گزارشی از نشست سرنوشت ‌ساز اوپک

یک جنگ، دو بازنده

اعضای اوپک در یکصد و شصت و نهمین نشست این سازمان بین المللی نفتی که پنج شنبه در وین برگزار شد، نتوانستند به توافق مشترکی درباره تعیین سقف تولید کشورهای عضو دست پیدا کنند. عربستان و برخی کشورهای همسو در این نشست پیشنهاد دادند یک سهمیه کلی برای تولید همه کشورهای عضو اوپک در نظر گرفته شود، اما ایران با تعیین این سهمیه موافق نبود. «بیژن زنگنه»، وزیر نفت ایران پیش از این نشست بر ضرورت بازگشت به نظام سهمیه‌بندی سابق و تعیین سهمیه‌های جداگانه برای هر کشور تاکید کرده بود. مذاکرات اوپک به هر شیوه‌ای انجام شود، نتیجه نهایی باید با رای همه کشورهای عضو تایید شود. ایران، عراق، عربستان سعودی، کویت، ونزوئلا، قطر، لیبی، امارات، الجزایر، نیجریه، آنگولا، اندونزی و اکوادر کشورهای عضو اوپک هستند.

  1. ۶ ماه قبل
  2. ۰
گزارشی از نشست سرنوشت‌ساز اوپک
نوآوران -

گروه بین الملل - تلاش ها به قصد توافق کشورهای عضو اوپک بر سر تعیین سیاست واحد درباره سقف تولید کشورهای عضو یکبار دیگر شکست خورد. اعضای اوپک در یکصد و شصت و نهمین نشست این سازمان بین المللی نفتی که پنج شنبه در وین برگزار شد، نتوانستند به توافق مشترکی درباره تعیین سقف تولید کشورهای عضو دست پیدا کنند. عربستان و برخی کشورهای همسو در این نشست پیشنهاد دادند یک سهمیه کلی برای تولید همه کشورهای عضو اوپک در نظر گرفته شود، اما ایران با تعیین این سهمیه موافق نبود. «بیژن زنگنه»، وزیر نفت ایران پیش از این نشست بر ضرورت بازگشت به نظام سهمیه‌بندی سابق و تعیین سهمیه‌های جداگانه برای هر کشور تاکید کرده بود. مذاکرات اوپک به هر شیوه‌ای انجام شود، نتیجه نهایی باید با رای همه کشورهای عضو تایید شود. ایران، عراق، عربستان سعودی، کویت، ونزوئلا، قطر، لیبی، امارات، الجزایر، نیجریه، آنگولا، اندونزی و اکوادر کشورهای عضو اوپک هستند.

وزیر نفت ونزوئلا نیز در این نشست پیشنهاد تعیین یک بازه تولید نفت برای هر یک از اعضای اوپک را طرح کرده بود. «لویجو دل پینو» در زمستان سال گذشته نیز برای ایجاد توافق بین اوپک و سایر کشورهای صادرکننده نفت جهت به دست گرفتن مدیریت و نجات بازار نفت تلاش‌های زیادی کرد اما این تلاش ها با مخالفت عربستان به نتیجه نرسید. پیشنهاد جدید وزیر نفت ونزوئلا در شرایطی طرح شد که اختلاف ایران و عربستان در نحوه تعیین سقف تولید، فضای نشست جاری اوپک را تحت تاثیر قرار داده بود. پیشنهاد عربستان تعیین سهمیه کلی و پیشنهاد ایران تعیین سهمیه جداگانه برای هریک از اعضا بود. پیشنهاد ونزوئلا در این زمینه برای تعیین بازه تولید برای هر یک از کشورها بیشتر به پیشنهاد ایران نزدیک بود، اما در نهایت هیچ کدام از این پیشنهادها تصویب نشدند. در پی شکست پیشنهادهای طرح شده در این نشست، قیمت نفت خام پایه امریکا و نفت برنت در بازارهای جهانی کاهش یافت.

شکست هر سه پیشنهاد اصلی طرح شده در نشست هفته گذشته اوپک دست کم افزایش قابل توجه قیمت نفت خام در آینده نزدیک را متوقف می کند. قیمت نفت خام در هفته های گذشته در پی اعتصابات کارگری در فرانسه، رشد اقتصادی امریکا، آتش سوزی در منطقه نفت خیز کانادا و... به مرز بشکه ای 50 دلار رسیده بود. کاهش عرضه نفت به بازار از جمله سیاست هایی است که می تواند قیمت نفت را در بازارهای جهانی افزایش دهد، سیاستی که در سال های گذشته با مانع افزایش تولید بی سابقه عربستان مواجه بوده است. هم اکنون ایران نیز با رفع تحریم ها به دنبال افزایش تولید و به دست آوردن سهم بیشتری از بازار بین المللی است. این در حالی است که تعیین سقف برای تولید یا توافق برای توقف افزایش تولید در بین کشورهای اوپک می‌تواند در بلند مدت مازاد عرضه نفت خام به بازار را کاهش دهد و به افزایش تدریجی قیمت نفت منجر شود.

موضع ایران

وزیر نفت ایران پیش از نشست هفته گذشته اوپک اعلام کرده بود تعیین سهمیه کلی برای اوپک معنایی ندارد و کشورهای عضو هنوز برای احیای نظام سهمیه بندی آماده نیستند. بیژن زنگنه با تاکید بر حمایت ایران از اوپک برای تنظیم بازار، گفته بود: اگر اوپک اقدامی داشته باشد، ما به آن شتاب می دهیم، اما به نظر می رسد این سازمان تا کنون گام مناسبی بر نداشته است. او در عین حال خواستار افزایش قیمت نفت به بشکه ای 70 دلار شده بود. زنگنه ضمن مخالفت با پیشنهاد عربستان برای تعیین سهمیه بندی کلی، گفته بود: سقف تولید کلی برای اوپک هیچ سودی برای ما و دیگر اعضای اوپک ندارد و هر یک از اعضای اوپک باید سهمیه ای جداگانه داشته باشند. وزیر نفت با بیان این که ایران هم اکنون روزانه سه میلیون و ٨٠٠ هزار بشکه نفت خام تولید می کند، گفته بود: تولید نفت خام ایران بزودی از مرز چهار میلیون بشکه فراتر می رود.

دبیرکل جدید

در نشست پنج شنبه هفته گذشته، «محمد البدری»، نماینده لیبی و دبیرکل سابق اوپک پس از سال‌ها از این مسئولیت کنار رفت تا «محمد بارکیندو»، نماینده نیجریه در این سازمان به عنوان دبیرکل جدید انتخاب شود. بارکیندو در گذشته برای مدت کوتاهی ریاست شرکت ملی نفت نیجریه را بر عهده داشته و در سال ٢٠٠٦ نیز به عنوان دبیرکل موقت اوپک ایفای نقش کرده بود. اعضای اوپک درحالی برای انتخاب دبیرکل جدید این سازمان به نتیجه نهایی رسیدند که انتخاب دبیرکل جدید به معضلی برای این سازمان تبدیل شده بود.

بر اساس روال عادی، البدری، دبیرکل سابق اوپک باید در سال ٢٠١٣ از این سمت کنار می رفت، اما به دلیل عدم اجماع اعضاء برای انتخاب دبیرکل جدید، دوره مسئولیت او بارها تمدید شده بود. بنابر سازوکار تصمیم گیری در اوپک، انتخاب دبیرکل این سازمان به موافقت همه اعضا با نامزد این مسئولیت منوط است. بارکیندو از نیجریه، «ماهندرا سیره گار» از اندونزی و «علی رودریگز» از ونزوئلا نامزدهای احراز پست دبیر کلی اوپک بودند.

بیانیه پایانی

وزیران نفت کشورهای عضو اوپک در بیانیه پایانی با پیوستن گابن به این سازمان از ابتدای ژوئیه 2016 (11 تیر ماه) موافقت کردند. اعضای اوپک در این بیانیه آوردند: از زمان نشست پیشین این سازمان در دسامبر 2015 قیمت نفت خام بیش از 80 درصد افزایش داشته است، عرضه و تقاضا در حال رسیدن به توازن هستند و ذخایر نفت و فرآورده‌های نفتی در کشورهای مصرف‌کننده روبه تعادل گذاشته است. این نشانه‌ای بر این موضوع است که بازار نفت در حال حرکت در مسیر تعادل است. در این بیانیه همچنین بر ارتباط مشترک اعضای اوپک با کشورهای غیر عضو این سازمان جهت تضمین ثبات بازارهای جهانی، تضمین درآمدهای منطقی و با ثبات برای کشورهای تولیدکننده نفت و تداوم عرضه مطمئن، با ثبات و کافی نفت برای کشورهای مصرف‌کننده تاکید شده است. اعضای اوپک در عین حال از کشورهای غیر عضو خواستند با توجه به اهمیت همکاری همه صادرکنندگان نفت برای تضمین ثبات بازار با اقدامات این سازمان همسو شوند.