سرمقاله - علی بیگدلی

پاره کردن برجام تبعات بین المللی دارد

تحلیلگر مسائل بین الملل

  1. ۱ ماه قبل
  2. ۰
علی بیگدلی
نوآوران -

مواضع هیلاری کلینتون و دونالد ترامپ در قبال برجام تا حدود زیادی همسو با مواضع حزبی است،‌ هر چند در برخی محورها هم غیرحزبی می باشد، در بیشتر مواضعی که در کمپینگ‌های تبلیغاتی اعلام کرده اند، هیلاری کلنیتون  از اصل توافق برجام حمایت کرده است اما برخی موضع گیریهای او نیز نشان می دهد که در صورتی که رئیس جمهوری شود، مواضع اش در قبال اجرای برجام تندتر از دولت اوباما خواهد بود.  اما در مورد دونالد ترامپ به یک روش دیگر صورت پذیرفت. وی در اوایل موضع گیری‌هایش نسبت به برجام تندروانه بود، در همان آغاز اظهار نظرهای عجیب و پر هیاهو همچون متجاوز و قاچاقچی و مجرم خواندن مردم مکزیک داشت. و به مردم آمریکا، اخراج مهاجرین غیرقانونی و ساخت دیوار مرزی با هزینه دولت مکزیک در مرز آمریکا را وعده داد. درمورد ایران دیدیم که از همان آغاز از فسخ یا پاره کردن برجام سخن گفت اما الآن مواضع اش را تغییر داده و در یک موضع گیری نرم تر قرار گرفته است، و یک آرامش به نسبت اوایل تبلیغات اش در رفتار و گفتار وی دیده می شود.  اما ترامپ طرفدار سیاست‌های سختگیرانه در مواجهه با ایران نیز هست. دیدیم که در جاهایی از آزاد کردن دارایی‌های ایران بشدت انتقاد کرده و خواستار فروش موشک‌های معیوب به ایران شده است. ترامپ سابقه حرفه ای و آکادمیک در دنیای سیاست ندارد و به رغم انتقادهای تند به دستگاه دیپلماسی کاخ سفید و توافقنامه هسته ای ایران و 1+5 ، در برخی موضع گیری‌ها نیز آمریکا را ملزم به انجام توافقنامه می داند.  کلینتون نیز ضمن حمایت از توافقنامه هسته ای ایران، شکل گیری مذاکرات ایران را مدیون تلاش‌های خود به عنوان وزیر خارجه آمریکا در اعمال تحریم‌های یک جانبه و چندجانبه متحدان آمریکا علیه ایران و به تصویب رساندن قطعنامه‌های شورای امنیت علیه ایران عنوان می داند. وی سیاست خارجی خود در قبال ایران در صورت پیروزی در انتخابات را در راستای سیاست‌های اوباما توصیف می کند و کارآمدی توافقنامه را در سایه استراتژی گسترده تری نسبت به ایران می بیند. به نظر من اینکه ادعا کرده است می تواند برجام را پاره کند، گرچه امری است شدنی، ولی تبعات سنگینی برای آمریکا خواد داشت. تمام اعتبار جهانی آمریکا خدشه دار می شود و نسبت به این کشور بی اعتمادی گسترده ای چه از سوی کشورهایی که امضاء کننده برجام بوده اند و چه از سوی کشورهایی که در ساختار بین الملل با امریکا مراوده تجاری یا سیاسی دارند. اگر ترامپ این قرار داد یعنی اقدام جامع مشترک را پاره کند، البته هرچند ممکن شدن این امر به ورود ایشان به کاخ سفید ربط دارد، ایران نیز به غنی سازی با درصدی بالاتر از اکنون دست می  زند، آنگاه دیگر کشورها وارد جنگ با ایران می شوند و جهان وارد صحنه جنگ بین الملل می شود.

این یک موضوع پیچیده است و به همین راحتی نمی توان گفت که ترامپ می تواند دست  به چنین اقدامی بزند. پرستیژ آمریکا و بهتر بگویم ساختار سیاست آمریکا به گونه ای نیست که شخصی مثل ترامپ با موضع گیری‌های شخصی بتواند وجاهت و آن اعتماد بین المللی اش را زیر سوال ببرد، اگر چه کشورهای مثل عربستان با توجه به خصومت‌های عمیقی که با کشور ما ایران دارند، دست به تهدید می زنند و بیشتر از سایر کشورها مخالف برجام بودن و هستند، اما این لزوما نشان از این نیست که ترامپ دست به این کار بزند چون تبعات این اقدام بسیار سنگین است. از طرفی آمریکا اعلام می کند که هدف ما برقراری آتش بس و بعد حل و فصل سیاسی از طریق گرد آوردن گروه‌های مختلف درگیر در سوریه بوده اما این کار بسیار دشوار و پیچیده است چون عربستان به آن فشار می آورد تا نظام سیاسی بشار اسد ساقط شود ازر طرفی دیگر ایران و سوریه تمام تلاششان را می کنند تا دولت بشار پابرجا بماند و نگذراند نیات آمریکا و دیگر کشورهای همسو با آمریکا پیاده شود. چرا که علاوه بر روسیه، ایران نیز یک نقش آفرین بزرگ محسوب می شود و ترکیه و عربستان و دیگران نیز هستند که از نظر خودشان منافع مهمی در سوریه دارند. اقدام ترامپ تنها یک تبلیغات و در حد شعار است و نمی توان بر اساس آن تحلیلی دست داد، چرا که ترامپ دست به چنین کاری   نخواهد زد که اعتبار  و نظام آمریکا را وارد چالش کند.