پیشنهاد حجاریان به اصلاح‌طلبان:

اگر فاسدی را در میان خود یافتند از آن برائت بجویند

تئوریسین اصلاحات در پیشنهادی از اصلاح‌طلبان در خواست کرد تا فیش‌های حقوقی خود را منتشر کنند و پیش قدم اجرای قانون «از کجا آورده‌اید» شوند. بیش از 18 سال از ترور نافرجام سعید حجاریان می‌گذرد، اما این واقعه باعث نشد که او از صفتی که رسانه‌ها برایش برگزیده بودند استعفا دهد، او هنوز هم تئوریسین اصلاحات است، هنوز وقایع، گفت و شنود‌ها، سخنرانی‌ها و جنجال‌های عالم سیاست را به خوبی زیر نظر می‌گیرد؛ مطالعه می‌کند و با مقاله یا مصاحبه‌هایش جریان اصلاحات را راهنمایی می‌کند، اما نگرانی این روزهای حجاریان نه تنها برای اصلاح‌طلبان که برای نظام است.

  1. ۲ ماه قبل
  2. ۰
اگر فاسدی را در میان خود یافتند از آن برائت بجویند
نوآوران -

او می‌گوید با این انگشت اتهامی که دو جناح سیاسی ایران در رابطه با فسادهای اقتصادی مقابل هم گرفته‌اند؛ هر کسی می‌تواند از بیرون کل نظام را فاسد بنامد. از این رو است که در آخرین پیشنهاد خود به جناح مطبوعش از آن‌ها می‌خواهد که پیشقدم عرصه مبارزه با فساد شوند، فیش‌های حقوقی خود را منتشر کنند، در آزمون از کجا آورده‌اید شرکت کنند و اگر فاسدی را در میان خود یافتند از آن برائت بجویند.

فساد سیاسی بوجود آورنده‌ فساد اقتصادی شده است

سعید حجاریان در ارتباط با وجود فساد در ساختارهای سیاسی و اقتصادی ایران اظهار کرد: فساد در ایران یک موضوع ساختاری است؛ یعنی از قدیم بوده و به بعد از انقلاب یا قبل آن هم ربطی ندارد. فساد از سال‌ها قبل مشروطه، در ایران وجود داشته است و تا امروز نیز ادامه پیدا کرده است. این‌که الان می‌خواهند ببینند فساد از چه زمانی آغاز شده و توسط چه کسانی رونق گرفته به درد دعوای سیاسی می‌خورد؛ مبارزه ریشه‌ای فساد با این چالش‌ها که فقط جدال سیاسی را رونق می‌دهد، امکان‌پذیر نیست.

وی با بیان اینکه «ابتدا باید دانست که فساد به معنای دقیق کلمه چیست؟»، تصریح کرد: استفاده از منافع ملی در جهت منافع خصوصی و گروهی را فساد می‌خوانند. تعریف منافع خصوصی یا منفعت جناح و حزب است و یا حتی سوق دادن منافع ملی به سمت یک شهر یا استان را هم در بر می‌گیرد. هرکجا که منفعتی باشد مگسان دور شیرینی هم وجود دارند و هر کجا رانت وجود دارد عده‌‌ای سمتش می‌روند. این فعال سیاسی اصلاح‌طلب با اشاره به فسادزا بودن اقتصاد نفتی در ایران گفت: نفت برای ایران پول مفت بوده‌ و باعث ایجاد فساد شده است. اما در کشوری مشابه مثل نروژ که مانند ما نفت داشته این‌گونه نبوده است. برای ما بد بود چون همانطور که ابتدای این بحث گفتم فساد در ایران معضلی ریشه‌ای بوده است. حالا جواب این سوال را که چرا قبل از آن‌که اقتصاد ایران جان بگیرد فساد در آن وجود داشت، را باید در مبحث اولویت فساد سیاسی بر فساد اقتصادی پیدا کنیم.

وی در همین رابطه خاطرنشان کرد: فساد ایران فقط فساد اقتصادی نیست، مشکل اساسی ما وجود فساد سیاسی است که بوجود آورنده‌ فساد اقتصادی شده است. فساد سیاسی «ام الخبائث» است و فسادهای دیگر را پروش می‌دهد. در همین رابطه باز تاکید می‌کنم که رانت نفتی یکی از مشکلات اساسی ایران است.

ریشه کن کردن فساد مستلزم رعایت عدالت توسط دولت است

در بخش دیگری از این گفت‌وگو تئوریسین اصلاحات به تبیین رابطه دولت- ملت پرداخت و یادآور شد: چند سال پیش می‌گفتیم ادب مرد به ز دولت اوست. دولت به معنی مکنت است. هر دولت ادبی دارد. ادب دولت چیست؟ به نظر من مهم‌ترین تعبیر از ادب دولت عدالتش است. اگر دولتی نتواند عدالت را رعایت کند و تبعیض ایجاد کرد به دولت ظالم تبدیل می‌شود. نمی‌گویم دولت‌های اخیر بی‌ادب بوده‌اند، این بی‌عدالتی از زمان‌های قدیم برای جامعه ما عادی شده است.

وی افزود:از سوی دیگر باید به رابطه مردم و دولت ها بپردازیم، در ادبیات عرفانی به رابطه مرید و مراد می‌گویند ارادت. نمی شود که دولت ادب نداشته باشد اما از مردم انتظار ارادت داشته باشیم. حالا نمود ارادت را کجا متوجه می‌شویم؟ آنجایی که به جای چک کردن بلیط مترو یک روز به مردم بگوییم بر اساس ارادت خودشان از مترو استفاده کنند و آن روز شاهد فساد یا حق خوری نباشیم.

وی همچنین ابراز عقیده کرد: اینجاست که متاسفانه پی می‌بریم تا چه اندازه فضیلت شهروندی در میان ما مرده است. در چنین آزمونی متوجه می شویم حتماً باید کنترلی از بیرون صورت بگیرد و ما نمی‌توانیم امور دولت‌ها را به وجدان شهروندان بسپاریم. حجاریان در ادامه همین بحث به ضرورت عدالت‌ورزی دولت‌ها برای جلوگیری از رواج فساد اشاره کرد و گفت: البته باید گفت همانقدر که رواج فساد امری دور از کنترل است، ریشه‌کن کردن آن آسان است. راه حل آن است که عدالت توسط دولت رعایت شود، سپس همان دولت عدالت پرور مردم را از بیرون کنترل کند و در ادامه کم کم آن‌ها را به وجدان خود واگذارند. حتما در جامه‌ای که عدالت توسط دولتش رعایت می‌شود کنترل‌های بیرونی هم به کنترل درونی تبدیل می‌شود.

مبارزه با فساد سیاسی از راه دموکراسی محقق می‌شود

وی با بیان این‌که «مبارزه با فساد سیاسی تنها از راه دموکراسی محقق می‌شود» اظهار کرد: مشکل ما ضعف دموکراسی است . رسیدن به دموکراسی راه و روش خودش را دارد. ساخت قدرت ما خلاء دارد، قانون‌سازی ما خلاء دارد به طور کلی فرهنگ سیاسی ما مشکل دارد و از همین رو است که می‌بینیم رفتار سیاسی مردم هم مشکل دارد. وی ادامه داد: باید قبول کرد پروسه تصمیم‌گیری در ایران مشکل دارد. نه در مدرسه نه در مدت خدمت هیچ جا آموزش سیاسی به مردم نمی دهیم. یک کارمند یا یک دانشجو نباید بداند فساد از کجا می‌آید و فساد در قوانین یعنی چه؟

این فعال سیاسی اصلاح‌طلب افزود: از طرف دیگر قوانین روی هم انباشته شده و متناقض هم زیاد داریم. مگر همین تناقض در قوانین باعث ایجاد معضل فیش‌های حقوقی نشد؟ هر کسی از قانون موجود یک برداشتی به نفع خودش کرد و در نهایت پرداخت‌های کلان برای‌شان دردسرساز شد. وی همچنین یادآور شد: زمانی از همین روش فرار استفاده کردیم و خواستیم تحریم‌ها را دور بزنیم، به جای انتخاب راهی که به صلاح کشور باشد راه‌های فرعی را انتخاب کردیم و از دلش بابک زنجانی‌ها سر برآوردند. حالا نمی‌دانیم با آن ها چه کنیم. حجاریان در بخش دیگری از این مصاحبه از سیستم مالی و ارزی کشور انتقاد کرد و آن را بستری امن برای رواج فساد دانست.

این فعال سیاسی اصلاح‌طلب در تصریح عقیده‌اش قیمت‌های دو نرخی بنزین در چند سال گذشته و یا دو نرخی بودن خوار و بار در زمان جنگ را مثال زد و گفت: اصلا دونرخی بودن ارز در کشور ما خودش فسادزا است. وی ادامه داد: این اتفاق زمانی می‌افتاد که در عصر ایثار و از خود گذشتگی قرار داشتیم، حالا همین موضوع را به عصر امروز منتقل کنید. فسادهای آن زمان خرده فساد بود و فساد های امروز کلان و ریشه دار است، با مقایسه این مثال ها متوجه قدمت فساد در ایران می شوید. در همان دوران جنگ هم کسانی بودند که با فساد بار خود را بستند، به آن ها در اصطلاح می گویند "اردو بازارچی"، "اردو بازارچی های" زمان جنگ میلیاردرهای امروز هستند. البته این مثال ها را در مورد کسانی زدم که خدا و معاد را قبول ندارند همه افراد هم این گونه که گفتم نیستند.

اگر جلوی فساد گرفته نشود نظام می‌بازد

حجاریان در پاسخ به این سوال که پیروز مبارزه با فساد در ایران کدام جناح خواهد بود، گفت: این‌که پیروز واقعی عرصه مبارزه با فساد، آن هم در زمانی که هر دوجناح یکدیگر را در ایجاد و رواج فساد متهم می‌کنند، کیست را نمی‌دانم. اما می‌دانم اگر جلوی آن گرفته نشود، نظام می‌بازد. اصطلاحی تحت عنوان اجماع مرکب وجود دارد، همه می‌گویند گروه مقابل دزدی کرده است، پس آن کسی که از بیرون دارد ما را تماشا می‌کند می‌تواند بگوید نظام دزد است. وی با اشاراه به برخورد سلیقه‌ای برخی دستگاه ها با مفسدان اقتصادی یادآور شد:«در نماز جمعه چند هفته پیش صدا و سیما آن قسمتی که آقای جنتی از حقوق های نجومی انتقاد کرد را بازتاب داد، اما زمانی که همان آقا از فساد شهرداری نام برد،حرفشان را سانسور کردند. همین برخورد سلیقه‌ای خودش یک نمود از فساد سیاسی است.

این فعال سیاسی افزود: باید توجه کرد ادامه این روش به ضرر نظام است و باید هرکسی که مدرکی علیه دیگری دارد بدون تهمت زدن به قوه قضاییه بسپارد تا آن ها به شکایتش رسیدگی کنند؛ در ادامه هر جناحی هم به همان اندازه که مقصر بوده اشتباهش را قبول کند.

اصلاح‌طلبان پرچمدار مبارزه با فساد باشند

حجاریان در پاسخ به این پرسش که آیا طرح فسادها و حقوق های نجومی در مقابل هم یک بازی سیاسی برای انتخابات نیست، گفت: اگر این قصه را بخواهند کش بدهند، عده‌ای از مردم می‌گویند ما در انتخاباتی که هر دو جناحش در فسادها دست داشته، شرکت نمی کنیم. چنین رویه‌ای معمولا خواست جناح راست است. آن‌ها می‌خواهند مشارکت انتخاباتی را پایین بیاورند و خوب مشخص است که با کاهش مشارکت ما ضرر می‌کنیم. نقشه‌ راست‌ها همین است نمی‌خواهند مبارزه کنند بلکه می‌خواهند با ایجاد هیاهو صحنه را به نفع خود تغییر می‌دهند.

وی در ادامه خطاب به اصلاح‌طلبان گفت: بهترین کاری که اصلاح‌طلبان می‌توانند در این فرصت انجام دهند این است که نشان دهند نیروهای قابل اطمینان نظام و مردم هستند. بدون شک اگر در داخل خودشان نمونه‌ای از فساد و فاسد را دیدند، سریعا بدون در نظر گرفتن مصالح جناحی باید اعلام کنند و از او برائت جویند.

حجاریان در ادامه به اصلاح‌طلبان پیشنهاد داد تا پرچمدار مبارزه با فساد باشند، فیش‌های حقوقی خود را منتشر کنند و در آزمون قانون از کجا آورده‌اید شرکت کنند. وی در همین راستا گفت: بد نیست که در این میان اصلاح‌طلبان فیش‌های حقوقی خود را منتشر کنند. اعلام کنند که قوه قضاییه قانون از کجا آورده‌اید را از آنها شروع کند. من معتقد هستم اکثریت غریب به اتفاق اصلاح‌طلبان از این آزمون سربلند بیرون می‌آیند. جوان‌های اصلاح‌طلب که تازه وارد صحنه شده‌اند و چیزی از خودشان ندارند، بزرگ‌ترها و قدیمی‌ها پیش قدم شوند و در این آزمون شرکت کنند، نکته اینجاست که اگر از میانشان کسی وجود داشت که از رانت‌ها استفاده کرده بود و در اموراتش فساد مشاهده شد را هم باید معرفی کنند و به هیچ وجه از او حمایت نکنند. من مطمئن هستم اصلاح‌طلبان رو سفید از این امتحان بیرون می‌آیند.

این تئوریسن اصلاح‌طلب بار دیگر بر تقدم مبارزه با فساد سیاسی در مقابل مبارزه با فساد اقتصادی تاکید کرد و گفت: قبلا هم گفتم در این مصاحبه هم می‌گویم، مبارزه با فساد سیاسی بر مبارزه با فساد اقتصادی اولویت دارد. اگر شرایط سیاسی برای اصلاح‌طلبان خوب پبش می‌رفت، حتما امروز افراد دیگری به عنوان کاندیدهای لیست اصلاح طلب وارد مجلس می‌شدند، بعد از آن‌ها بهتر می‌شد خواست که با فساد اقتصادی مبارزه کنند. حالا در همین لیست هم افرادی قوی و با تجربه هستند، ما بقیشان هم مدت زمان لازم را دارند تا کار و راه را یاد بگیرند. نکته در همین مثالی است که زدم؛ اگر فساد سیاسی نباشد راه برای ورود فاسد اقتصادی و یا راه برای دست اندازی فاسدان به اقتصاد بسته می‌شود. وی افزود: مردم بعد از تشکیل فراکسیون امید انتقادات جدی به اصلاح‌طلبان وارد کردند اما باید در جواب آنها گفت اگر اصلاح‌طلبان رد صلاحیت نمی‌شدند امروز افراد قوی‌تری وارد مجلس شده بودند و عملکرد فراکسیون اصلاح‌طلبان هم به گونه دیگری بود.

این فعال سیاسی همچنین گفت: مبارزه با فساد سیاسی یعنی اینکه نظارت شورای نگهبان در چارچوب قانون باشد و اگر با ماده یا تبصره ای خواستند، نظارتشان را فراتر ببرند یا شرایط را به نفع فرد یا جناح خاصی تغییر دهند، بر اساس قانون با آنها برخورد کنند. این چه وضعیتی است که می گویند شورای نگهبان می تواند بر صلاحیت کاندید رای آورده هم نظارت کند؟ یعنی اگر همه ی مردم به یک فردی که توسط همین شورا تائید صلاحیت شده رای بدهند، ولی شورا نخواهد ، آن فرد بدون در نظر گرفتن رای مردم بر کنار شود.

اصلاحات با میل خود از روحانی حمایت می‌کنند

در بخش دیگری از این گفت‌وگو حجاریان درباره سطح تمایل جریان اصلاح‌طلبی نسبت به حمایت از کاندیداتوری حسن روحانی در انتخابات پیش رو، با تاکید بر اینکه" اصلاح طلبان اجباری برای حمایت از روحانی ندارند، بلکه مایل به این کار هستند" گفت: برای انتخابات آینده گزینه ای بهتر از روحانی وجود ندارد.از سوی دیگر روند اوضاع به گونه‌ای شده که در بیشتر مواقع عملکرد روحانی با خواست اصلاح طلبان یکی بوده است و از این رو می‌توان با قاطعیت گفت گزینه ی اصلاح طلبان برای انتخابات آینده همین آقای روحانی است. این نکته را فراموش نکنیم که اصلاحات مجبور نیست از روحانی حمایت کند، بلکه مایل هستیم از او حمایت کنیم. وی در پاسخ به برخی انتقادات مبنی بر فاصله گرفتن روحانی از جریان اصللاحات اظهار کرد: روحانی از اصلاح طلبان فاصله نمی گیرد؛ چراکه به طور کل پایگاه رای‌ش در میان ما قرار دارد. درست است که نتوانسته به صد در صد خواست اصلاح طلبان جامه عمل بپوشاند اما کارهای حداقلی را برای ادامه راه انجام داده است.

حجاریان با اشاره به جایگاه اصلاح طلبان در انتخابات آتی یادآور شد: تا انتخابات سال 96 اتفاقات زیادی در سیاست ایران رخ خواهد داد و اوضاع متغیر است ، اما با قاطعیت می توان گفت وحدت اصلاح طلبان حفظ خواهد شد. با این‌که جناح مقابل به دنبال ایجاد شکاف میان آن ها است، اما این اتفاق رخ نخواهد داد. به هر حال اختلاف نظر میان همه کسانیکه حتی در یک طیف فکری قرار دارند هم طبیعی است و به زودی این اختلافات میان اصلاح طلبان حل می‌شود و جای خود را به انسجام می‌دهد. این فعال سیاسی اصلاح طلب همچنین خاطرنشان کرد: رد صلاحیت شدن آقای روحانی با عقل سلیم جور در نمی اید این کار بعید به نظر می رسد. بالاخره عده ی زیادی هستند که با ایشان مخالف هستند و تلاش‌ خود را هم انجام می دهند که او مجدد به عرصه انتخابات باز نگردد. در زمانه ای هستیم که در جریان اصلاح‌طلب قحط الرجال نیست و افراد مناسبی برای حضور در مقام ریاست جمهوری داریم اما نکته آنجاست که تایید صلاحیت آن ها مشکل است. حجاریان همچنین با تکذیب نقش خود در مطرح کردن بحث عبور از خاتمی که در ابتدای دهه 80 مطرح شد، گفت: در برخی مواقع به غلط از من به عنوان تئوریسین طرح عبور از خاتمی یاد می‌کنند . من این موضوع را تکذیب می‌کنم . این طرح توسط دفتر تحکیم وحدت آن مقطع زمانی ارائه شد و من آن زمان در دفاع از آقای خاتمی سخنرانی‌ها و مقالاتی در نقد عبور از خاتمی داشتم؛ حالا با گذر زمان آن دوستان هم متوجه شدند که نظرشان اشتباه بوده است.

وی در پایان گفت: هنوز آقای خاتمی فردی اثر گذار است و در میان اصلاح‌طلبان حرف آخر را می‌زند، نه به این معنا که دیکتاتور است، بلکه او توانایی ایجاد اجماع میان اصلاح‌طلبان را دارد و با توجه به اینکه از مشورت‌های اطرافیانش استفاده می‌کند بهترین راه حل را ارائه می دهند.