نوآوران سناریوی تند روها برای تک دوره‌ای شدن روحانی را بررسی می‌کند

بازگشت به عقبه اصلاح‌طلبی

«تک دوره‌ای شدن روحانی»، پرو‌ژه‌ای که پس از انتخابات اسفند 94 و اکنون با نزدیک شدن به انتخابات 96، هر روز با رنگ و لعاب خاصی از سوی محافل تندرو و مخالف دولت مطرح می‌شود.

  1. ۳ ماه،۲ هفته قبل
  2. ۰
بازگشت به عقبه اصلاح‌طلبی
نوآوران -

 گمانه‌ای که اولین بار در سال 93 «حمیدرضا ترقی» عضو موتلفه کلید آن را برای فتح باب پروژه تک دوره‌ای شدن روحانی و حملات جدید بر ضد دولت زد. یک سال بعد هفته‌نامه یالثارات ارگان رسانه‌ای منتقد دولت، دوباره به این موضوع ورود کرد تا پروژه یک دوره‌ای شدن روحانی جدی‌تر از قبل دنبال شود. موضوع تک دوره‌ای شدن روحانی در حالی مطرح می‌شود که پیش از این و با وجود آنکه هژمونی اصلاح‌طلبی ذیل دولت اصلاحات در عرصه سیاست ایران ـ اگرچه کلیتی یکپارچه از متغیرهای اصلاح‌طلبی و اپوزیسیون را در دل خود داشت ـ ظهور کرد، اما هیچ‌گاه پروژه عبور از خاتمی در دستور کار آنان قرار نگرفت. اتفاقاً این حامیان تندرو رئیس دولت اصلاحات بودند که پروژه «عبور از خاتمی» را کلید زدند. تفاوت‌ در ساختار، استفاده از نیروهای خالص اصلاح‌طلب، نوع چینش وزراء، عملگرایی در دو حوزه سیاست داخلی و خارجی و یکپارچه بودن سیستم تحول‌خواهی در تمامی سطوح دولت، موید این مسأله است که دو دولت ـ خاتمی و روحانی ـ اگرچه هر دو طیف اصلاح‌طلبی را نمایندگی می‌کنند، اما از بنیاد تفاوت‌های آشکاری بین آنها وجود دارد. با این حال اصولگرایان تندرو که اسفند 94 دستشان از پارلمان کوتاه شد، در تلاش هستند که با پیگیری پروژه تک دوره‌ای شدن روحانی از این کلاه نمدی برای خود ببافند. اما جدی‌ترین مانع در تقابل با این اقدام، راست‌گرایان هستند که اکنون کانون اصلی هژمونی اصول‌گرایی ـ از نوع عقل‌گرایانه ـ آن را در اختیار خود گرفته‌اند.  

  عواملی که تندروها به آن چشم  امید بسته‌اند 

آیا پروژه «عبور از روحانی» در میان تندروها تنها به عنوان یک ایده مطرح است یا اینکه پشت آن طرح، سناریو یا راهبرد خاصی خوابانیده شده است؟ محافل تندرو چندین متغیر اقتصادی و سیاسی را برای یک دوره‌ای شدن روحانی در نظر گرفته‌‌اند:

عامل اولی که از سوی این جریان مطرح می‌شود، رد این انگاره دولت مستقر مبنی بر مقصر جلوه دادن دولت احمدی‌نژاد بابت تمام مشکلات اقتصادی فعلی است. آنها این انگاره که دولت روحانی و کابینه‌اش دولت قبلی را عامل تمام تنگناهای اقتصادی موجود می‌دانند، را نمی‌پذیرند و آن را توطئه‌ای علیه دولت گذشته و فرافکنی در عرصه عمومی قلمداد می‌کنند. عامل دومی که محافل تندرو بر روی آن مانور می‌دهد، سن بالای وزرای کابینه روحانی و فعالیت آنها در یک حلقه بسته است. استدلال تندروها این است که، سن بالای وزرای دولت روحانی موجب می‌شود که آنها قادر به ایجاد تغییرات بنیادین و سیاسی نباشند. عامل سومی را در تداوم رکود اقتصادی می‌بینند. مخالفان می‌گویند، هرچند استراتژی اعلامی و ترکیب تیم اقتصادی روحانی در ابتدا موجب ایجاد امید شد، اما نتوانست انتظارات عمومی را برآورده سازد. امیدی که در این گزاره مخالفان دولت به آن دل بسته‌اند این است که، ادامه رکود و تبعات ناشی از آن به ویژه در بازار کار به سود رقبای روحانی خواهد بود.

  رمزگشایی از دیگر متغیرهایی که حربه مخالفان است

خواست و اراده سیاسی اصولگرایان تندرو برای این سناریو از انسجام و اتحاد بالایی برخوردار نیست و اصولاً وزن و عیار سیاسی آنها در اجرایی کردن این سناریو به اندازه‌ای نیست که بتوانند آن را عملی کنند. در بین اصولگرایان جریانی موسوم به طیف راست‌گرایان وجود دارد که کاملاً در صف مقابل از این برنامه عملیاتی ایستاده‌اند. مطالبه مذکور استراتژی جریان تندرویی است که کانون اصلی آن در مجلس نهم بود که این پایگاه را نیز در انتخابات گذشته از دست داده‌اند. البته در این ارزیابی نگاه مجموعه حاکمیت نیز حائز اهمیت است. باید منتظر ماند و دید که آیا کانون‌های قدرت موجود با خواست جبهه پایداری همراه می‌شوند یا مایل به ادامه ریاست‌جمهوری روحانی خواهند بود؟ طرح سناریوی اجرایی نکردن یا کم‌توجهی دولت به موضوع «اقتصاد مقاومتی» نمونه‌ای مهم از این اقدامات ستیزه‌جویانه مخالفان علیه دولت است. از جمله پایگاه‌هایی که مخالفان دولت در آنجا طرح‌ها و برنامه‌های خود را تبلیغ می‌کنند، صداوسیما است. بر کسی پوشیده نیست که صداوسیما از کوچکترین نقطه ضعف بهره‌برداری کرده و در این راستا از کوچکترین لطف به مخالفان دولت دریغ نمی‌کند.

 تنها ابر سیاه در آسمان روحانی  اقتصاد است 

تحلیلگران سیاسی می‌دانند که روحانی در حوزه سیاست خارجی با مشکل و تنگنای خاصی روبه‌رو نیست و عملکرد دستگاه دیپلماتیک نقطه قوت دولت او بوده است. صادق زیباکلام استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران و تحلیلگر مسائل سیاسی در این مورد به «نوآوران» می‌گوید: «در سیاست داخلی به نظر می‌رسد که محبوبیت روحانی همچنان باقی‌مانده‌است و شواهدی در دست نداریم که نشان دهد کسر قابل توجهی از 19 میلیون نفری که در سال 92 به ایشان رای دادند ناراضی هستند و اگر آقای روحانی در دور دوم نامزد شود به وی رای ندهند.» وی ادامه داد: «تنها ابر سیاهی که در آسمان موفقیت روحانی در دور دوم وجود دارد مسئله اقتصاد است. رکود همچنان سنگینی می کند و بسیاری از انبارهای واحدهای خصوصی و دولتی پر از کالا است بدون آنکه مشتری برای آنها باشد. همچنین با جمعیت جوان بیکار بالای 8 میلیون نفر دست و پنجه نرم می کنیم و علایمی نمی‌بینیم که نشان دهد در سال 95 جهش اقتصادی اتفاق خواهد‌افتاد.»

  نبض قدرت در دوره 8 ساله احمدی‌نژاد دست تندروها بود

«علی صوفی» وزیر تعاون دولت اصلاحات در گفت‌وگو با «نوآوران» با اشاره به نوع کارکرد، ساختار سازمانی و عملکرد محافل تندرو در دوره خاتمی نسبت به دوره روحانی می‌گوید: «در دوران اصلاحات هنوز تندروها سازمان یافته عمل نمی‌کردند، گروه‌هایی با سلایق خاص در ارگان‌های خاصی حضور داشتند و به صورت خودسر کارهایی را انجام می‌دادند اما با گذشت زمان سازمان یافته‌تر شد. وی با اشاره به سازمان‌یافته‌تر شدن این نیروها در دوره روحانی گفت: «در دولت تدبیر و امید تندروها کاملا سازمان یافته عمل می‌کنند، در طول 8 سال ریاست جمهوری احمدی‌نژاد و همچنین در دست گرفتن سه دوره از مجلس، همگی باعث سازمان یافته شدن اصولگرایان شد، زیرا در طی این سال‌ها هم توانستند قدرت را به دست بگیرند و هم ثروت‌های هنگفتی را بدست آوردند، به عبارتی اصولگرایان در طول این سال‌ها نبض قدرت را در دست گرفتند. وزیر تعاون دولت اصلاحات ادامه داد: «با روی کار آمدن حسن روحانی تغییرات چندانی در قوه مجریه اتفاق نیفتاد و بدنه دولت را همان افرادی که در کابینه دولت‌های نهم و دهم بودند تشکیل می‌دهد، بنابراین شاهد یکسری رفتارها از سوی برخی از افراد هستیم.» صوفی خاطرنشان کرد: «پس از روی کار آمدن دولت تدبیر و امید، آقای روحانی به علت حل بحران‌های عظیمی که در کشور پیش آمده بود ـ به ویژه در حوزه سیاست خارجی و مسائل منطقه‌ای ‌ـ سعی کردند تمام وقت خود را برای حل اینگونه مسائل صرف کنند که همین امر باعث شد به مسائل داخلی کمتر بها دهند، لذا مسائل داخلی هم گریبان‌گیر او شده است.» در کنار اینها باید به پشتوانه اجتماعی بسیار قدرتمند خاتمی اشاره کرد که نسبت به پشتوانه‌ای که روحانی در اختیار دارد، قابل مقایسه نخواهد بود.

    در پایان ...

اینکه عده‌ای در داخل سعی بر این دارند تا روحانی را در تاریخ سیاسی جمهوری اسلامی به رئیس جمهوری تک دوره‌ای تبدیل کنند تردیدی وجود ندارد، اما در مقابل چنین سیاست‌هایی، رسالت دولت چیست؟ بازگشت روحانی به عقبه رأی، پشتوانه و گرانیگاه اجتماعی‌اش، مهم‌ترین رسالت او باید باشد. شبهه‌ای که در انتخاب کرسی ریاست مجلس از مواضع دولت و حزب اعتدال و توسعه پیش آمد، ممکن است به عقبه رای روحانی لطمه وارد کند و این مساله باید با هوشیاری دولت ترمیم شود. دولت باید این مساله را با اتخاذ سیاست‌های عقلانی ترمیم کند. اگر دولت بتواند اعتمادسازی کند، روش‌های تندروها و منتقدان در مقابل دولت خنثی خواهد شد. بخش مهمی از عقبه رأی روحانی پایگاه اجتماعی جریان اصلاحات و تحول‌خواهان است و دولت باید توجه ویژه‌ای به این پایگاه اجتماعی داشته باشد. در واقع دولت روحانی باید به اصل خود بازگشت کند و این اصل، حامیان اصلاح‌طلب دولت است، چرا؟ این امکان در انتخابات آتی ریاست جمهوری وجود دارد که به دلیل استراتژی (تک دوره‌ای شدن دولت) که تندروها برای دولت در نظر گرفته‌اند، باز هم تاکتیک رأی سلبی گریبان مخالفان را بگیرد.


نوشتارهای مرتبط

تازه های سیاست داخلی