یادداشت - حسین موسویان

برندگان شکست برجام چه کسانی هستند؟

  1. ۲ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
حسین موسویان
نوآوران -

در 14 جولای 2016 ایران و قدرت‌های جهانی موفقیت در حصول توافق هسته ای بنام برجام را اعلام کردند با این وجود اجرای این توافق همچنان با ریسک مواجه است. کنگره آمریکا با اکثریت جمهوریخواهان مخالف توافق هسته ای است و آن را نشانه آشکار ضعف رییس جمهور اوباما تلقی می‌کند. از طرف دیگر منتقدان برجام در ایران هم آن را فصل دیگری از تاریخ خیانت و خصومت آمریکا علیه ایران قلمداد می‌کنند.

حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم ایران اخیرا در سخنرانی خود برجام را نمونه بیهوده بودن مذاکره با آمریکا دانستند. ایشان و بسیاری از دیگر مقامات رسمی ایران معتقدند که آمریکا به تعهداتش در قالب برجام عمل نکرده است. باوجودی که ایران از نتایج ملموسی همچون دوبرابر شدن صادرات نفت، دسترسی به 30 میلیارد دلار از سرمایه های بلوکه شده و عقد 60 میلیارد دلار قراردادهای جدید سرمایه گذاری و اقتصادی و صنعتی بهره مند شده ، اما نشانه های دلسردکننده ای در رفع کامل تحریم‌ها بویژه در بخش بانکی مشاهده می‌شود که مانع عادی سازی روابط اقتصادی ایران با جهان غرب شده است. زیرا شرکت‌های جهان غرب برای تجدید روابط اقتصادی خود با ایران،نگران مجازاتهای مجددآمریکا بخاطر سایر تحریم‌های یک‌جانبه غیر هسته ای این کشور علیه ایران هستند. باوجودی‌که اوباما قول داده که مصوبات کنگره در نقض برجام را وتو خواهد کرد، اما لابی ضد برجام در واشنگتن به تلاش‌های خود برای جلوگیری از عادی شدن روابط اقتصادی جهانی با ایران ادامه می‌دهد. با توجه به فشارها در واشنگتن برای شکست برجام و نشانه های ناامیدی در تهران، باید توجه داشت که برند گان اصلی شکست برجام چه کسانی هستند؟

اسرائیل: نتانیاهو، نخست وزیر فتنه انگیز اسرائیل با رسوایی تمام برجام را یک اشتباه تاریخی آمریکا خوانده است. اخیرا هم یاکوامیدرور، مشاور سابق امنیت ملی نتانیاهو برجام را موجب از دست رفتن فرصت تاریخی نابود کردن توان هسته ای ایران دانست. لابی اسرائیل در واشنگتن همچون" بنیاد دفاع از دموکراسی"، مستمرا درپی فلج کردن برجام است زیرا دولت دست راستی تل آویو بهبود روابط آمریکا با ایران و عادی شدن شرایط جهانی ایران را تهدیدی می‌داند که باید از طریق تخریب برجام این تهدید را کاهش داد. درصورت شکست برجام ایران ظرفیت هسته ای خود را به قبل از برجام ارتقاء داده و قدرت‌های جهانی هم تحریم‌ها و فشارهای گذشته را تجدید خواهند کرد. این وضعیتی است که تل آویو درراستای منافع خود دانسته و منتفع خواهد شد.

عربستان: تنش بین ایران و عربستان در چندساله اخیر شدت گرفته درحالی‌که دوطرف سیاستهای متضادی را در یمن، سوریه و بحرین دنبال می‌کنند. روابط این دوکشور با شهادت هزاران ایرانی در مناسک حج گذشته و اعدام شیخ نمیر، روحانی عالیمقام شیعه و تعداد دیگری از شیعیان حق طلب توسط سعودیها و متعاقبا حمله به سفارت سعودی در تهران وخیم ترشد. حمایت اخیر سعودیها از گروهک تروریستی منافقین، وضعیت را به‌گونه ای تخریب کرده که شانس بهبود روابط دوکشور در آینده نزدیک را بسیار کاهش داده است. اتحاد سعودی با اسرائیل علیه ایران وخامت روابط را به‌گونه ای تشدید کرده که روابط ریاض-تهران با " جنگ سرد" توصیف می‌شود. درچنین شرایطی لازم به توضیح نیست که چگونه شکست برجام موجب تضعیف ایران و تقویت جایگاه منطقه ای سعودی خواهد شد.

بلوک شرق: دردوران تحریم‌های هسته‌ای روابط اقتصادی ایران با غرب شدیدا کاهش و متقابلا این روابط با شرق افزایش چشمگیر یافت. چین بعنوان شریک اول اقتصادی ایران جایگزین اروپا شد درحدی‌که روابط اقتصادی پکن با ایران به 60 میلیارد دلار افزایش یافت.

بعد از برجام روسیه و هند گامهای بلندی به‌سمت توسعه روابط با ایران برداشته اند. روسیه بسیار فراتر از چالش جاری رفع تحریم‌ها، مسیرروابط استراتژیک با ایران را تقویت می‌نماید. مسکو سیستم موشکهای دفاعی اس 300 را در اختیار ایران گذاشت، از یکی از پایگاههای هوایی ایران برای تسهیل عملیات علیه داعش استفاده کرد وساخت دونیروگاه هسته ای جدید با ایران را کلید زد. هند خرید نفت از ایران را افزایش داد و در صدد 500 میلیون دلار سرمایه گذاری در بندر چاه بهار است. پس از برجام ایران تلاش میکند روابط اقتصادی خود را متنوع کند. طبیعتا با شکست برجام، این تلاش‌ها هم بی نتیجه خواهد ماند و روابط اقتصادی با شرق افزایش بیشتر و روابط اقتصادی با غرب با عقبگرد بیشتر مواجه خواهد یافت.علاوه برمنافع زیادی که کشورهای متعدد از اجرای برجام بهره مند خواهند شد،موفقیت برجام به نفع کل جامعه جهانی خواهد بود زیرا از ظرفیتهای توسعه روابط با ایران در سطح وسیعتری منتفع خواهد شد.