گزارش «نوآوران» از استراتژی آیت‌الله هاشمی و امکان نشستن بر سر خوان جامع

سنت‌شکنی هاشمی و شکست‌ناپذیری روحانی

هر چه به زمان انتخابات سال آینده ریاست جمهوری نزدیک می‌شویم، به تبع آن تحرکات انتخاباتی نیز شدیدتر می‌شود. در این میان مخالفان دولت با طراحی مواضع، حواشی و سناریوهای مختلف گوی سبقت را ربوده‌اند.

  1. ۳ ماه قبل
  2. ۰
سنت‌شکنی هاشمی و شکست‌ناپذیری روحانی
نوآوران -

محافل تندرو از هم‌اکنون پیش‌بینی یک «انتخابات سخت و دشوار» را کرده‌اند، به روشنی مشخص نیست که با توجه به اینکه اردوگاه اصول‌گرایی به جد از افشای نام کاندیدای خود ـ البته اگر به همگرایی سیاسی دسترسی داشته باشند ـ امتناع می‌کنند و این انتخاب در معرض دید افکار عمومی و سیاسیون قرار نگرفته است، چگونه می‌توان نوید انتخاباتی سخت و دشوار داد. از آن سو اردوگاه اصلاح‌طلبی با اتکا بر گفتمان فراملی سعی دارد با دفاع مجدد از روحانی به تقویت بنیه اصلاح‌طلبی در کشور و هر گونه خطر احتمالی از فضای کشور را بزداید. در این میان بزرگان و تصمیم‌گیران سیاسی نقشی اساسی را در معادلات آینده بازی خواهند کرد. آیت‌الله هاشمی از جمله سیاستمدارانی است که پیش از این با گذر از بازیگری به کارگردانی، نقش اول را در آوردگاه انتخابات آینده خواهد داشت. این احتمال از آنجایی قوت گرفت که آیت‌الله در یکی از سخنرانی‌های اخیر خود دفاع تمام قدی را از روحانی و دولت وی کرد؛ برای آیت‌الله بهترین گزینه انتخابات، حسن روحانی است.

           صحنه‌گردانی برای یک اقدام استراتژیک

برکسی پوشیده نیست که با توجه به حساسیت‌های داخلی و منطقه‌ای، وضعیت موجود ایجاب می‌کند که انتخابات آینده، انتخاباتی سخت و فشرده خواهد بود. این نکته را آیت‌الله هاشمی به خوبی می‌داند. مخالفان دولت با توجه به اینکه مهم‌ترین نهاد قانون‌گذاری کشور ـ پارلمان دهم ـ را به عنوان آخرین خاکریز حمله و هجمه علیه دولت از دست دادند، شروع دوباره‌ای برای بحران‌سازی و زمین‌گیر کردن دولت را آغاز کردند. تحلیل‌گران سیاسی حجم این حملات را منتهی به انتخابات 96 می‌دانند؛ اینگونه است که مخالفان دولت عزمشان را برای فتح پاستور جزم کرده‌اند و جلسات محرمانه آنچنان افزایش یافته که می توان تصور کرد چه میزان طرح برای به بحران‌سازی روحانی در حال پی‌ریزی است.

مسأله دیگری که محافل تندرو مدام در حال پردازش آن در عرصه عمومی هستند، در بوق و کرنا کردن پروژه «عبور اصلاح‌طلبان از روحانی» است. این سناریو از سوی تندروها به این دلیل است که این شائبه را در افکار عمومی متبادر کنند که حتی اصلاح‌طلبان هم که نقشی اساسی در پیروی روحانی در عرصه انتخابات داشتند، به او پشت کرده‌اند. امری که به عنوان یک زمینه تبلیغاتی می‌تواند موثر واقع شود و بخشی از جامعه را به این سو سوق دهد. به این دلیل است که برخی سیاسیون و تحلیل‌گران هشدار می‌دهند که دولت وضعیت پیش از استقرار دولت یازدهم و بعد از آن را برای جامعه افشا کند. در وضعیت فعلی حسن روحانی بیش از همیشه به آیت‌الله هاشمی نیاز دارد. اینگونه هم هست و خواهد بود؛ این روزها اتاق کار آیت‌الله بسیار شلوغ شده و تعداد مهمان‌ها افزایش یافته است. از همین جلسات محرمانه و اخبار مخابره شده پیداست که تئوری پردازان و تصمیم سازان اصلاح‌طلب رسماً اعلام کرده‌اند مسیری جز حسن روحانی وجود ندارد. هر چه هست، تصمیم‌سازانی چون آیت‌الله در ایجاد یک وضعیت استراتژیک با تحول‌خواهان هم‌پیمان خواهد بود.

           آیا آیت‌الله هاشمی به جامعه روحانیت نیاز پیدا می‌کند؟

جامعه روحانیت به عنوان یک تشکیلات قدیمی در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی در برهه‌ای از تاریخ تأثیرگذار عمل کرده است. اما در وضعیت کنونی این تشکیلات نتوانسته آنچنان بر روی معادلات سیاسی اثرگذار باشد. سخنگوی این تشکیلات اخیراً از تغییر مواضع در میان راهبردهای احتمالی این حزب سخن گفته است. اگر اینگونه باشد، می‌توان این نوید را داد که اعضای موثر این حزب قدیمی با دیدارهایی که با سران اصلاحات از جمله آیت‌الله هاشمی داشته باشند، به ایجاد یک دولت ملی که در سیمای دولت روحانی نقش بسته است، یاری رسانند. شرایط چنین است که گویا هاشمی رفسنجانی باید شخصا دست به کار شود و رخ به رخ برخی رفقای قدیمی نشسته و برای حسن روحانی رایزنی کند.

از سوی دیگر برخی منابع ذکر کرده‌اند که این امکان وجود دارد که آیت‌الله هاشمی بعد از سال‌ها در جلسات جامعه روحانیت شرکت کند؛ آن هم وقتی پالس‌های مثبتی که از سوی این تشکل روحانی برای او ارسال می‌شود که گویا انتظار دارند آیت‌الله به خانه قدیمی خود بازگردد و حتی بنا را بر از سرگیری ارسال دعوت نامه‌ها گذاشته‌اند. یکی از دو تشکل مهم روحانی جناح راست ـ بنابر تجدیدنظرطلبی از مواضع قبلی ـ که نقشی تعیین کننده در انتخابات سال آینده خواهد داشت. هاشمی می داند که اعضای جدید جامعه روحانیت چندان معادلات سیاسی این تشکل سیاسی را تغییر نداده‌اند و اگر یک وزنه مهم در سطح خودش آنجا حضور داشته باشد می تواند در عین ناباوری شرایط را به نفع حسن روحانی تغییر دهد.

           مخالفان و موافقان آیت‌الله در جامعتین

آیت‌الله هاشمی می‌تواند با راضی کردن تنها بخشی از موافقان خود در بین جامعتین بازی را به نفع روحانی تمام کند و سخت‌ترین ضربه را به اصول‌گرایان از درون خود آنها وارد کند. آیت‌الله هاشمی می‌داند گرفتن حمایت جامعه مدرسین برای حسن روحانی با منتقدانی که او آنجا دارد بسیار سخت است، اما هاشمی در عین حال تجربه انتخابات قبل را به خوبی به خاطر دارد. آنجا که به خاطر در ‌داشتن نام او برای اولین بار دو لیست مجزا از سوی جامعتین برای انتخابات خبرگان ارائه شد. هاشمی می تواند با بالابردن سطح لابی‌های سیاسی، صحنه را به نفع حسن روحانی تغییر دهند. اما آیا هاشمی حاضر است به خاطر حسن روحانی و تغییر معادلات انتخاباتی سنت شکنی کرده و بار دیگر همنشین رفقای قدیمی‌اش شود؟ اگرچه آیت‌الله هاشمی در این زمینه نیاز دارد تا شیخ محاسن سفید مازندرانی را نیز به عرصه بیاورد تا وزن سیاسی جامعتین برای تقویت دولت در انتخابات آینده و شکست جناح رقیب را بیش از پیش بالا ببرد. با توجه به اینکه آیت‌الله هاشمی در چند ساله اخیر توانسته سطح سیاست‌ورزی خود را از بازیگری به کارگردانی ارتقا دهد، قدرت این را دارد که در کنار کسانی چون ناطق نوری سناریوی مذکور را طرح ریزی کند. طرح این سناریو می‌تواند دولت روحانی را در انتخابات آینده به صورتی شکست‌ناپذیر وارد کارزار کند.

نوشتارهای مرتبط

تازه های سیاست داخلی