برآوردهای یک‌ساله ظریف از برجام:

اقدام نظامی علیه برنامه موشکی ما روی میز بود

در سیاست خارجی این روزهای کشور همه‌چیز به برجام ختم می‌شود؛ همان توافقی که یک سال پیش بعد از 12 سال کشمکش میان ایران و 6 قدرت برتر جهانی صورت گرفت و با برداشتن قطع‌نامه‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران، کشور را وارد دوره جدیدی ساخت.

  1. ۴ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
اقدام نظامی علیه برنامه موشکی ما روی میز بود
نوآوران -

ترافیک سنگین هیات‌های سیاسی و اقتصادی خارجی در ایران که در شش‌ماهه بعد از اجرایی شدن برجام به‌ رغم مشکلات و موانعی در اتصال ایران به شبکه بانکی و مالی وجود دارد، یکی از نشانه‌های این دوران جدید است. سفر 6 رئیس‌جمهور بعد اجرایی شدن برجام به معنای آن است که به‌طور میانگین هر ماه یک رئیس‌جمهور به تهران آمده است. امری که علاوه بر باز شدن درهای جامعه بین‌المللی ایران، خبرهای خوبی را برای اقتصاد کشور به دنبال دارد که بعد از سال‌ها دوری از جهان، بیش از هر زمانی تشنه سرمایه‌گذاری و فناوری است. این در حالی است که به گفته بسیاری از کارشناسان اقتصادی و مسائل بین‌الملل، در دوران جهانی‌شدن، حصول پیشرفت و رشد اقتصادی بدون همکاری‌های بین‌المللی چندان محتمل نخواهد بود و به نظر برجام مسیر چنین همکاری را اگر نگوئیم ایجاد، حداقل هموار کرده است. بدون شک برای کشوری که تا همین مدتی پیش، درنتیجه 12 سال تنش با غرب، شش قطع‌ نامه را به نام خود در شورای امنیت سازمان ملل می‌دید، بازگشت تمام و کمال آن به جامعه جهانی در یک بازه شش‌ماهه، دور از انتظار است. شاید به خاطر همین ابعاد وسیه برجام بر حوزه‌های مختلف باشد که در این دوران جدید، مخالفان و موافقان توافق هسته‌ای در تحلیل هر دستاورد و هر شکستی نه‌ تنها در عرصه دیپلماسی بلکه در مسائل داخلی کشور نیز، نیم‌ نگاهی هم به برجام دارند.

بدون برجام، فروش نفت به صفر می‌رسید

در همین رابطه دکتر محمدجواد ظریف با اشاره به این‌که برجام را باید در ظرف زمانی و شرایط بین‌المللی خودش بررسی و ارزیابی شود، گفت: «اگر بخواهیم به برجام نمره بدهیم، نمره بسیار خوبی می‌گیرد، اما اگر بخواهیم به نحوه اجرای آمریکایی‌ها نمره بدهیم احتمالاً نمره پایین می‌گیرد. از بعد دیگر نیز برجام را باید از منظر نحوه اجرای توافق ارزیابی کرد. ازنظر زمانی، مذاکرات مرتبط با برجام برای توافق اولیه در دولت یازدهم زمانی آغاز شد که هرچند ماهی یک‌بار تحریم جدیدی علیه کشورمان در کنگره آمریکا تصویب می‌شد و معروف بود که نتانیاهو به واشنگتن سفر نمی‌کند مگر این‌که با یک تحریم جدید بازگردد.» به گفت وزیر امور خارجه کشورمان: مذاکرات مربوط به برجام زمانی آغاز شد که کنگره و مجلس نمایندگان آمریکا قانونی را تصویب کرده که بر اساس آن فروش نفت کشورمان در کم‌تر از یک سال به صفر برسد. ظریف با اشاره به این که آمریکایی‌ها در یک بازه زمانی یک و نیم ساله توانسته بودند فروش نفت کشورمان را از بیش از 2 و نیم میلیون بشکه در روز به کم‌تر از روزانه یک میلیون بشکه برسانند، خاطرنشان کرد: «با این قلدری و فشارهایی که آمریکایی‌ها بر کشور ما می‌آوردند می‌توانستند در مدت کوتاهی فروش نفت کشورمان را به صفر برسانند.»

اقدام نظامی علیه برنامه موشکی ما روی میز بود

رییس هیات مذاکره کننده هسته‌ای، با بیان این‌که برجام در زمانی تصویب شد که شش قطعنامه لازم‌ الاجرای شورای امنیت تحت فصل هفتم تلاش می‌کرد ایران را از حق خودش برای بهره‌مندی از انرژی صلح‌آمیز هسته‌ای محروم کند، گفت: «فراتر از این در حوزه موشکی حتی به کشورها اجازه می‌داد که برای جلوگیری از دست یابی ایران به فن‌آوری موشکی که هیچ ربطی به آن کشورها ندارد، حتی وارد اقدام نظامی شوند». وی در ادامه با اشاره به این‌که شش قدرت بزرگ دنیا متکی به حمایت شورای امنیت سازمان ملل متحد، اتحادیه اروپا و بسیاری از مراکز قدرت جهانی اعم از مراکز پولی و تبلیغاتی بوده و پای میز مذاکره نشسته بودند، گفت: «اگر برجام را از این دو زاویه نگاه کنیم دستاورد بسیار مهمی برای جمهوری اسلامی ایران است که عزت مردم را حفظ کرد، حقوقشان را به رسمیت شناخت، قطعنامه‌های شورای امنیت را کنار زد و مانع از تصویب تحریم‌های جدید علیه کشورمان شد. برجام همچنین تحریم‌های پیشین مرتبط با برنامه هسته‌ ای را کاملاً کنار زد و مانع از پیشروی تحریم‌های مرتبط با مقررات داخلی آمریکا نیز شد». ظریف فتح الفتوح را مقاومت مردم ایران در برابر فشار تحریم‌ها دانست و افزود: «البته مذاکره‌کنندگان از همه توانشان، از درایت رییس‌جمهور، از حمایت و مقاومت و دعای مردم و از همه بالاتر از هدایت‌ ها و دعای مقام معظم رهبری و لطف خدا استفاده کردند و توانستند به توافق برسند.»

رضایتی 100 درصدی در توافق محال است

وزیر امور خارجه کشور با طرح این مساله که توافق به معنای رضایت طرفین است، مگر این‌که بخواهیم از قرارداد تسلیم سخن بگوییم، خاطرنشان کرد: «توافقی وجود ندارد که هر یک از دو طرف بتوانند بگویند 100 درصد به نفعشان است. چنین چیزی در جهان خارج وجود ندارد. به همین علت است که امروز در سالروز تصویب برجام مقالاتی در آمریکا نوشته می‌شود مبنی بر این‌که این کشور چه امکاناتی مانند اجماع بین‌المللی علیه ایران و ممنوعیت برنامه موشکی این کشور را از دست داده است». وزیر خارجه ایران با اشاره به مطالب مطرح در یکی از جلسات استماع کنگره در خصوص برنامه موشکی کشورمان افزود: «در آن جلسه نمایندگان، دولت این کشور را زیر سوال بردند که چرا قطعنامه 1929 با آن محکمی را درباره برنامه موشکی ایران از دست داد و آن را به بندی تبدیل کرد که اولاً اجباری نیست و ثانیاً ایران را معاف کرده است. نمایندگان در این جلسه اعلام کردند ایرانی‌ها توانسته‌اند از طریق مذاکره کلمه‌ ای را به این معنی وارد کنند که اگر برنامه موشکی برای سلاح هسته‌ای طراحی نشده باشد در حوزه این قطعنامه قرار نمی‌گیرد؛ یعنی حوزه‌ای که تبلیغات فراوانی درباره آن علیه ما می‌شد». ظریف مواضع اخیر بان کی مون درباره برنامه موشکی کشورمان را نامربوط دانست و تصریح کرد: «متأسفانه دبیر کل سازمان ملل متحد در سال‌های گذشته سابقه خیلی خوبی هم از خودش به‌ جای نگذاشته است. به‌ویژه در موضوع خارج کردن نام عربستان سعودی از فهرست کودک‌ کش‌ها که خود او هم اعلام کرد یکی از سخت‌ترین تصمیمات دوران زندگی‌اش بوده که تأثیر بسیار بدی بر اعتبار سازمان ملل گذاشته است.»

برجام سندی قابل‌دفاع است

ظریف با تبیین مزایا و موانع اجرای برجام گفت: «یکی از ابعادی که باید در ارزیابی برجام در نظر گرفت، اختلاف میان قانون و نحوه اجرای آن است. هیچ قانونی را با نحوه اجرایش نمی‌سنجند، تقریبا تمام مقررات حقوق بین‌الملل را یک یا چند نفر نقض می‌کنند. بسیاری از مقررات حقوق بین‌الملل و بسیاری از توافق‌های بین‌المللی آن‌طور که همه طرف‌ها به آن معتقدند، به‌طور کامل اجرا نمی‌شود اما آیا این به آن معنی است که آن توافق‌ها ایرادی دارد؟ برای مثال اگر کسی از چراغ‌قرمز عبور کند آیا به معنی این است که قاعده داشتن چراغ راهنمایی بد است؟ » وزیر امور خارجه با قابل‌دفاع خواندن برجام، خاطرنشان کرد: «اگر بخواهیم به برجام نمره بدهیم حتما با توجه به ظرف زمانی و شرایط بین‌المللی نمره بسیار خوبی می‌گیرد اما اگر بخواهیم به نحوه اجرای آمریکایی‌ها نمره بدهیم احتمالا نمره پایینی می‌گیرد. این به معنی آن نیست که ما شخصیت آمریکایی‌ها و گرایش‌های آنان را در نظر نداشتیم، واقعیات داخلی نظام آمریکا را به‌ خوبی می‌شناختیم و برای همین بود که با درایت و تیزبینی مقام معظم رهبری و رییس‌جمهور شرایطی را برای کشورمان پیش‌بینی کردیم که آن را تا حد بسیار زیادی در قبال اقدامات آمریکایی‌ها مصونیت بدهیم.»

ظریف یکی از این ظرفیت‌ها را استفاده از برجام برای اقتصاد مقاومتی دانست و افزود: «استفاده از این ظرفیت برای این بود که اقتصاد کشورمان را در قبال خطرهای ناشی از بدعهدی‌های آمریکا مقاوم کنیم».

برجام، ایرانیان را مردمی مقاوم و آماده مذاکره نشان داد

رئیس دستگاه دیپلماسی با بیان این که برجام باعث سربلندی مردم ایران در عرصه بین‌المللی شده است، گفت: «دنیا مردم ایران را به‌عنوان ملتی می‌شناسد که در برابر زور و فشار مقاومت می‌کند اما هم‌زمان آماده مذاکره است و پس از مذاکره هم عهد و پیمان خود را جدی و با دقت رعایت می‌کند و به‌طرف مقابل نیز اجازه بدعهدی نمی‌دهد. ملت و مسئولان ذی‌ربط به این موضوع توجه دارند و آن را پیگیری می‌کنند». ظریف بهره‌مندی از برجام را نیازمند اجماع ملی دانست و تصریح کرد: «امروز هیچ‌کس در کشورمان از اثبات این که برجام به‌ خوبی اجرا نمی‌شود نفعی نمی‌برد.» رییس تیم مذاکرکننده با اشاره به برخی موانع در راه اجرای برجام گفت: «تعدادی از بانک‌ها هنوز از مقررات آمریکایی‌ها وحشت دارند اما ما معتقدیم این وحشت بیش‌تر نوعی وحشت روانی و ناشی از محافظه‌کاری ذاتی موسسات پولی و بانکی است نه ناشی از مقرراتی که مانع از همکاری با ایران بشود.»

نباید تبلیغات آمریکایی‌ها را در بوق و کرنا کنیم

وزیر امور خارجه کشور با بیان این که آینده بسیار خوبی پیش روی کشور وجود دارد، خاطرنشان کرد: «بارها گفته‌ ام که می‌توانیم به برجام نمره 5 ، 15 یا 95 بدهیم. مهم این است که اگر هر یک از این نمرات را همراه با هم استفاده کنیم، برجام می‌تواند زمینه بسیار خوبی برای کشورمان باشد و اقتصاد مقاومتی را پیش ببرد.» ظریف با هشدار در این باره که اگر از همان نمره 5 یا 95 هم استفاده نکنیم به زیر صفر تبدیل می‌شود، بیان داشت: «شرایط دنیا ایستا نمی‌ماند و پیش می‌رود؛ باید از فرصتی که ایجاد شده است استفاده کرد؛ در غیر این صورت شرایط حتما به سمت منفی و تبدیل‌شدن فرصت به تهدید پیش می‌رود.» وی در همین رابطه عنوان کرد: «درست است که آقای کری به وزیر اروپایی و خانم موگرینی در بیانیه‌ای که اخیرا در بروکسل صادر شد اذعان کرد که ایران هم باید از منافع برجام بهره‌مند شود اما چه اقدامات عملی در این زمینه انجام دادند؟ اینجاست که ما از این موضوع به‌ عنوان بدعهدی آمریکایی‌ها نام می‌بریم یا به پیگیری تعهداتشان در برجام استناد می‌کنیم. این که آیا این موضوع نقض تکنیکی برجام هست یا نیست به وظایف هیات نظارت بر برجام مربوط می‌شود. ما پرسش‌ها را می‌دهیم و این هیات حسب مورد تصمیم می‌گیرد که با هر اقدام آمریکا چگونه می‌توان برخورد کرد که البته برخوردهایی نیز صورت گرفته است».

رییس دستگاه دیپلماسی با بیان این که هیچ‌کس در داخل جامعه و محیط سیاسی آمریکا حاضر نبود در خصوص اجرای برجام، هزینه سیاسی کند، خاطرنشان کرد: «این که گروه‌های فشار در آمریکا با تمام تلاش‌شان می‌خواهند مانع از اجرای برجام شوند این هم واقعیت است اما در کنار آن باید این واقعیت را نیز در نظر گرفت که وظیفه ما این نیست اقداماتی را که برای جلوگیری از سرمایه‌گذاری در ایران می‌شود تشدید، تبلیغ یا بزرگنمایی کنیم. وظیفه ما این است که واقعیت سرمایه‌گذاری در ایران را به سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی نشان و اطمینان دهیم که کشورمان امن‌ترین، سالم‌ترین، مطمئن‌ترین و پربازده‌ترین محل برای سرمایه‌گذاری است.»

بان کی مون، برجام را تخریب نکند

رییس دستگاه دیپلماسی در پاسخ به موضع ضد ایرانی اخیر بان کی مون تصریح کرد: «در گفت‌وگوی تلفنی با دبیرکل سازمان ملل متحد به او گفتم با ورود غیر کارشناسانه به بعضی مسائل سبب تخریب برجام به‌ عنوان دستاورد بزرگ دیپلماتیک نشود. دبیرکل و دبیرخانه سازمان ملل در مذاکرات حضور و نقشی نداشته‌اند و از جزئیات آن خبر ندارند؛ به همین علت نصیحت بنده به آقای بان ‌کی‌ مون که تلفنی به او گفتم این بود که به این موضوع ورود غیرکارشناسانه نکند». وی با اشاره به بی‌مبنا بودن برخی ادعاها و اظهار نظرهای مطرح‌شده در محافل جاسوسی و اطلاعاتی علیه کشور، ظریف گفت: «اکنون که 6 ماه از اجرای برجام و یک سال از تصویب آن می‌گذرد باید توقع داشته باشیم که تبلیغات علیه برجام زیاد باشد هم‌چنان که اگر در مقالاتی که این روزها در غرب منتشر شده است ببینید دشمنان این توافق به‌ شدت سم‌ پاشی و فضا سازی می‌کنند. می‌گویند ایران مایه ناامنی در منطقه است درحالی‌که ایران بزرگ‌ترین مبارز علیه داعش، ناامنی و افراط‌گرایی در منطقه است. باوجوداین واقعیت، ما را به‌عنوان ناامن کننده در منطقه مطرح می‌کنند و می‌گویند برجام به ایران فرصت داده است که اقدامات ناامن کننده‌ اش را بیش‌تر پیش ببرد.»

محمد جواد ظریف با اشاره به نامه 75 شخصیت برجسته آمریکایی به اوباما خاطرنشان کرد: «اکنون وقت آن است که از شرایط استفاده و برای ارتباطات بهتر با ایران تلاش کنیم. البته من نمی‌خواهم این نامه را تایید کنم اما می‌گویم برجام طرفدارانی هم دارد و اکنون شرایطی است که به علت سالگرد برجام مخالفان و موافقان در این باره بیش‌ تر صحبت می‌کنند و نیازی نیست عاملی اضافی برای این‌گونه اظهارات بیان کنیم».

نوشتارهای مرتبط

تازه های سیاست داخلی