سرمقاله- سعید لیلاز

نان اصلاح طلبان در آرامش است

چه شعارهای انقلابی پرطمطراق سر بدهیم و چه نه، انتخابات ریاست جمهوری متحده آمریکا و برای همه جهان و از جمله ایران مهم است.

  1. ۴ ماه قبل
  2. ۰
نان اصلاح طلبان در آرامش است
نوآوران -

این اهمیت از آن روست که ایالات متحده، یگانه کشور جهان است که سمت و سوی سیاسی آن بر مناسبات سیاسی داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی ایران اثر می‌گذارد که البته تعیین‌کننده نیست. از جنگ جهانی دوم به این سو و حتی در مساله کودتای 28مرداد 1332 هیچ‌گاه هیچ تحول بین‌المللی بر مناسبات داخلی ایران اثر تعیین‌کننده نداشته، اما به هر حال این نیز واقعیت است که بنا به قدرت نظامی، اقتصادی و ژئوپلتیک ایالات متحده دست‌کم از کودتای 28مرداد 1332 به  این سو، تحولات سیاسی ناشی از انتخابات، به‌ویژه انتخابات ریاست‌جمهوری آن کشور، بر ایران و آرایش و سمت‌گیری نیروهای سیاسی آن اثر گذاشته و می‌گذارد.

این روزها برای ایرانیان، پرسش مهم در انتخابات ریاست‌جمهوری ایالات متحده که در آبان‌ماه پیش‌رو برگزار می‌شود آن است که کدامیک از دو نامزد اصلی این انتخابات و پیروزی‌شان به سود ایران و کدامیک به ضرر ایران است اگر به مطبوعات داخلی بنگرید، به آرامی نزدیکتر شدن به زمان این انتخابات، گمانه‌زنی کارشناسان پیرامون این پرسش هم آن را به بازاری نسبتا گرم و گرمترشونده برای رسانه‌ها هم تبدیل کرده است. اما پاسخ من به این پرسش، همواره اندکی متفاوت از پاسخ‌های رایج دیگر بوده است. در برابر این پرسش که پیروزی کدام نامزد از دو حزب اصلی جمهوری‌خواه و دموکرات آمریکا به سود ایران است، من این پرسش متقابل را مطرح می‌کنم که «منظورتان کدام ایران است؟»

در میان گروه‌ها و طبقات اجتماعی گوناگون با تضاد و اصطکاک دائمی منافع و آرایش هر دم تغییر بالنده و بسی سیال، چیزی به نام منافع مشترک «ایران» یا هر کشور دیگری در جهان، جز بازتاب گول‌زننده شعاری و توخالی یک ناسیونالیسم بی‌محتوا نیست. در برابر تحولات داخلی و بین‌المللی در هر زمان، هر مکان و هر موقعیت خاص در دنیا، گروه‌ها و طبقات اجتماعی متفاوت، واکنش‌ها و منافعی متفاوت و بعضا متضاد با یکدیگر در قبال این تحولات نشان می‌دهند. مثلا در همین انتخابات جاری ایالات متحده گروه‌های سیاسی رادیکال که منافع خود را در انزوای بین‌المللی ایران برقراری تحریم‌های اقتصادی و شدت گرفتن آن و نیز درگیر شدن ایران در صحنه بین‌المللی یافته‌اند، ظهور رادیکالیسمی مشابه در بزرگترین رقیب سیاسی و اقتصادی ایران در جهان را در رویای شبانه‌شان می‌پرورانند و می‌بینند. برای اینان، رادیکال شدن حاکمیت سیاسی ایالات متحده، درست همانند نومحافظه‌کاری دولت جرج بوش دوم در سال 1382 خورشیدی به بعد، مائده‌ای آسمانی است که به کمک آن می‌توان فضای سیاسی ایران را نیز همانند همان سال‌ها تند کرد، رقبا را به بهانه هار شدن دشمن استکباری به عقب راند، دموکراسی برخاسته از انقلاب اسلامی را تعطیل یا معلق کرد و یک‌جانبه‌گرایی
راه انداخت و تحت عنوان آن غارت سازمان یافته منابع را از سر گرفت یا شدت بخشید.

اما نیروهای معتدل در ایران، تند شدن فضای سیاسی آمریکا چه در کاخ سفید و چه کنگره را، به مثابه یگانه کشور مهم جهان برای ایران، خوش نمی‌دارند. نان آنها و منافعشان در آرامش فضای سیاسی داخلی و بین‌المللی و حاکمیت نظم و قانون و آرامش در داخل و خارج کشور است و لگام زدن به رادیکالیسم داخلی را منوط به کنترل آن در سطح بین‌المللی می‌دانند. از این‌رو، نه در ایران و نه هیچ کشور دیگر جهان، موضع همه نیروهای سیاسی به‌عنوان نماینده گروه‌ها و طبقات اجتماعی، در برابر تحولات داخلی ایالات متحده و سمت و سوی انتخاباتی آن واحد و یکسان نیست. تعجب ندارد که مثلا ولادیمیر پوتین در روسیه پیروزی دونالد ترامپ را خوش‌تر می‌دارد تا هیلاری کیلنتون. از نظر نیروهای اصلاح‌طلب ایران، انتخابات پیش‌رو در آمریکا اهمیت ذاتی ندارد؛ بلکه به سبب اثرات آن بر ایران، هر پیروزی منجر به حفظ و تثبیت آرامش در مناسبات میان ایران و آمریکا و تعمیق ثبات و نظم در منطقه خاورمیانه و خلیج‌فارس، به سود اصلاح‌طلبان است نان ما در حفظ آرامش و نظم و ثبات است و نان برخی دیگر در نزاع‌های داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی تا از میانه غبار برخاسته از آن، مال بر مال بیندوزند و از گل‌آلود شدن آب ماهی بیشتر بگیرند. پاسخ یکسان و یگانه‌ای برای این پرسش که پیروزی کدام کاندیدا در انتخابات آمریکا به سود ایران است، وجود ندارد. کدام ایران؟