یک کارشناس مسائل ترکیه در گفت‌و گو با «نوآوران»:

اردوغان همچنان به دنبال نفوذ در سوریه است

در ترکیه و از چندی پیش از کودتای نافرجام در این کشور که به سنت‌گراهای مورد حمایت آمریکا به رهبری فتح الله گولن نسبت داده شد، زمزمه‌هایی در بین دولتمردان و نخبگان حزب عدالت و توسعه شنیده می‌شد مبنی بر تغییر و یا دست کم تعدیل سیاست ترکیه در قبال سوریه. این زمزمه ها حتی در چند روز مانده به کودتا به مواضع اعلامی رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور و رهبر حزب عدالت و توسعه نیز راه پیدا کرد. بسیار از ناظران واکنش خشم‌آلود عربستان سعودی را نسبت به مواضع تازه اردوغان محتمل می‌دانستند. هنوز هیچ گونه شاهد، سند و مدرک متقنی در دست نیست که بتوان کودتا در ترکیه را به سعودی‌ها نسبت داد. اما در روزهای پس از کودتا در شبکه‌های اجتماعی ترکیه برخی از کاربران چنین احتمالی را مطرح کردند که نشان از سوء ظن جامعه ترکیه نسبت به عربستان سعودی داشت.

  1. ۴ ماه،۱ هفته قبل
  2. ۰
اردوغان
نوآوران -

بلافاصله پس از شکست کودتا، بشار اسد، رئیس جمهور سوریه این اقدام و هر اقدام غیر قانونی در جهت سرنگون کردن یک دولت قانونی را محکوم کرد. رئیس جمهور سوریه با این اقدام به صورت تلویحی میان آنچه در ترکیه روی داد با تحولات چند سال اخیر در سوریه اینهمانی برقرار کرد و اردوغان را متوجه این نکته کرد که نمی‌توان در کشوری به دنبال سرنگون کردن یک نظام قانونی بود و در کشور خود اقدام مشابه را برنتابید. اکنون اردوغان در پاسخ به موضع بشار اسد، با تقدیر از وی و ضمن اشاره به اختلافات پیش به نوعی از در دوستی با او درآمده که این امر میتواند ناشی از در پیش گرفتن سیاست تازه‌ای از سوی سوریه در ترکیه باشد.

 

جعفر حق‌پناه، کارشناس مسائل ترکیه در پاسخ به این پرسش که  کودتا در ترکیه تا چه میزان  تحت تأ ثیر این تحولات تازه در سیاست خارجی ترکیه در قبال سوریه است به نوآوران می‌گوید: در خصوص سیاست خارجی ترکیه باید به این نکته توجه داشت که نقش مناسبات  ژئوپلیتیکی و سیاست‌های کلان و راهبردی چندان که باید و شاید پررنگ نیست و نقش کارگزاران و شخص آقای اردوغان و تمایلات او به مراتب در تعیین خط مشی‌ها و سیاست خارجی ترکیه بیشتر است. اردوغان از یک سو شخصیت اقتدارگرایی از خود بروز می‌دهد و از سوی دیگر شاهدیم به موازات آن روحیه عملگرایانه و سوداگرانه‌ای هم به نمایش گذاشته است. ما شاهد بودیم که وقتی پروِژه براندازی سقوط نظام سوریه با سدهای محکمی روبرو شد و در عمل شکست خورد، نخبگان دولت ترکیه به سمت اتخاذ سیاست تازه و تلاش برای اثرگذاری بر ترتیبات دولت سازی جدید متمایل شدند. این روال به این معنی نیست که ترکیه از مواضع خود عدول کرده باشد اگر این را در نظر بگیریم که اصل اساسی در سیاست منطقه‌ای ترکیه ایجاد حوزه نفوذ و عمق راهبردی در سوریه است. من بعید می‌دانم که اتفاقاتی مثل کودتا بر این روند تأثیر داشته باشد و ترکیه اصول سیاست خارجی خود را با تاکتیک تازه و در همراهی با دول منطقه‌ای و قدرت‌های فرامنطقه‌ای مانند آمریکا و رسیه پیش خواهد برد.

این کارشناس مسائل ترکیه در خصوص اختلافات ترکیه با عربستان سعودی و اثر آن در راهبرد تازه گفت: ترکیه از چنان وزن ژئو پلیتیکی در منطقه برخوردار است که عربستان سعودی نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد. ترکیه اتفاقا دقیقا با محاسبه همین مسئله و مسائل دیگر است که راهبرد تازه را در پیش گرفته. در حال حاضر در سوریه شرایطی است که همه دولت‌ها مجبور به در پیش گرفتن «پلانخود هستند و هیچ کدام از بازیگران به آنچه انتظار داشتند دست نیافتند. اردوغان در چرخش‌های حداکثری استاد است و این امر را امروز در قبال سوریه و در مواجهه با قدرت‌های منطقه‌ای همچون ایران و قدرتهای فرامنطقه‌ای همچون روسیه در پیش گرفته است.

حق‌پناه در خصوص تحولات مربوط به کردستان سوریه و اثر آن بر سیاست تازه ترکیه گفت: کردستان سوریه اگرچه شرایط متفاوتی با کردستان عراق دارد و تا مدتها روی آرامش را نخواهد دید، اما تجربه ترکیه در کردستان عراق در این خصوص نیز راهگشاست. به هر حال تهدید کردستان سوریه برای ترکیه حتی از خطر گروه‌های تروریستی دیگر جدی تر است، اما مدتها طول می‌کشد تا کردستان سوریه دارای یک ثبات نسبی شود و جایگاه آن منطقه در نظام تازه سیاسی در سوریه مشخص شود و این زمان نسبتاً طولانی به ترکیه امکان طراحی یک راهبرد تازه نسبت به کردستان سوریه را می‌دهد.

این کارشناس مسائل منطقه‌ای در پاسخ به پرسشی در رابطه با همراهی یا عدم همراهی بدنه حزب عدالت و توسعه با راهبرد تازه سیاست خارجی این کشور می‌گوید: در دوره پس از کودتا به هیچ عنوان شرایطی برای پیگیری اختلاف نظرها در حزب عدالت و توسعه فراهم نیست و اکنون همه در این حزب به دنبال وحدت و تثبیت موقعیت حزب در صحنه سیاسی ترکیه هستند و شاید پس از تثبیت نظام ریاستی مورد نظر آقای اردوغان در سال 2017 باشد که بتوان انتظار بروز اختلاف نظر در این حزب داشت.

حق‌پناه در رابطه با همراهی یا عدم همراهی آمریکا با سیاست‌ تازه ترکیه گفت: ترکیه به هیچ عنوان در موقعیتی نیست که بخواهد برای آمریکا تعیین تکلیف کند و ما باید به دنبال میزان همراهی ترکیه با آمریکا باشیم. آمریکا یکی از دو بازیگردان اصلی در منطقه است و به نظر من به جهت ملاحظات استراتژیک باید انتظار همراهی نسبی ترکیه را با سیاست‌های آمریکا داشته باشیم. ترکیه عضو مؤثری در ناتو است و این امر بسیار تعیین کننده است.

روسیه نیز  علی رغم برخی نظراتی منفی که در خصوص ترکیه وجود دارد و با توجه به اینکه در نهایت توافق رئیس جمهور روسیه، ولادمیر پوتین با آمریکا معادلات منطقه را تعیین خواهد کرد باید انتظار داشت که روند بهبود روابط میان روسیه و ترکیه نیز ادامه پیدا کند.