تهدید خروج از مذاکرات صلح یمن توسط منصور هادی

رویای صلح در ابهام

در مزارع یمن دیگر خبری از قات و پنبه و قهوه نیست ،این بمب های خوشه ای عربستان است که بر سر ساختمان ها و مزارع ریخته شده و چیزی جز آوار برای این کشور فقیر اما استراتژیک عربی باقی نمانده است.

  1. ۴ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
رویای صلح در ابهام
نوآوران -

مرتضی سیمیاری- کشوری که در اوج دوران حیاتش درآمد سرانه سالانه شهروندانش تنها 2500 دلار است و در ان هیچ گاه مراکز خرید مانند دبی و دوحه فعال نبوده است.یمن در مبارزه با فساد در رتبه بسیار پایین 161 قرار دارد.

بحران پیچیدۀ یمن ریشه در سیاست، قومیت و قبیله گرایی در این کشور دارد، بحرانی که پتانسیل تزریق تنش بیشتر به روابط دو کشور تولیدکننده بزرگ نفت در خاورمیانه، یعنی ایران و عربستان را دارد. اما بحران یمن بازیگران داخلی بزرگی دارد که در فرآیند مذاکرات صلح نقش جدی خواهند داشت:

حوثی ها یا انصارالله

این گروه فعالیت خود را در قالب جنبش جوانان و با نام «جوانان مومن» در سال ۱۹۹۲ میلادی آغاز کرد، گروهی که هدفش را بر دفاع از حقوق شیعیان زیدی که یک پنجم جمعیت یمن را تشکیل می دهند، بنا نهاده بود. این گروه از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۹ میلادی با دولت مرکزی یمن در جنگ و مبارزه بوده است. حوثی ها توانستند صنعا، پایتخت یمن را به کنترل خود درآورند. آنان کنترل صنعا و بیشتر نقاط یمن را نتیجه انقلاب ‘تمامی یمنی ها’ می دانند.

 

عبد ربه منصور هادی، رئیس جمهوری

وی در سال ۲۰۱۲ به این مقام رسید تا یمن را در دوره گذار، به سوی دموکراسی هدایت کند. آقای هادی که در اقامتگاه خود به محاصره حوثی ها در آمده بود، در ماه ژانویه استعفاء داد و پس از آن که به عدن گریخت استعفای خود را منکر شد و از ارتش یمن خواست تا به او وفادار بماند و به او بپیوندد.

 

علی عبدالله صالح

مردی است که از سال ۱۹۷۸ بر یمن شمالی و از سال ۱۹۹۰ میلادی، پس از اتحاد دو یمن، بر یمن نوین و متحد حکومت می کرد. وی در سال ۲۰۱۱ میلادی، به دنبال بهار عربی و قیام یمنی ها از قدرت کناره گیری کرد اما عملا و تا سال ۲۰۱۲ میلادی بطور نمادین در مقام ریاست جمهوری باقی ماند. کشورهای غربی وی را به سوء استفاده از نفوذ خود و تلاش برای بدست گرفتن دوباره قدرت متهم می کنند.

 

شاخه القاعده در شبه جزیره عربستان

این شاخه سالیان متمادی فعالترین و خطرناکترین شاخه اسلامگرایان افراطی بوده و به طراحی و حملات به هواپیماها، عربستان سعودی و نیروهای امنیتی یمن دست زده است. این گروه مسئولیت حمله به دفتر مجله طنز شارلی ابدو در پاریس را برعهده گرفت و همچون داعش، ادعا کرد ترتیب دهنده و عامل این حمله بوده است. القاعده بی شک مترصد است تا در صورت فروپاشی ارتش یمن، نقاط بیشتری را در این کشور به کنترل و نفوذ خود درآورد.

 

شیعیان زیدی

شاخه ای از مذهب شیعه هستند که در ارتفاعات شمال یمن ساکنند. شبه نظامیان حوثی، در واقع فعالترین نماینده جنبش سیاسی این اقلیتِ مذهبی هستند.

 

سنی ها نیز اغلب در مناطق جنوبی و شرقی این کشور ساکنند. اما برخلاف عراق و سوریه، پیروان این مذهب در مساجد یمن در کنار هم نماز می گزارند و قرن ها در کنار هم در یمن زندگی کرده اند.

 

بحران یمن و نفت

شروع جنگ داخلی یمن صادرات امن نفت از طریق تنگه باب المندب را تهدید می کند؛ تنگه ای که قابل کشتیرانی است و آبراهی است برای صدور نفت به اروپا، آسیا و آمریکا. در سال ۲۰۱۳ میلادی، روزانه بیش از ۳.۴ میلیون بشکه نفت از طریق این آبراه و تنگه استراتژیک عبور کرده و صادر شده است.

 

بحران انسانی

ادامه بحران و تنش در یمن، آن هم در فقدان حکومتی مرکزی یا مرکزیتی ضعیف، به توسعه نیافتگی یمن و رنج شهروندان آن دامن خواهد زد. در حال حاضرعربستان سعودی کمک های خود را به یمن، با این پیش فرض که حوثی ها آن را غصب خواهند کرد، متوقف کرده است. بنا بر آمار سازمان ملل متحد، ناآرامی ها و درگیری های پراکنده در یمن، سال گذشته میلادی حدود ۱۰۰ هزار نفر را مجبور به ترک خانه و کاشانه خود کرده است.

 

طرف های درگیر در یمن آخرین بار در کویت دور میز مذاکره گرد آمدند.

با توجه به برخی ملاحظات، به نظر می رسد شاید اکنون مناسبترین زمان برای مذاکره است و اگر قرار است 2 طرف به نتیجه ای برسند و جنگ تمام شود، بهترین زمان باشد. در ادامه به چند نکته درباره شرایط کنونی مذاکرات و الزام های موفقیت آن اشاره می شود:

1.سعودی ها در زمان حاضر بیش از هر زمان دیگری دریافته اند که پایان دادن به عملیات نظامی در یمن برای آنان ضروری است.عربستان با مشکلات داخلی گوناگونی روبه رو است که از جمله می توان به کسری بودجه اشاره کرد. بر اثر هزینه های سرسام آور یک سال جنگ در یمن و پرداخت مبالغ هنگفت به برخی کشورها برای باقی ماندن ظاهری در ائتلاف، ریاض دچار کسری بودجه شده است . این ها در حالی است که بهای نفت در همسنجی با سال های اخیر طی یک سال گذشته پایین ترین بهای خود را تجربه کرده است.

در عرصه منطقه ای و بین المللی هم عربستان با توجه به افزایش نقش منطقه ایران به عنوان کشوری که سعودی ها آن را رقیب خود می دانند، پیشروی نیروهای حامی دولت سوریه در نبرد با مخالفان و اختلاف نظرهای ریاض- واشنگتن در خاورمیانه، روزهای خوبی را سپری نمی کند. از این رو پایان دادن به جنگ یمن می تواند از هزینه بیشتر این کشور جلوگیری کند.

2. براساس آمار سازمان ملل متحد در نتیجه این جنگ بیش از 6 هزار و 400 نفر کشته و 2میلیون تن آواره شده اند. البته آمار منابع داخلی و محلی یمن از قربانیان این جنگ ویرانگر به مراتب بیشتر است. حال سعودی ها نگران از مخدوشتر شدن وجهه بین المللی خود هستند به ویژه پس از آنکه پارلمان اروپا با تصویب قطعنامه منع فروش تجهیزات نظامی به عربستان، مسوولان سعودی را به ارتکاب جنایت جنگی و ضد بشری در یمن متهم کرد.

3. افزون بر آنچه گفته شد، یکی از اهداف مهم عربستان در حمله به یمن تامین امنیت مرزهای سعودی اعلام شده بود اما حالا می بینیم که این تجاوز موجب ناامن تر شدن مرزهای عربستان شده است. درگیر شدن استان های مرزی عربستان همچون نجران و جیزان در جنگ، سعودی ها را بسیار نگران کرده است زیرا احتمال سرایت دامنه جنگ از جنوب به دیگر نقاط خاک عربستان جدی تر شده است.

4. خطر بزرگی به نام گروه تروریستی القاعده در یمن در حال رشد است. به عبارت بهتر اوضاع آشفته یمن باعث بهره برداری نیروهای القاعده شده است. در ماه های اخیر و با ادامه جنگ در یمن، القاعده تصرفاتش را در این کشور بیشتر کرده و قدرتمندتر و ثروتمندتر شده است. این گروه تروریستی در حال حاضر بر 600 کیلومتر از سرزمین ساحلی یمن تسلط دارد و شهر «المکلا» مرکز استان «حضرموت» در جنوب شرقی یمن را به عنوان پایتخت خود انتخاب کرده است. همچنین 2 هفته پیش برخی منابع یمنی اعلام کردند که تروریست های القاعده شهرستان «محفد» در استان «ابین» واقع در جنوب یمن را نیز به اشغال خود در آورده اند. پیشتر نیز در اوایل اسفندماه سال گذشته شهرستان «احور» در استان ابین به دست این گروه تروریستی اشغال شده بود.

اگر چه عملیات نظامی سعودی ها در یمن باعث ایجاد فضای مناسب برای گسترش القاعده در یمن شد و عقب نشینی نیروهای مسلح دولتی از پایگاه های جنوبی یمن به این گروه فرصت داد تا به میزان زیادی سلاح پیشرفته، موشک های دوش پرتاب و خودروهای زرهی دست پیدا کنند اما حالا سعودی ها عملیات خود را علیه مواضع القاعده شدت بخشیده اند. به نظر می رسد افزون بر نگرانی سعودی ها از روند قدرت گرفتن القاعده و داعش در یمن که ممکن است خیلی زود خود عربستان را هدف مستقیم حملات خود قرار دهند، انتقاد غربی ها به ویژه آمریکا مبنی بر حمایت عربستان از القاعده، باعث شدت یافتن حمله ها علیه مواضع گروه های تروریستی القاعده و داعش شده است

بدیهی است که با پایان یافتن جنگ علیه مردم یمن و ایجاد فضای امن در سایه دولت مستقر می توان دست القاعده را از شهرهای یمن کوتاه کرد.

علاوه بر ملاحظاتی که به نظر می رسد سعودی ها را به پذیرش صلح با انصارالله در مذاکرات کویت ترغیب می کند، سران انصارالله نیز اکنون فرصت را برای مذاکره و دنبال کردن اهداف خود مناسب می بینند زیرا پس از گذشت یک سال از یک جنگ فرسایشی ، سعودی ها در عمل به هیچ یک از اهداف اعلامی خود نرسیدند، چه درباره بازگرداندن منصورهادی به قدرت و چه درباره از بین بردن قدرت و سیطره انصار الله در یمن.

این شواهد روشن از فرسودگی و عقب نشینی سعودی ها ، این پیغام را به سران جنبش انصارالله می رساند که حالا وقت مذاکره و پیگیری اهداف است به ویژه اینکه حدود یچند ماه قبل خبرهایی از ملاقات و مذاکرات بین سران انصارالله و سعودی ها در جنوب عربستان منتشر شد که معنایی جز به رسمیت شناخته شدن انصارالله نزد مقام های سعودی و عقب نشینی آنها از مواضع قبلی خود ندارد. آنان پیش تر اعلام کرده بودند که حاضر به مذاکره با اعضای جنبش انصارالله نیستند