نوآوران هجمه‌ها و شایعه ‌سازی‌ها در مورد وزیر ارشاد را بررسی می‌کند

ایستاده در غبار

  1. ۱ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
ایستاده در غبار
نوآوران -

آیت وکیلیان: شایعات این بار دامن وزیر ارشاد را گرفته است؛ استعفا یا برکناری. کار در بازار شایعات به گونه‌ای پیش رفته است که سخن از گزینه‌های جانشین برای او هم به میان آمده است. علی جنتی فرزند ارشد دبیر شورای نگهبان است. در نگاه اول همین پشتوانه می‌تواند سیاسیون را به این مسیر سوق دهد که علی جنتی وزیری است که از کانال مجلس یا مخالفان تهدید نخواهد شد. اما وضعیت به گونه‌ای دیگر پیش رفت؛ روزی که علی جنتی به عنوان وزیر پیشنهادی دولت به مجلس معرفی می‌شود، دو نماینده تندرو مجلس ـ کریمی قدوسی و رسایی ـ  از ارادت فکری علی جنتی به وزیر ارشاد دولت نخست سیدمحمد خاتمی، صحبت به میان آوردند و از این انتخاب «احساس خطر» کرده‌ و این توصیه را عنوان کردند که «آقای جنتی تنها باید به رهبر انقلاب ارادت فکری داشته باشد.» گزینه پیشنهادی روحانی برای تصدی وزارت ارشاد ماجرا را اینگونه تبیین کرده بود که «در روزگاری نامزد فرهنگ شده‌ام که جمع کثیری از نخبگان فرهنگ دینی و اهالی فرهنگ و هنر از این حرفه فاصله گرفته‌اند و تنش‌های بی‌حاصل، برخوردهای بیجا، نسنجیده و کشمکش‌های بی‌ثمر جای برخوردهای سازنده و تضارب آراء را گرفته است.» در نهایت جنتی با ۲۳۴ رأی موافق در برابر ۳۶ رأی مخالف و ۱۲ رأی ممتنع، به ‌عنوان یازدهمین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی راهی ساختمان خیابان کمال‌الملک تهران شد. اما این پایان کار نبود؛ این وزارتخانه در آغاز کار خود تا به امروز هدف حمله نهادها و افراد مختلف قرار گرفته است. آخرین مورد که منتهی به استعفای مدیر کل ارشاد استان قم و پذیرش این استعفا از سوی وزیر شد، مستمسکی برای مخالفان دولت شده است تا ردی برای استعفای وزیر ارشاد پیدا کنند. اکنون باید دید در روزگار سپری شده آقای وزیر چه بر سر او رفته است؟

@ آغاز کار با کارت زرد

بیشتر از شش‌ماه از آغاز به کار جنتی در ارشاد نگذشته بود که او برای پاسخ دادن به پرسش‌های حمید رسایی دربارۀ انتشار مقاله جنجالی «روزنامه بهار» در خصوص واقعۀ غدیرخم، خوانندگی زنان و آنچه «ترویج اباحه‌گری» خوانده شد، به مجلس رفت تا توضیحاتی ارائه دهد؛ توضیحاتی که البته در نهایت نمایندگان را قانع نکرد و جنتی به‌عنوان سومین وزیر دولت حسن روحانی، با کارت زرد بهارستانی‌ها به بیرون از پارلمان بدرقه شد. از اوایل سال ۹۳ در مجلس زمزمه‌هایی مبنی بر طرح استیضاح او توسط چهره‌های نزدیک به جبهۀ پایداری و از جمله خود رسایی شنیده و برای عملی‌کردنش امضاهایی نیز جمع‌آوری شد، اما نهایتاً با در اولویت قرارگرفتن استیضاح رضا فرجی‌دانا، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، او  به سپر بلای جنتی بدل شد و نمایندگان طرح استیضاح وزیر ارشاد را در میانۀ راه رها کردند.

@ محل‌های نزاع

حمله پارلمان نشینان به وزیر ارشاد از جمله دغدغه‌های اصلی آنها بود؛ در مهرماه ۹۳ موضوع صدور مجوز اکران برای فیلم «قصه‌ها»ی رخشان بنی‌اعتماد و هفت فیلم دیگر، دستاویزی تازه برای آغاز دور جدید کشمکش‌ها میان مجلس و دولت را فراهم کرد که در نهایت پس از حدود یک‌سال بحث و جدل، از میان آن هشت فیلم، چهار فیلمِ «قصه‌ها»، «گس»، «پاداش» و «نقشِ نگار» اکران عمومی را تجربه کردند و «خانۀ پدری» هم تنها پس از ۲۴ ساعت، با سالن‌های نمایش خداحافظی کرد. آخرین سکانس رویارویی مجلس نهم با وزیر ارشاد نیز به جلسۀ روز ۱۹ خردادماه ۹۴ بازمی‌گردد که برخی نمایندگان پرسشی دربارۀ «محدودیت مطبوعات در انتشار اخبار مربوط به کرسنت» را مطرح کردند و این‌بار هم جنتی نتوانست توضیحات قانع‌کننده‌ای را به پارلمان‌نشینان ارائه دهد؛ چنان که در نهایت با دریافت کارت زرد دوم، صحن علنی مجلس را ترک کرد.

چندی بعد، با اکران فیلم «رستاخیز» ساختۀ احمدرضا درویش در ۲۴ تیرماه ۹۴ و توقف نمایش‌اش در همان روز، ماجرای تازه‌ای دامن‌گیر وزارت ارشاد شد که ظاهراً بیش از آن‌که به مضمون فیلم مربوط باشد، به نمایش سیمای ابوالفضل العباس (ع) در آن مرتبط بود، به شکلی که دفتر آیت‌الله وحید خراسانی در اطلاعیه‌ای تماشای این فیلم را برای مقلدانش جایز ندانست.

البته هنوز هم ماجرای اکران رستاخیز و حواشی‌اش با وزارت ارشاد و مسئولانش همراه است و جنتی در آخرین اظهارنظرش پس از طرح شکایت و ادعای خسارت از سوی مالکان فیلم، بر نبود مانعی برای اکران رستاخیز تأکید کرده؛ هرچند که روند حوادث نشان می‌دهد که اختلافات در این زمینه در سطحی فراتر از اختیارات وزارت ارشاد هم مطرح است. موضوعی که خود وزیر ارشاد نیز در گفت‌وگویی در نخستین ماه‌های مسئولیتش به آن اشاره کرده است: «یکی از شعارهایی که از بدو تشکیل دولت یازدهم به‌خصوص از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌شنویم، ایستادن پای مجوزهاست. در مواردی مثل «روز رستاخیز» یا نمایش «تانگوی تخم‌مرغ داغ» که چند روزی متوقف شد، شاهد حمایت معاونت هنری از مجوزهای صادرشده بودیم اما در بخش‌هایی آنقدر فشار غیررسمی زیاد است که به‌نظر می‌رسد مسئولان ترجیح می‌دهند مجوز صادر نکنند تا از دردسرهای بعدی خلاص شوند. به طور خاص... چندین کنسرت با حمله گروه‌های خودسر و تندرو مواجه شد و در نهایت در برخی از شهرستان‌ها مجوز کنسرت نمی‌دهند. انگار گروه‌های خودسر حرفشان را پیش برده‌اند.»

@واکنش‌هایی که مورد پسند روحانی نیست

مشی و رویکرد جنتی در واکنش به انتقادات همیشه هم موردپسند حسن روحانی نبوده است؛ زمانی که جنتی در برابر انتقادات تند آیت‌الله علم‌الهدی مبنی بر برگزار نشدن کنسرت در مشهد کوتاه می‌آید، روحانی در سخنانی در جمع پزشکان با تأکید بر این‌که «وزیر باید تابع قانون باشد»، گفت: «ما مجلس شورای اسلامی داریم و هرکسی که صبح بیدار می‌شود و یک تریبون پیدا می‌کند، نمی‌تواند قانون‌گذاری کند و وزیر هم نباید تبعیت کند، چرا که وزیر باید تابع قانون باشد.» از همان زمان نیز این احتمال به‌وجود آمد که جنتی از وزارت ارشاد برکنار خواهد شد یا از سمتش استعفاء خواهد داد؛ احتمالی که این روزها هم مطرح شده است، تا جایی که حسام‌الدین آشنا، مشاور فرهنگی رئیس‌جمهور اخیراً در گفت‌وگویی با یکی از خبرگزاری‌های اصولگرا حاضر به رد یا تأیید شایعۀ استعفای علی جنتی نشده است.

@ پذیرش استعفاء از سوی روحانی خطای استراتژیک است

دبیر کل حزب مردمی اصلاحات در پاسخ به حملات روزهای اخیر و شایعه‌سازی برای وزیر ارشاد به «نوآوران» می‌گوید: «مسئله این است که اگر قرار بر این است که وزیر ارشاد استعفا می‌دهد، دولت نباید این استعفا را بپذیرد. اگر دولت استعفای جنتی را بپذیرد، به گونه‌ای خواسته مخالفان را عملی کرده است.

حجت‌الاسلام محمدزارع فومنی با بیان اینکه پذیرش استعفاء از سوی دولت آرای او را در انتخابات سال آینده کاهش می‌دهد، گفت: «وزارت ارشاد در طول سه سال و اندی که از دولت گذشته است، عملکرد مثبتی از خود نشان داده است و حتی در میان اهالی و اصحاب فرهنگ نیز با تمجید مواجه شده است. طبیعی است که پذیرش استعفاء وجهه مثبتی برای دولت نخواهد بود.» زارع فومنی افزود: «جنتی وزیری مستقل است و به هیچ کدام از جریانات سیاسی تعلق حزبی ندارد. تغییر جایگاه او سیل انتقادات را روانه دولت خواهد کرد.»

این فعال سیاسی اصلاح‌طلب با اشاره به عملکرد مثبت این وزارتخانه در دولت روحانی، اظهار داشت: «وزارت ارشاد در کنار وزارت امورخارجه جزء وزارتخانه‌هایی بوده که مایه فخر و مباهات دولت روحانی بوده است. محافل تندرو با زدن وزیر ارشاد قصد دارند تا به سیمای دولت را از جنبه فرهنگی خدشه وارد کنند. خود این عمل و اقدام آنها این است که حملاتشان به برجام و دستگاه دیپلماسی دولت کارگر نیفتاده است. دولت باید مراقب باشد با پذیرش استعفای جنتی دچار خطای استراتژیکی خواهد شد.»

@ روحانی این هجمه را هم باید خنثی کند

دبیر کل حزب وحدت و همکاری ملی در مورد شایعه برکناری یا استعفای وزیر ارشاد به نوآوران می‌گوید: «طبیعی است که برای مخالفان دولت روحانی حد و مرزی وجود ندارد. و این بار قرعه به نام حوزه فرهنگ افتاده است.»

محمدرضا راه‌چمنی با بیان اینکه تندروها این بار نیز به در بسته خواهند خورد، بیان داشت: «کار تندروها عبث و بی‌فایده است، به این دلیل که حتی اگر وزیر ارشاد هم استعفا دهد، تا قبل از انتخابات سال آینده این وزارتخانه به صورت سرپرستی اداره می‌شود.

این فعال سیاسی اصلاح‌طلب در ادامه گفت: «علی جنتی نیرویی اعتدال‌گراست و اتفاقاً هم با تندروهای اصول‌گرا مرزبندی سیاسی دارد و هم با تندروهای اصلاح‌طلب. از این جهت است که کار خود را با اقتدار پیش برده است.»

@ تعیین جانشین برای جنتی از سوی دو اردوگاه

همچنین برخی چهره‌های نزدیک به دولت هم از احتمال جایگزین‌شدن سیدرضا صالحی امیری، رئیس فعلی کتابخانه ملی با جنتی در کابینه سخن به میان می‌آورند و خبرگزاری‌ها و سایت‌های خبری نزدیک به اصولگرایان نیز در گمانه‌زنی‌هایشان حسام‌الدین آشنا را گزینۀ محتمل برای تصدی وزارت ارشاد اعلام می‌کنند.

هرچند شخص وزیر ارشاد نیز در روزهای اخیر و در واکنش به شایعاتی مبنی بر برکناری‌اش، چنین پاسخ داده بود که «همواره صحبت‌هایی درخصوص برکناری‌ام می‌شود و شایعاتی در این‌باره وجود دارد اما این‌ها شایعه است و برکناری‌ام صحت ندارد» اما به‌نظر می‌رسد این احتمال هم مطرح باشد که برکناری علی جنتی (که هم‌اکنون برای شرکت در اجلاس وزرای مجمع جهانی فرهنگ در بالی اندونزی به‌سر می‌برد) نه با حکم رئیس‌جمهور بلکه با توجه به همان موانعی که او پیش از این از آن‌ها با عنوان «فشارهای غیررسمی» در روند کارش یاد کرده بود و با تقدیم استعفاءنامه‌اش به روحانی انجام شود تا عطای «فرهنگ و ارشاد» را پس از سه سال و ۶۰ روز وزارت به لقایش ببخشد؛ احتمالی که تجربیات مشابه پیشین و اصولاً سبک ‌وسیاق سیاست‌ورزی در ایران نشان داده، درستی و نادرستی آن را تنها گذشت زمان مشخص خواهد کرد.

پربیراه نیست که بگوییم بعد از اینکه محافل تندرو در طرح حمله و از کار انداختن دولت از ناحیه دیپلماسی که هنوز هم به قوت خود باقی است، این بار طرح حمله از حوزه فرهنگ را آغاز کرده‌اند. باید دید تدبیر دولت در مقابل این سناریو مخالفان چه خواهد بود؟

نوشتارهای مرتبط

تازه های سیاست داخلی