با ورود عضو ارشد نظامی چین به سوریه :

رد پای پکن در بحران دمشق

ورود چین به بحران سوریه نه امر تازه‌ای ایست و نه آنچنان که در برخی رسانه‌های بین‌المللی چنان که نشان داده می‌شود امری عجیب و دور از ذهن است. اما با وجود سابقه رد پای چین در مناقشه سوریه، این حضور با نوسان و تغییر مواضع در یکی دو مرحله از بحران سوریه ظرف چند سال گذشته بوده است.

  1. ۳ ماه،۳ هفته قبل
  2. ۰
رد پای پکن در بحران دمشق
نوآوران -

چین در آغاز رسیدن موج بهار عربی به سوریه موضع محتاطانه‌ای در قبال تحولات تازه آغاز شده اختیار کرد. چینی‌ها در آن برهه- و البته اکنون- تمایلی به موضع گیری در برابر حامیان آمریکایی و اروپایی مخالفان نخستین بشار اسد اختیار کردند؛ مخالفانی که امروز کاملاً و به محاق رفته و حتی جسته و گریخته شنیده می‌شود که در شرایط کنونی سوریه کاملا از ارتش و دولت سوریه دفاع می‌کنند.  

این سیاست محتاطانه چینی‌ها تا جایی پیش رفت که حدود 5 سال پیش- یعنی دوره گذاری که تظاهرات و اعتراضات خیابانی در سوریه در حال وارد شدن به فاز مسلحانه و جایگزین شدن انواع و اقسام گروه‌های تروریستی به جای معترضان بود- مقامات آن کشور تلویحاً موضع خود را از حمایت نسبی از دولت اسد به همراهی تلویحی با اتحادیه عرب تغییر دادند. در آن برهه اگرچه چینی‌ها یک بار به همراه روس‌ها قطعنامه شورای امنیت علیه سوریه را وتو کردند, اما در عین حال با اتخاذ مواضعی این پیام را به دولت سوریه رساندند که این حمایت‌ها همیشگی نیست.

در آن برهه «هو جینتائو»، رئیس جمهوری چین، در سخنانی بر «حقوق مردم سوریه» پافشاری کرد و این که دولت سوریه باید به این حقوق احترام بگذارد. او اشاره کرده است که چین بسیار نگران وضعیت موجود در سوریه است و معتقد است که این وضعیت ادامه پیدا نخواهد کرد چرا که به مرحله خطرناکی رسیده است. تمام این سخنان که در مقر اتحادیه عرب در مصر مطرح شد نشان داد که چینی‌ها از نزدیک مسائل سوریه را پیگیری می کنند و به تناسب شرایطی که سوریه با آن مواجه است، موضع چینی‌ها هم تغییر می کند.

نکته اصلی این بود که چین در آن زمان مایل بود موضوع خود را در تحولات اخیر در خاورمیانه با اتحادیه عرب هماهنگ کند. بنابراین، این مهم بود که اتحادیه عرب در آینده در قبال تحولات سوریه چه موضعی اتخاذ خواهد کرد تا به تناسب این موضع، چین واکنش و برخورد خود را همانطوری که در مورد لیبی نیز این اتفاق رخ داد، تنظیم کند.

 اما موضع چین کمی بیشتر از دو سال پس از آن چرخش ملموسی پیدا کرد و کارشناسان نظامی چینی به مأموریت‌هایی در سوریه اعزام شدند تا از نزدیک اوضاع را بررسی کنند؛تا با توجه به آنکه تروریسم و گروه های تروریستی جایگزین هر آلترناتیو احتمالی برای دولت اسد شده بود، مواضعی متناسب با شرایط اتخاذ و اقداماتی در جهت مقابله با تروریسم در سوریه انجام دهند.

نباید از نظر دور داشت که در چین اگرچه در شرایطی به اسد برای آنچه «حقوق مردم سوریه» می‌خواندند فشار می آورد اما همین فشارها نیز نه در جهت همراهی با محور غربی-عربی، بلکه برای پرهیز از بهانه جویی های تبلیغاتی این محور و جلوگیری از قرار گرفتن سوریه در مدار آن محور بود. سیاستی که البته در نهایت شکست خورد و چینی ها را به این صرافت انداخت تا راهبردی تازه اتخاذ کنند.

       جای پای تازه چین در سوریه

اکنون چین به‌دنبال، همکاری نزدیک‌تر با سوریه است. چینی‌ها پیش از این همواره تلاش داشتند خود را از ناآرامی‌های خاورمیانه و بحران سوریه دور نگه دارند اما گفتن همین یک جمله از سوی یک مقام‌ارشد نظامی چین در سفری کم‌سابقه به دمشق باعث شده تا معادلات در این رابطه تغییر کند.

به تازگی گوآن یوفی رئیس دفتر همکاری نظامی بین‌المللی کمیسیون نظامی مرکزی چین به‌دنبال دیدار با فهد جاسم الفریج، وزیر دفاع سوریه در دمشق اعلام کرده که ارتش چین و سوریه از دیرباز روابط نزدیکی داشته‌اند و چین مایل به تقویت روابط و همکاری با ارتش سوریه است. این اقدام به‌دنبال آن صورت گرفت که روسیه به‌صورت رسمی استفاده از پایگاه‌های هوایی ایران در همدان را برای انجام حملات هوایی در سوریه اعلام کرد.

شینهوا گزارش داده که مقام‌های ۲کشور همچنین دربارۀ آموزش‌‌ نظامی نیروهای ارتش سوریه مذاکره کرده و درباره ارائه کمک‌های بشردوستانه به سوریه از سوی ارتش چین به توافق رسیده‌اند. براساس گزارش‌های منتشر شده چینی‌ها همچنین بر لزوم پیگیری تلاش‌های دیپلماتیک برای رسیدن به راه‌حلی سیاسی تأکید کرده‌اند.

بنابرگزارش منابع روسی همچون راشاتودی،در جریان سفر این مقام ارشد نظامی چین به سوریه او همچنین با یک ژنرال ارتش روسیه دیدار کرده است؛مسأله‌ای که به خوبی فعال‌تر شدن چین در محور ایران و روسیه را نشان می‌دهد.چین به ذخایر نفتی خاورمیانه وابسته است و پیش از این مقام‌های این کشور از تصمیم خود برای عدم‌مداخله در سیاست‌های این منطقه و سپردن آن به دیگر اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل ازجمله آمریکا، انگلیس، فرانسه و روسیه سخن گفته بودند.

سفر مقام ارشد نظامی چین به سوریه و صحبت از همکاری‌‌های نزدیک نظامی با این کشور به همین‌خاطر یک نقطه عطف در سیاست خارجی چین طی سال‌های اخیر به‌حساب می‌آید.

از سوی دیگر تخمین زده می‌شود که حداقل ۱۰۰شهروند چینی در میان نیروهای گروه تروریستی داعش حضور دارند و مقام‌های پکن از پیوستن تعداد بیشتری از شهروندان خود به این گروه به‌ویژه از منطقه سین‌کیانگ و مشکلات امنیتی نگران هستند. چین تاکنون علاقه‌ای به مشارکت در عملیات نظامی در سوریه نشان نداده، اما نماینده‌های این کشور که در‌ماه آوریل به سوریه رفته بودند، از نقش روسیه تقدیر کردند.

به نظر می‌رسد با توجه به راهبرد چین در همراهی با روسیه در مناقشات بین المللی و با رویکرد مقابله با گسترش ناتو به شرق و نیز با انگیزه همراه کردن روسیه در مناقشات احتمالی آینده با آمریکا در دریای چین جنوبی، و نیز با در نظر گرفتن آنکه روسیه اکنون تمام قد برای نابودی کلیه گروه‌های تروریستی فعال در سوریه اقدام به بمباران مواضع ایشان کرده و تعادل قوا را به سود دولت و ارتش این کشور تغییر داده، چین نیز نمی خواهد تنها نظاره گر ماجرا باشد و از این رو تلاش هایی برای توقیت هرچه بیشتر دولت سوریه آغاز کرده است. تلاش هایی از جنس اعزام کارشناسان نظامی چینی به سوریه و اقداماتی برای حفظ انسجام هرچه بیشتر ارتش آن.