه تلاش کرد تا به عضویت اتحادیه اروپا درآید، نشد و امروز نیز خواهان پیدا کردن جانشین مناسبی برای آن است.

این کارشناس مسائل سیاسی ادامه داد: ترکیه از نظر سوق الجیشی کشوری نیمه آسیایی و اروپایی است و به همین دلیل است که تلاش زیادی کرده تا خود را به عضویت اتحادیه اروپا درآورد، اما هربار خصوصا از نظر مسائل مربوط به حقوق بشری ناکام مانده است.

وی برای توضیح بیان کرد: از زمانی که چیزی حدود یک میلیون ارمنی به دست امپراطوری عثمانی قتل عام شدند تاکنون اروپاییان به هیچ وجه از چنین نقطه پر رنگی در تاریخ سیاسی خود فروگذار نکرده و نخواهند کرد.

این نماینده پیشین مجلس معتقد است که ترکیه به دلیل از دست دادن اروپا مجبور است که آمریکا را به عنوان تکیه گاه خود برگزیند و البته که از مجموع رفتارهای این کشور می توان این طور برداشت کرد که ترکیه خواهان نزدیک شدن به اسرائیل هم است.

آیتی گفت: چند سال پیش اردوغان در سازمان ملل علیه شیمون پرز سخنرانی کرد و حتی جلسه را به نشانه اعتراض ترک کرد، اما همان کشور امروز به دنبال تجدید روابط با رژیم غاصب اسرائیل است. به گونه ای که در روزهای اخیر در جریان آتش سوزی شهرهای اسرائیل شاهد بودیم که ترکیه کشتی های امداد و نجات خود را برای کمک به آن ها به آن شهرها ارسال کرد.

وی معتقد است که چنین رفتارهایی نشان از تغییر استراتژی و نقشه راه ترکیه ای دارد که امروز به دنبال روابط جدید است.

این کارشناس مسائل سیاسی ادامه داد: در همین مسیر ترکیه به خوبی می داند که برای باقی ماندن در خاورمیانه و موازنه قوا باید به سمت کشورهای تاثیرگذاری همچون جمهوری اسلامی ایران متمایل شود.

       سیاست خارجی ایران تحت تاثیر رفتار زیکزاکی اردوغان نخواهد بود

جعفر قنادباشی، کارشناس مسائل منطقه و امور خاورمیانه در خصوص ارزیابی روابط جمهوری اسلامی ایران و ترکیه به نوآوران گفت: هر دو کشور دارای ظرفیت ها و پتانسیل های بالایی برای برقراری روابط سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و غیره با یکدیگر هستند و در همین مسیر هر دو به یکدیگر نیازمند نیز هستند.

وی همچنین با اشاره به این که ترکیه و ایران در مسائل منطقه ای، مرزی و اقتصادی بسیاری با یکدیگر همکاری داشته و دارند، افزود: اما متاسفانه برخی از حرکات مقطعی دولت اردوغان باعث شده تا ثبات و آرامش در روابط میان ایران و این کشور حکم فرما نباشد و همچنین روابط مستحکم و استواری میان آن ها ایجاد نشود.

قناد باشی ادامه داد: اما همواره جمهوری اسلامی ایران تلاش کرده با توجه به جایگاه مردمی اردوغان و مردم مسلمان این کشور روابط دو سویه خود را تحت تاصیر حرکات زیکراکی این کشور قرار ندهد.

این کارشناس مسائل منطقه گفت: به گونه ای که شاهد بودیم بعد از کودتای نافرجام ترکیه، ایران اولین کشوری بود که از ترکیه حمایت کرد و علیرغم نا ملایمتی هایی که باعث شده بود تاکنون تعاملات دو سویه پایدار باقی نماند، اما از دوستی صادقانه خود حفظ و حراست کرد.

وی همچنین با اشاره به عضویت ترکیه در ناتو بیان کرد: عضویت ترکیه در این پیمان مقتضیاتی دارد که کشور عضو را ناگزیر به اتخاذ سیاست های پیش بینی نشده بسیاری می کند و در کنار سایر مشکلات داخلی ترکیه بر مجموع روابط با ایران تاثیر گذار خواهد بود و این درست در شرایطی است که تمامی آن چه گفته شد در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ملموس و مورد توجه بوده است.

قنادباشی در ادامه با انتقاد بر دولت آنکارا افزود: دولت ترکیه باید متناسب با نیازهای مردم کشور خود و با بهره برداری از ظرفیت های برقراری تعامل میان خود و ایران در موضعی قرار نگیرد که دشمن های مشترک ایران و ترکیه قادر به بهره برداری از آن باشند.

این کارشناس امور خاورمیانه با اشاره به عادی شدن روابط میان ترکیه و رژیم صهیونیستی اظهار کرد: هرچند که چنین مسائلی قادر نخواهد بود لطمه ای به روابط دو سویه ایران و ترکیه وارد سازدف اما جمهوری اسلامی ایران خواستار ثبات در تعاملات دو سویه است. به گونه ای که نباید مواضع ترکیه این کشور را به عنوان مهره ای در اختیار آمریکا و اسرائیل و طعمع دلارهای نفتی آن ها قرار دهد.

       ترکیه و نگرانی بابت وضعیت پیش بینی نشده آینده

قاسم محبعلی، تحلیلگر مسائل خاورمیانه با اشاره به روابط جمهوری اسلامی ایران و ترکیه و با توجه به سفر روز گذشته مولود چاوش اوغلو به ایران به نوآوران گفت: ایران و ترکیه جدا از این که هر دو در مجاورت و همسایگی یکدیگر به سر می برند، در بسیاری از مسائل منطقه و خاورمیانه نیز  به مسائلی بر می خورند که برای هر کدام از نظر اهمیت در موضع برابری قرار دارد.

وی همچنین توضیح داد: به طور مثال آن چه در عراق و سوریه در جریان است چه از نظر ژئوپلتیک و چه از منظر سیاسی و اقتصادی برای هر دو کشور ایران و ترکیه دارای اهمیت است.

محبعلی با اشاره به جایگاه جغرافیایی ترکیه ادامه داد: ترکیه بخشی از اروپا محسوب می شود و نیز یک کشور آسیایی هم است. از طرفی این کشور بر قفقاز و دریای سیاه مشرف است که باعث می شود با روسیه و کشورهای اروپای شرقی، ارمنستان و آذربایجان نیز مرتبط شود.

وی چنین موقعیتی را عامل موضع گیری های متفاوت و گاها متضاد ترکیه دانست و گفت: در خصوص عراق و سوریه نیز میان مواضع جمهوری اسلامی ایران و تصمیمات ترکیه اختلاف بسیاری وجود دارد، اما مسائل مروبط به کرد ها نقطه اشتراک میان ایران و ترکیه است.

این تحلیلگر امور خاورمیانه افزود: ترکیه جزء پیمان ناتو است و همین عامل اختلافات گسترده این کشور با اتحادیه اروپا خصوصا به دلیل موقعیت نامناسب کرد ها در دولت اردوغان شده است.

وی ادامه داد: از طرفی به قدرت رسیدن کردها در شمال عراق و سوریه و تشکیل دولت کردها ممکن است امنیت جمهوری اسلامی ایران را به خطر بیاندازد و همین مساله کردها می تواند نقطه اشتراکی میان ایران و ترکیه باشد. محبعلی معتقد است که از طرفی ترکیه به دلیل روی کار آمدن ترامپ نگران وضعیت پیش بینی نشده ای است که در شرف است نسبت به آن تحول دیپلماتیک متعددی را دنبال کند.


خبرنگار: بهناز لطفعلی زاده

نوشتارهای مرتبط

تازه های دیپلماسی