سرمقاله - علی بیگدلی

سفر اردوغان به روسیه و نگاه به شرق

  1. ۴ ماه قبل
  2. ۰
سفر اردوغان به روسیه و نگاه به شرق
نوآوران -

رجب طیب اردوغان از آغاز ریاست جمهوری دو رویکرد در سیاست خارجی خود در پیش گرفت. اولین رویکرد وی سیاست نگاه به غرب یا ایجاد روابط با غرب است. رویکرد دوم اردوغان در سیاست خارجی، نگاه به شرق و ایجاد رابطه با روسیه است. با توجه به مشکلات و چالش‌هایی که در رابطه میان ترکیه و غرب به‌وجود آمد، ترکیه مجبور به تغییر روش در رفتارهای سیاسی خود نسبت به غرب شد. از عواملی که باعث این تغییر رویه شد می‌توان به عدم تحقق انتظارات ترکیه از جانب اتحادیه اروپا و مواضع تند برخی سران دول اروپایی در قبال ترکیه اشاره کرد. فرانسوا اولاند، رئیس‌جمهور فراسنه 2 ماه پیش اعلام کرد که اتحادیه اروپا متعلق به جهان مسیحیت است و هیچ کشور مسلمانی را نپذیرفته و به‌همین خاطر ترکیه نباید جایگاهی در اتحادیه اروپا داشته باشد. علاوه بر این دیگر کشورهای اتحادیه اروپا نسبت به رفتارهای اردوغان معترض بودند. هنگامی که اردوغان با پاسخ های منفی از جانب غرب و اتحادیه اروپا روبرو شد، سیاست نزدیک شدن و نگاه به شرق را در پیش گرفت. نگاه به شرق سیاست دوم اردوغان بود که همان پیگیری و پیاده کردن سیاست عثمانی در کشورهای عرب است. در راستای این سیاست اردوغان دوبار به آفریقا سفر کرد.

عذرخواهی ترکیه از روسیه و مردم روسیه به خاطر سقوط جنگندۀ روس و این سفر جدید اردوغان به روسیه مطمئنا نشان از تغییر رویه در سیاست اردوغان نسبت به روسیه دارد که با هدف نزدیکی و ایجاد روابط جدید با روسیه صورت می‌پذیرد. اگر چه برقراری مجدد روابط بین دو دلت روسیه و ترکیه، به نفع هر دو کشور خواهد بود. تا پیش از به سردی گراییدن روابط آنکارا-موسکو، سالیانه 45 میلیون نفر از مردم روسیه به ترکیه سفر می‌کردند و در مقابل بیش از 50 درصد نیازهای بازار میوه و تربار روسیه توسط ترکیه تامین می شد که نشان از همبستگی‌های عمیق این دو کشور نشان دارد. سفر اخیر اردوغان به روسیه از چند زاویه قابل بررسی است. اردوغان با سفر به روسیه قصد دارد، این پیام را به دیگر کشورهای مخابره کند که ترکیه به اندازه‌ای در امنیت و ارامش به‌سر می برد که رئیس جمهورش بتواند به کشورهای دیگر سفر می‌کند. دومین هدف مهم این سفر دلجویی از روسیه و رفع کدورت‌های پیشین برای ایجاد روابط جدید است. تا جایی که اردوغان در یکی ازسخنرانی هایش عنوان کرد که مرزهای ترکیه به روی مردم روسیه بازاست و هر وقت قصد مسافرت و مراوده به ترکیه را داشته باشند، از نظر دولت ترکیه هیچ مانعی برای ورود آنها به کشور ما وجود ندارد.

سومین مسئله ای که در این سفر می توان به آن توجه داشت، این است که ترکیه با این سفر قصد دارد، به نوعی به اتحادیه اروپا دهن کجی کرده باشد چرا که سیاست های اردوغان نسبت به اروپا و دنیای غرب با بی مهری روبرو شد.  تغییرات یا چرخش های ترکیه تنها به کشور روسیه اختصاص ندارد بلکه در این مدت تغییرات زیادی را در سیاست های منطقه ای و بین المللی این کشور شاهد بوده‌ایم که مجموعا در راستای همان دو نگاه سیاسی اردوغان به روابط خارجی است. عبدالله گولون در هنگامه روابط گرم ترکیه با کشورهای عربی متذکر شد، از وقتی که ترکیه روابطش را با کشورهای عربی گسترش داده است حجم مبادلات ترکیه با کشور های منطقه از جمله ایران سیر نزولی داشته است و این امر موجب وارد امدن خسارت های به اقتصاد ترکیه شده است. لذا اردوغان با تغییر سیاست خود نسبت به کشورهای عربی توانست این سیر نزولی را تا حدودی کنترل کرده و سیاست های خود را مستقل از دنیای عرب در پیش گرفت. چرا که مهم‌ترین دلیل کاهش سطح مبادلات ایران با ترکیه، نزدیکی ترکیه به کشورهای عربی بود.  یکی دیگر از نشانه‌های تغییر در سیاست خارجی ترکیه، تغییر موضع این کشور در قبال بحران سوریه و اعلام عدم دخالت در مسائل مربوط به دولت سوریه است. در همین رابطه، اردوغان به دولت سوریه پیشنهاد کرد که حاضر است با بشار اسد ملاقات داشته باشد و در مورد بسیاری از امور مذاکره کند. به نظر این موضوع نیز می‌تواند در گفت‌وگوهای میان اردوغان و پوتین برای هماهنگی بیشتر در قبال بحران سوریه مطرح شده باشد که می‌تواند پیامدهایی برای تغییر موازنه قدرت نه‌تنها در سوریه بلکه در کل منطقه داشته باشد.