لطف الله فروزنده در گفت و گو با "نوآوران"

برجام فضای همدلی را در داخل ایجاد کرد

دولت و برجام؛ دو مقوله یا مولفه‌ای است که امروزه منتقدان و مخالفان را در یک جبهه واحد قرار داده است؛ آنگونه که تحلیل‌گران سیاسی در آستانه انتخابات مجلس در 7 اسفند، نوع تحرکات و صف‌بندی‌های رایج علیه یا له برجام را به دو رویکرد، برجامیان و نابرجامیان تحلیل و تفسیر کردند. مخالفان دولت از هر راهی و به هر بهانه‌ای و از هر فرصتی برای حمله به دولت از طریق برجام بهره می‌گیرند.

  1. ۴ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۰
برجام فضای همدلی را در داخل ایجاد کرد
نوآوران -

این در حالی است که خود دولت نیز بارها بر این نکته مهم و کلیدی تأکید کرده که هیچگاه منافع ملی در راه مذاکره با طرف غربی و آمریکاییان را سودا نکرده و نمی‌کند. اما موضوع‌گیری‌ها، ژست و رفتار سیاسی مخالفان دولت به گونه‌ای تعبیه شده که گویی دولت تمامی سرشت و سرنوست خود را به کلاف سردرگم برجام بسته است. لطف‌الله فروزنده سخنگوی جمعیت ایثارگران و استاد دانشگاه تربیت مدرس که در دولت دهم، معاون توسعه مدیریت و سرمایه انسانی و معاون پارلمانی رئیس‌جمهور بوده است، از جمله مخالفان برجام است که با وی در مورد موضوعات مطرح شده گفت‌و‌گو کرده‌ایم.

آقای فروزنده چندی پیش برجام عمر یکساله‌اش را طی کرد، نظر شما در مورد دستاوردها و پیامدهای برچام چیست؟

از جمله مباحثی که در شرایط فعلی کشور می‌تواند مطرح باشد، بحث گسترش گفتمان انقلاب اسلامی در سطح دنیاست. امروز خوشبختانه همین گفتمان در سطح خاورمیانه گفتمان غالب است. به همین دلیل استکبار جهانی از تمامی ظرفیت‌های خود بهره می‌برد تا در درجه اول انقلاب اسلامی را مهار کند و بعد ساختار جمهوری اسلامی را تغییر دهد. در کشور به رغم اختلاف سلایقی که وجود دارد، رهبری را به عنوان محور قبول دارند و این محوریت موجب ثبات و آرامش ما در منطقه و جهان شده است. همین وضعیتی که ما داریم، تحمل آن برای استکبار جهانی سخت است و این الگویی برای کشورهای منطقه می‌تواند باشد. استکبار جهانی در مقابله با استکبار جهانی به انواع و اقسام روش‌های نظامی، اقتصادی و سیاسی استفاده کرده است؛ در بحث برجام در هر حالت مسئولین ما تلاش خود را انجام دادند و به تعهداتی که ما داشتیم عمل کردیم، اما این طرف مقابل بود که تعهدات را زیر پا گذاشت و عمل نکرد و بارها طرف غربی چه بوسیله رئیس جمهوری و چه به وسیله وزیر امور خارجه مورد عتاب قرار گرفتند و از آنان انتقاد کردند. البته نقض برجام از طرف غربی‌ها به ذات آنها برمی‌گردد، جبهه استکبار به عناوین مختلف این عمل ناپسند خود را به اثبات رسانده است. برجام در واقع به آزمونی برای مردم و نظام تبدیل شد که هیچگاه به دشمن اعتماد نکنیم و باید تمام توان خود را به ظرفیت‌های داخلی معطوف کنیم. امروزه دشمنان قصد آن دارند که از طریق پروژه نفوذ بر ما وارد شوند؛ نفوذ از ابعاد مختلفی چون سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی. مهم‌ترین بعد نفوذ این است که آنها به نوعی بر ذهنیت و زبان مسئولین ما تأثیرگذار بوده‌اند؛ با این مبنا که ما به آنها اعتماد کنیم و بدون رابطه با آمریکا نمی‌توانیم امورات خود را پیش ببریم. امروزه می‌بینیم کشورهای که به اعتماد آمریکا دلبسته‌اند، چگونه در عرصه بین‌المللی زمین‌گیر شده‌اند. دستگاه‌ها موظف هستند که اعتماد مردم را جلب کنند و تنها در سایه این اعتماد است که می‌توانیم با قدرت فائقه خود در عرصه جهانی بلندپروازی کنیم. حقوق‌های نامتعارف از جمله مباحثی است که نباید آن را سیاسی کنیم. چنانچه بدون مناقشات سیاسی با این مسئله برخورد کنیم، در این حالت است که توانسته‌ایم اعتماد آنان را جلب کنیم. رسانه‌ها، رسانه ملی و مسئولان وظیفه دارند در این زمینه روشنگری کنند. به هر حال آنچه که به عنوان سرمایه اصلی این نظام از آن یاد می‌شود، اعتماد مردم است که باید این اعتماد را از دست ندهیم. اعتماد مردم هم به این است که ما عدالت را رعایت کنیم، با فساد مبارزه کنیم، با استکبار مبارزه کنیم، و همچنین روحیه خدمت ‌رسانی به مردم را بالا ببریم. من تأکیدم این است که مسائل سیاسی را در چارچوب خودش حل کنیم و روی اصول و مبانی که بین همه جریانات و گروه‌های سیاسی مشترک است، خدشه وارد نکنیم و این به سود همه جریانات داخل نظام است. در چنین شرایطی است که می‌توان اعتماد مردم را جلب کنیم و این امر می‌تواند به تحکیم پایه‌های نظام اسلامی بیش از پیش کمک کند.

به بحث برجام اشاره کنید و چندی پیش یکسالگی برجام را پشت سر گذاشتیم؛ فکر می‌کنید که دستاورد ما در برجام چه بوده است؟

ما یک بحث برجام در داخل است و بحث دیگر صورت خارجی آن است که به مذاکره با غرب و آمریکا مربوط است. در داخل به هر حال یک همدلی به وجود آمد و همه مردم ایران با مجوزی که رهبری نظام دادند به هر حال آمادگی داشتند و دارند که به هر حال مسئله هسته‌ای را به صورت مسالمت‌آمیز مذاکره کنند. نکته دوم اینکه ما نرمش قهرمانانه را به عنوان یک روش آزمودیم و پیروز شدیم. نکته سوم اینکه در جامعه ما جا افتاد که سیمای جمهوری اسلامی مبتنی بر اصل مذاکره است و از خشونت بیزاریم و این مسئله توانست سایه ایران هراسی را از سیمای کشور بزداید. مسئله دیگر اینکه بین همه جریانات سیاسی داخل در مورد مسئله هسته‌ای وفاق به وجود آمد. ما دیدیم که مسئله هسته‌ای برای آمریکایی‌ها تنها یک بهانه بود. با تدبیری که رهبری نظام اتخاذ کردند، اتحاد و یکپارچگی داخلی در بحث برجام به وجود آمد. یک فرصتی به وجود آمد تا به همه جهانیان ثابت کنیم که ایران هیچگاه به دنبال جنگ و بمب اتم نیست و اتفاقاً این غرب است که از گروه‌های تروریستی در دنیا حمایت می‌کند؛ به گونه‌ای می‌بینیم در شرایط فعلی فجایع تروریستی دامن خود غرب را گرفته است و به شدت عرصه را برای آنها تبدیل به عرصه‌ای کرده است که جز وضعیت وحشتناک و دهشتناک چیز دیگری نیست.

ما به همه تعدات بین‌المللی خود در بحث هسته‌ای عمل کردیم. اما از آن سوی غرب تحریم‌ها را برنداشت و همین مسئله موجب می‌شود که بحث هسته‌ای بار دیگر پذیرای چالش باشد. نباید اینگونه وانمود کنیم و چهره سیاه آمریکا را تطهیر کنیم. این درست که دولت و مذاکره‌کنندگان تلاش خود را انجام دادند اما نباید این شائبه ایجاد شود که در هر صورتی از برجام دفاع کرد. دفاع از برجام تا زمانی می‌تواند مشروعیت داشته باشد که طرف غربی ـ خصوصاً آمریکا ـ نیز به تعهدات خود بطور کامل عمل کند. الان می‌بینیم که آمریکایی‌ها پشتیبانان مذاکرات هسته‌ای در داخل را سرکار گذاشت. اتفاقاً الان وقت آن است که در عرصه عمومی، افکار عمومی داخلی و خارجی آمریکا را به محاکمه بکشیم و به این بحث دامن بزنیم که این آمریکا بود که تعدات را زیر پا گذاشت و تلاش شبانه‌روزی چندین ماهه مذاکره کنندگان دو طرف را نادیده گرفت. باید به گونه‌ای رفتار کنیم که اگر بعد از این اتفاقات هر کشوری که اینگونه و از در مصالحه با آمریکا وارد شود، برایش محرز شود که چگونه آمریکا تعدات بین‌المللی را زیرپا می‌گذارد و از آن سو دم از دموکراسی و حقوق بشر و سودای آقایی در دنیا را دارد. ما باید این روحیه و این بینش را که ذات آمریکایی‌ها است، از بین ببریم و به جهانیان اعلام کنیم که آمریکا کشوری است که در هر حالتی هدف و انگیزه سیاسی‌اش این است که قوانین بین‌المللی را به سود خود بی‌اعتبار می‌کند. آمریکا نه تنها قوانین بین‌المللی را بی‌اعتبار کرده است، بلکه نهادهای بین‌المللی چون سازمان ملل متحد را نیز در اذهان جهانیان بی‌اعتبار کرد.

آقای شما فکر می‌کنید دولت در بحث برجام کجا کوتاه آمده است؟

من در جواب این پرسش شما، بحث مقام معظم رهبری را تکرار می‌کنم که فرمودند؛ کسانی که یکطرفه از برجام حمایت می‌کنند و چه یکطرفه به رد آن می‌پردازند، هر دو افراط می‌کنند. واقعیت مسئله این است که برجام یک سری موفقیت‌ها داشت و یک سری معایب داشت. اصل نکته در اینجاست که دشمن در این مسئله بدعهدی کرد. البته باید گفت و دوباره تکرار می‌کنم که دولت در این زمینه تلاش‌های زیادی انجام داد. از این نکته هم نمی‌توان غافل ماند که دولت در مورد دستاوردهای برجام اغراق‌گویی کرد. ما امروز می‌بینیم که دستاوردی که از برجام داشتیم آن چیزی نبود که دولتمردان ما به آن در افکار عمومی دامن زدند. الان نمی‌خواهیم تمامی این معایبی که برجام داشت را بر گردن دولت بیندازیم، اتفاقاً ما معتقدیم که این مذاکرات اگر امروزه با بن‌بست مواجه شد، این مسئله به عدم پای‌بندی آمریکاییها برمی‌گردد. به این مسئله هم باید اشاره کنیم که دولت در زمینه دستاوردهای برجام به مردم قول‌هایی داد و امروزه می‌بینیم که دولت به این قول‌ها عمل نکرد. اگر در شرایط کنونی ما دچار رکود، مشکلات اقتصادی، مشکلات معیشتی و ... هستیم، ناشی از عملکرد خود دولت است.

دولت گذشته را در بروز و ظهور نابسمانی‌های امروز کشور تا چه اندازه سهیم می‌دانید؟

دولت گذشته که گذشت. آقایان و دولت قول داده بودند که اگر برجام حل شود، مسائل اقتصادی نیز حل می‌شود. دولت این توقع را در مردم ایجاد کرد. اتفاقاً مردم با این دید و این رویکرد به روحانی رأی دادند. رکود الان کمرشکن شده است و چندین واحد صنعتی تعطیل شده‌اند.

اتفاقاٌ تعطیلی واحدهای صنعتی در دوره احمدی‌نژاد اتفاق افتاد، میزان اختلاس‌ها، رانت‌خواری‌ها، گم‌شدن‌ دکل‌ها، به یغما رفتن ثروت ملی، ظهور غول‌های اختلاسی، بیکاری، انزوای کشور در عرصه جهانی و ... تنها گوشه‌ای از بی‌تدبیری و ناکارآمدی دولت گذشته است؟

ما هر کاری که گردن دولت گذشته بیندازیم کهنگی است و بردی ندارد. دولت الان باید از مردم عذرخواهی کند.

اتفاقاً دولت روحانی در موارد مختلف از مردم عذرخواهی کرده‌اند. اما در دولت گذشته نه تنها عذرخواهی از مردم صورت نگرفت، بلکه کاملاً از موضوع قیم‌مآبانه وارد شد.

الان مسئولین می‌آیند و می‌گویند که حقوق‌های نامتعارف در دولت گذشته نیز بوده، کجا مربوط به دولت گذشته بوده است. کجا بوده چرا منتشر نمی‌کنند. هر جا هر اتفاقی که صورت می‌گیرد می‌گویند دولت گذشته، بابا کدام دولت.

یعنی اثرات بنیان‌کن دولت احمدی‌نژاد در آن 8 سال را نادیده می‌گیرید؟

خداحافظ شما.